GIÁO XỨ HÀ LỜI - QUẢNG BÌNH
Địa chỉ: Nhà thờ Hà Lời, xã Sơn Trạch, huyện Bò Trạch, tỉnh Quảng Bình
Lm Phêrô Ngô Thế Bính
Email: thebinh05@yahoo.com
Phone: 052.677.939 hoac 0982.742.502

LƯỢC SỬ GIÁO XỨ HÀ LỜI

Suốt dòng lịch sử dài 87 năm (1920-2007), Hà Lời lúc đó chỉ là một vùng  rừng núi xa xôi hẻo lánh dọc theo nguồn Sông Son. Tại đây rừng thiêng nước độc, ít người lui tới, dân cư thưa thớt… Không thể kể hết những khó khăn  của thời gian ban sơ thủa ban đầu đó. Nhìn lại chặng đường gần một thế kỷ, đã kết tinh biết bao công lao gian  khổ vật chất lẫn tinh thần đã làm nên lịch sử của Giáo xứ Hà Lời, Qua
 những biến cố đổi thay đó, cùng với nhiều lần thay tên đổi chủ, chúng ta  cảm nhận được tình thương Chúa tuôn đổ tràn đầy trên con dân xứ Hà Lời,  trong từng bước thăng trầm của cuộc sống và của lịch sử đất nước, nhờ đó Giáo xứ Hà Lời vẫn đứng vững, tồn tại và phát triển như ngày hôm nay.

VÀI NÉT LỊCH SỬ GIÁO XỨ HÀ LỜI:
Giáo xứ Hà Lời được thành lập ngày 01 tháng 02 năm 1920 đến ngày 12 tháng 10 năm 1920 thánh lễ mừng Giáo xứ mới được tổ chức trọng thể. Lúc đó Giáo  xứ Hà Lời có 2 họ đạo: Họ Hà Lời 191 gia đình Công Giáo gồm có 290 nhân danh; họ An Hoà 111 gia đình Công Giáo gồm có 220 nhân danh ; tổng cộng số nhân danh của Giáo xứ Hà Lời lúc đó là 301 gia đình Công Giáo gồm có 511 nhân danh.
Lúc đầu chưa có nơi thờ phượng, Giáo dân tự nguyện kêu gọi đóng góp dựng một ngôi thánh đường bằng gỗ, mái lợp tranh, xung quanh che bằng cót đan. Diện tích ngôi thánh đường 120 m2. Bà con giáo dân rất vui mừng vì từ nay đã có  nơi để thờ phượng sớm hôm.

Ngày 12-02-1922 linh mục Phêrô Nguyễn Văn Tú được bề trên Giáo phận đặt làm quản xứ, là Linh mục tiên khởi của Giáo xứ Hà Lời, bà con vui mừng khôn xiết đón nhận vị mục tử đầu tiên, kể từ đó tiếng chuông nhà thờ Hà Lời sớm tối được ngân vang, đời sống đức tin như được bừng lên.
Vị linh mục tiên khởi quản xứ Hà Lời chỉ trong thời gian chưa đầy 2 năm, vâng lời Bề Trên Giáo phận,  Cha phải chuyển đi Giáo xứ khác, giáo dân Hà Lời chưa kịp mừng nay lại phải ngậm ngùi chia tay với người Cha đáng kính.

Ngày 16-03-1924 linh mục Phêrô Hoàng Văn  Triều được chọn về làm quản xứ Hà Lời, về đây Cha Triều bắt tay vào xây dựng lại nhà thờ bằng gỗ lim khá kiên cố với diện tích 225m2. Ngôi thánh đường khá khang trang vào lúc bấy giờ. Sau khi hoàn công xây dựng ngôi thánh đường thì Cha Phêrô Hoàng Văn Triều nhận được quyết định đổi xứ khác.

Mùa thu năm 1931, vào lúc 10 giờ 30 phút ngày 13-07, Giáo dân Hà Lời vui mừng đón Cha Phêrô Nguyễn Văn Giáo đang coi sóc Giáo xứ Tam Toà-Đồng Hới về làm linh mục quản xứ Hà Lời. Cha Phêrô Nguyễn Văn Giáo đến làm Linh mục quản xứ tại đây cũng chỉ vỏn vẹn trong thời gian 4 năm. Đầu năm 1934, Cha tuân lệnh bề Trên đi nhận nhiệm sở khác.

