CHÚA THÁNH LINH
ĐẤNG BAN SỰ SỐNG và TÌNH YÊU
Giáo Lý dựa trên Kinh Tin Kính do Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II giảng dạy.
Đây là sách về giảng dạy đầy đủ nhất về Chúa Thánh Thần mà mọi tủ sách gia đình cần có.
G.S. Nguyễn Đức Tuyên và Ngưỡng Nhân Lưu Ấu Nhi chuyển dịch
|Trở về Mục lục| |Mua sách|
Thánh Linh, Ngôi Lời và
Đấng Khôn Ngoan
Trong Cựu Ước các ngôn sứ đặc biệt
nhấn mạnh đến mối tương quan giữa “Lời”
và “Thần Khí (Thánh Linh).” Nhờ Thánh
Linh, các ngôn sứ phát biểu nhân danh
Thiên Chúa. Chính Sách Thánh xuất phát
do ngôn từ và hành động của Thánh Linh
qua mọi thời đại. Lời Sách Thánh là
thánh vì Thánh Linh tác hiệu lời (làm
cho lời có hiệu lực) qua ngôn từ và ký
tự.
Ngay cả ở một số người không phải
là ngôn sứ cũng được Chúa Thánh Linh
trao ban thần khí khiến họ có thể ứng
khẩu. Sử Biên Niên I kể lại “những người
dũng cảm” nhìn nhận vương quyền của
David và tập hợp chung quanh ông
(David). “Chúng tôi thuộc về ngài ...
Chúc bình an, bình an với ngài, và bình
an cho người nào giúp đỡ ngài; Thiên
Chúa của ngài chính là Đấng giúp đỡ
ngài.” Và “David thu nhận họ vào số
những người lãnh đạo (trong) đoàn quân
của ông” (1 Sbn 12:19). Chúa Giêsu nhắc
lại một thí dụ khác xúc động hơn nữa
trong Sử Biên Niên II (tc. Mt 23:35; Lc
11:51). Sự việc này xảy ra khi việc thờ
phượng trong đền thánh suy giảm và dân
Israel chạy theo cám dỗ thờ ngẫu thần.
Khi các ngôn sứ mà Thiên Chúa đã phái
đến với dân Israel để kêu gọi họ trở lại
với Ngài đều bị họ bỏ ngoài tai: “Khi đó
Thần Khí nhập vào Zachariah, con của tư
tế Jehoiada. Ông Zachariah đứng nói với
dân chúng: ‘Thiên Chúa phán, “Tại sao
các người xúc phạm các giới răn Chúa, để
các ngươi bị khốn khổ? Vì các người đã
bỏ Chúa, nên Ngài bỏ các ngươi.’” Nhưng
họ cùng nhau chống lại ông Zachariah, và
theo lệnh nhà vua họ đã ném đá giết ông
tại tiền đình đền thờ Chúa” (2 Sbn
24:20-21). Đây là những thí dụ điển hình
về tính cách liên hệ giữa Thần Khí
(Thánh Linh) và “lời,” hiện diện trong
tâm trí và ngôn từ (từ vựng) của người
Israel.
Trong Sách ngôn sứ Daniel có một kết
nối tương tự khác nữa là sự liên kết
giữa Thần Khí và sự khôn ngoan mà Vua
Nebuchadnezzar thốt lên. Khi nhà vua kể
lại giấc mơ của mình và ngôn sứ Daniel
giải thích ý nghĩa giấc mộng đó, nhà vua
nhìn nhận vị ngôn sứ là “một người có
thần khí của Thiên Chúa” (Dan 4:5; đc.
4:6, 15; 5:11), nghĩa là ơn thần ứng, mà
vua Pharaoh trước kia cũng đã nhìn nhận
nơi ông Giuse vì lời cố vấn khôn ngoan
của ông (tc. Stt 41:38-39). Trong ngôn
ngữ ngoại giáo vua thành Babylon đã nói
đi nói lại về “thần khí của các vị thần
thánh,” nhưng khi kết thúc nhà vua nói
về “vị vua trời” (Dan 4:34) ở số ít (in
the singular). Dù sao chăng nữa, vua
Belahazzar đã nhìn nhận một Vị Thần Linh
hiển lộ trong ngôn sứ Daniel và nhà vua
tuyên bố: “Trẫm đã nghe thần khí của các
vị thần linh ở trong ngươi, và nhà ngươi
có kiến thức mẫn tiệp và khôn ngoan xuất
chúng” (Dan 5:14). Và tác giả Sách ngôn
sứ Daniel nhấn mạnh: “Daniel vượt trên
tất cả các thừa tướng và các vị bảo
quốc, vì trong ông có một Thần Khí siêu
đẳng, và nhà vua định đặt ông cai trị
toàn thể vương quốc” (Dan 6:3).
Người ta cũng nói nhiều đến “Sự khôn
ngoan xuất chúng” và “tinh thần siêu
việt” của ông Daniel. Những người này
làm chứng về mối liên hệ giữa những tài
năng trong Do Thái giáo vào thế kỷ thứ
hai trước Chúa giáng sinh (khi sách
Daniel được viết ra) để củng cố lòng tin
và hy vọng của dân Israel, những người
đó đang chịu sự ngược đãi của Anytiochus
Epiphanes.
Trong Sách Khôn Ngoan, một văn bản
được biên soạn hầu như trước thềm Tân
Ước, tức là vào hạ bán thế kỷ thứ nhất
trước Công Nguyên, theo một số tác giả
cận đại và những người theo văn hóa Hy
Lạp (Hellenistic): mối liên kết giữa sự
khôn ngoan và thần khí được nhấn mạnh
đến độ cả hai hầu như là một. Từ khởi
đầu chúng ta thấy “đức khôn ngoan là một
thần khí nhân ái” (Kn 1:6). Đức khôn
ngoan hiển lộ và thông ban qua uy lực
nhân ái căn bản đối với con người. Nhưng
thần khí nhân ái này không mù quáng cũng
không nhân nhượng sự dữ nơi người ta, cả
đến sự dữ thầm kín. “Đức khôn ngoan
không đến với một linh hồn mưu toan điều
xấu xa, đức khôn ngoan cũng không ở nơi
thân xác mắc tội lỗi. Vì kỷ luật của
Thánh Linh lìa xa bọn gian xảo và rời bỏ
bọn xúi bẩy điều vô ích ... Đức khôn
ngoan chẳng dung thứ kẻ lộng ngôn vì
Thiên Chúa chứng giám đến đáy lòng đáy
dạ, nhìn thấu mọi tâm can và nghe rõ mọi
điều miệng lưỡi nói ra” (Kn 1:4-6).
Bởi thế, Thần Khí của Thiên Chúa là
Chúa Thánh Linh, Đấng muốn thông ban sự
thánh thiện của Ngài và thực hành chức
năng giáo dục: “Thánh Linh giáo huấn”
(Kn 1:5). Thánh Linh chống lại sự bất
công. Điều này không phải là một hạn chế
đối với lòng nhân ái của Thánh Linh,
nhưng đúng ra là một đòi hỏi của tình
thương. Trong cuộc chiến đấu chống lại
sự dữ, Thánh Linh chống lại mọi bất
công, nhưng không khi nào để mình bị
lừa, vì không thứ gì có thể trốn thoát
Thánh Linh, “cả những lời nói thầm kín
cũng không thoát được” (Kn 1:11). Thánh
Linh “tràn ngập vũ trụ (phủ đầy càn
khôn)”; Thánh Linh hiện diện khắp nơi.
Sách Khôn Ngoan nói: “(Và) là sức gom
hết mọi vật, Thánh Linh biết điều người
ta nói” (Kn 1:7). Vì hiện diện khắp nơi,
Thánh Linh hiểu biết hết mọi sự, cả
những điều thầm kín.
Vốn là “Thần Khí nhân từ,” Thánh Linh
không phải chỉ coi sóc con người, mà còn
đổ đầy tiếng nói và sự thánh thiện của
Ngài vào lòng con người. Sách Khôn Ngoan
nói: “Thiên Chúa không tạo ra sự chết,
cũng chẳng vui khi sinh linh bị hư diệt.
Vì ngài đã tạo dựng muôn loài để chúng
sinh tồn ...” (Kn 1:13-14). Sự xác định
tính chất tích cực trong việc tạo dựng
phản ánh quan niệm Phúc Âm về Thiên Chúa
là “Đấng hằng hữu” và là Đấng tạo dựng
toàn thể vũ trụ (tc. St 1:1 ff.).
Quan niệm Phúc Âm trên đây đưa lại một
căn bản tôn giáo cho quan niệm triết học
và đạo đức học liên quan với vạn vật;
quan trọng hơn hết là nền tảng đó khởi
xướng cuộc tranh luận về cùng đích của
nhân loại, mà không một môn triết học
nào đã có thể đưa ra mà không cần đến
mạc khải thần linh. Thánh Phaolô nói,
nếu sự chết xảy ra trong thế giới qua
tội lỗi của nhân loại, thì Chúa Kitô đã
đến như Adam mới để cứu độ con người
khỏi tội lỗi và giải phóng nhân loại
khỏi sự chết (tc. Rom 5:12-21). Thánh
Tông Đồ nói thêm Chúa Kitô đem lại sự
sống mới trong Chúa Thánh Linh (tc. Rom
8:1 ff.), hơn nữa, đặt tên và mạc khải
sứ mệnh về Ngôi Vị Thần Linh ẩn trong
huyền nhiệm nơi những trang Sách Khôn
Ngoan.