Mùa Đông năm 1935, ngày 14-02 Giáo dân 2 giáo họ Hà Lời và An Hoà vui mừng đón tân Linh mục về quản nhiệm Giáo xứ Hà Lời, Cha Phêrô Phạm Văn Ninh, quê Quảng Trị. Đầu năm 1937, linh mục Phêrô Phạm Văn Ninh thuyên chuyển đến một Giáo xứ khác tại thành phố Huế theo quyết định của Bề Trên Giáo phận.

Mùa hè năm 1938, ngày 18-05 tiết trời nóng nực cùng với những đợt gió Lào khô cháy, con cái Giáo xứ hà Lời nô nức đón chào vị Linh mục quản xứ mới, Cha Gioan Phan Thanh Hoà. Niềm vui chưa trọn vẹn thì bóng đêm của sự chia ly đã bao trùm lên con dân xứ Hà Lời, chưa đầy 2 năm Cha Hoà đã phải chia tay với con cái Hà Lời để đi nhận Giáo xứ khác.
Như vậy, chỉ trong thời gian 18 năm kể từ ngày thành lập, giáo xứ Hà Lời đã phải trải qua 5 lần đổi chủ. Tiếng chuông nhà thờ Hà Lời trước kia sớm hôm vang lên thánh thót nay đã im bặt và chìm vào trong cỏi hư vô. Vào các ngày Chủ nhật, một số rất ít bà con có điều kiện phương tiện đò thuyền để
 đến Giáo Xứ Gia Hưng (cách 8km) để tham dự Thánh lễ, hầu hết không có điều kiện tham dự thánh lễ.
Lại nữa, Giáo xứ Hà Lời nằm dọc Sông Son, trong địa hạt tỉnh Quảng Bình nhưng lại trực thuộc Giáo phận Huế, vì quá xa nên vài năm mới có các vị đại diện vào Toà Giám Mục Huế. Nói chung tất cả mọi thông tin giữa Giáo phận Huế và giáo xứ Hà Lời như bị một bức tường khổng lồ ngăn cách vì hoàn
 cảnh khách quan cũng như chủ quan. Trong suốt thời gian dài 68 năm vắng bóng Linh mục quản xứ, Giáo dân Hà Lời tự kêu gọi và động viên nhau đến nhà thờ đọc kinh để duy trì đời sống đức tin. Nhưng dẫu sao thì đó cũng chỉ là việc duy trì lòng đạo đức bình dân mà thôi, không có thừa tác viên ban các bí tích, Giáo dân cảm thấy rất đói khát về đời sống thiêng liêng. Giới trẻ không được học hỏi giáo lý, nên việc hiểu biết về các lẽ đạo rất nông cạn. Lúc đầu có khi vài tháng mới có linh mục của Giáo phận Vinh coi sóc các Giáo xứ lân cận đến dâng thánh lễ, cứ mỗi lần như vậy bà con giáo dân cảm thấy sung sướng kêu gọi nhau đi dự lễ, nhờ đó hạt giống Tin Mừng tuy đã bị nắng hạn bóp nghẹt nhưng thỉnh thoảng có những làn sương thoảng qua, làm cho nó tiếp nhận được sức sống chờ những đợt mưa dông tưới gội.

Một lần nữa khó khăn lại đè nặng lên đôi vai gầy của con cái Giáo xứ Hà Lời, năm 1968, ngôi thánh đường là biểu tượng sức sống tôn giáo, là tài sản chung duy nhất , là niềm tự hào của đời sống đức tin của Giáo xứ đã bị bom đạn cày xới bình địa, hầu hết tất cả giáo dân phải bỏ quê hương xứ sở để vào các hốc núi lánh nạn. Sau khi trở về làng quê thì hầu hết nhà cửa bị đổ nát, và ngôi thánh đường thân thương cũng phải chịu chung số phận như vậy, chỉ còn lại đóng gạch vụn. Kể từ đó Giáo xứ Hà Lời như chim mất tổ, không có nơi thờ phượng, kinh nguyện sớm hôm vắng bóng. Câu nói : “Đạo tại tâm” giờ đây mới đúng với bà con Giáo xứ Hà Lời. Điều đáng nói là hầu hết bà con giáo dân tại Giáo họ An Hoà đã bỏ đạo vì đời sống đức tin không được nuôi dưỡng.

Đến năm 1994, tuy không có Cha sở để dẫn dắt, “Cơm chưa đủ no, áo chưa đủ mặc”, nhà cửa mới xây dựng lại còn rách nát, tạm bợ, Giáo dân họp bàn quyết tâm xây dựng lại nhà thờ. Khi nhận được quyết định cho xây dựng lại nhà thờ mới, con em trai tráng trong xứ “cơm đùm gạo bới” vượt Trường
 Sơn khai thác gỗ về làm nhà thờ. Sau hơn 2 năm xây dựng, nhà thờ đã được hoàn tất năm 1997. Cũng trong năm này, qua trao đổi giữa hai Đức Cha của G.Phận Huế và G.Phận Vinh cùng chính quyền tỉnh Quảng Bình, phần lãnh thổ phía Nam sông Gianh được trao cho Giáo phận Vinh quản nhiệm, từ đây Chủ Nhật và các ngày lễ trọng Giáo xứ Hà Lời được Cha sở Giáo xứ Gia Hưng (thuộc Giáo phận Vinh) đến lo mục vụ.

GIÁO XỨ HÀ LỜI NGÀY NAY:
Lịch sử Giáo xứ Hà Lời đã sang trang, từ lúc vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên của thế giới (02-07-2003). Ngày 18-12-2006 là một ngày đánh dấu mốc son trong suốt chặng đường lịch sử của Giáo xứ Hà Lời 68 năm vắng bóng linh mục quản xứ. Cha Phêrô Ngô Thế Bính, sinh ngày 05-04-1973, thụ phong Linh mục ngày 08-08-2006, được Đức Cha Phaolô-Maria Cao Đình Thuyên, Giám mục Giáo phận Vinh, đặt làm linh mục Quản xứ Hà Lời.
Giáo xứ Hà Lời hiện có 3 giáo họ khaỏng hơn 1.100 giáo dân: Giáo họ Xuân Tiến (trước đây thuộc Giáo xứ Gia Hưng) : 550 giáo dân, chưa có nhà thờ; Giáo họ trị sở Hà Lời: 420 giáo dân; giáo họ An Hoà (vùng tái truyền giáo) khoảng hơn 100 giáo dân.

Về cơ sở vật chất: Vì vắng linh mục quản xứ hơn 68 năm nên cơ sở vật chất của Giáo xứ còn thiếu thốn nhiều, nhà xứ, trường học giáo lý, nhà chung sinh hoạt chưa có. Hơn nữa Giáo dân nghèo đói không thể quyên góp đủ để xây dựng cơ sở vật cần thiết đáp ứng các sinh hoạt trong giáo xứ.
Về đời sống tinh thần: Từ nay đã có linh mục quản xứ, sớm hôm bà con giáo dân có điều kiệân để tham dự thánh lễ và lĩnh nhận các bí tích. Tuy nhiên nhiều khó khăn trong công tác mục vụ đang đặt ra trước mắt vì đây là một giáo xứ tái truyền giáo.

Dù sao, nhìn vào quá khứ của giáo xứ , với sự duy trì, tồn tại để hạt giống đức tin phát triển như ngày hôm nay, thì lời của Thánh Phaolô tông đồ: “tất cả đều là hồng ân” rất đúng với con cái Giáo xứ  Hà Lời. Là một đứa con “sinh sau đẻ muộn”, Giáo xứ Hà Lời non trẻ rất mong sự chia sẻ kinh nghiệm mục vụ của các Linh mục và các Giáo xứ anh chị cùng cậy trông sự giúp đỡ hảo tâm về vật chất của quí ân nhân xa gần để giáo xứ có điều kiện thuận lợi phát triển.

Xin Chúa chúc lành và trả công bội hậu cho quí ân nhân.

Lm Phêrô Ngô Thế Bính