Nhờ có năng khiếu văn học, vua
Solomon được coi là tác giả Sách Khôn
Ngoan. Vào một thời điểm không ghi rõ,
ngài đã nói với các vua khác: “Hỡi các
vua, xin hãy lắng nghe ...” (Kn 6:1).
Vua Salomon mời các vua đó nhận lấy sự
khôn ngoan. Chính điều đó là bí mật và
chuẩn mực cho vương quyền, và giải thích
“sự khôn ngoan là gì ...” (Kn 6:22). Vua
Salomon ca tụng đức khôn ngoan bằng một
danh sách dài những đặc điểm của Thánh
Linh và hầu như đã nhân cách hóa đức
khôn ngoan: “Nơi nàng là thần khí, khôn
ngoan, thánh thiện, duy nhất, đa dạng
...” (Kn 7:22-23). Đức khôn ngoan có hai
mươi mốt thuộc tính được mô tả cách sinh
động (ba lần bảy), gồm có những lời được
lấy phần thì từ triết học Hy Lạp và phần
từ Thánh Kinh. Sau đây là những điểm
quan trọng nhất:
Thánh Linh (thần khí) rất “thông
minh,” có nghĩa: không phải là sự thúc
giục mù quáng, nhưng là một sức mạnh
được hướng dẫn bởi ý thức chân lý. Thánh
Linh là Thần Khí “thánh,” bởi vì Thánh
Linh không những chỉ soi sáng con người,
mà còn thánh hóa con người. Thần Khí thì
“duy nhất và đa dạng,” như thế có thể
thấm nhập vào mọi thứ. Thần Khí thì
“tinh tế” và tỏa khắp mọi người. Như thế
hành động của thần khí cốt yếu là nội
tâm, vì là sự hiện diện của Thánh Linh.
Thánh Linh “có quyền tuyệt đối và nhìn
thấy mọi sự,” nhưng không tạo ra sức
mạnh tàn bạo hoặc hủy diệt, vì Thánh
Linh “nhân từ và là bằng hữu với con
người,” muốn cho nhân thế mọi sự tốt
lành và “làm cho họ thành bằng hữu của
Thiên Chúa.” Tình yêu nâng đỡ và hướng
dẫn sự tác động uy lực của Thánh Linh.
Bởi thế, đức khôn ngoan có những đặc
tính và thể hiện những vai trò thường
được quy chiếu cho Thánh Linh: “Thần Khí
sự khôn ngoan và thông minh ... v.v.”
(Is 11:2 f.), vì sự khôn ngoan được đồng
hóa với Thánh Linh trong những chiều sâu
huyền nhiệm của thực hữu thần linh.
Mạc khải thiên ý là một trong các
chức năng của Thánh Linh-Thần Khôn
Ngoan: “Ai biết được thánh ý của Ngài,
nếu Ngài không ban Thần Khôn Ngoan và
gởi Thánh Linh Ngài từ trời cao đến?”
(Kn 9:17). Nếu không được giúp đỡ, người
ta không thể biết thiên ý vì “có Người
nào biết được ý định của Thiên Chúa
đâu?” (Kn 9:13). Nhờ Thánh Linh của
Ngài, Thiên Chúa cho biết thần ý, chương
trình của Ngài cho đời sống nhân loại
sâu xa và vững chắc gấp bội so với nền
tư pháp thuần lý lập quy qua ngôn ngữ
loài người. Nhờ Chúa Thánh Linh hoạt
động bên trong, Thiên Chúa để cho “đường
lối của người trần thế được nắn thẳng,
và con người được dạy cho biết điều đẹp
lòng Ngài, và nhờ đức khôn ngoan họ được
cứu độ” (Kn 9:18). Tới đây tác giả Sách
Khôn Ngoan dùng mười chương mô tả việc
làm của Chúa Thánh Linh-Đấng Khôn Ngoan,
Thiên Chúa luôn luôn quan phòng dân Ngài
trong lịch sử: từ nguyên tổ Adam đến ông
Moses, giao ước với dân Israel, và việc
giải phóng. Và tác giả kết luận: “Lạy
Chúa, bằng mọi cách, Ngài đã làm cho dân
Ngài vĩ đại và được vinh hiển; chẳng hề
thất bại, Ngài đã ở bên họ mọi lúc và
mọi hoàn cảnh” (Kn 19:22).
Trong một đoạn văn chương lịch sử về
sự minh trí dẫn thượng, tác giả Sách
Khôn Ngoan đã trình với Chúa và hồi niệm
thần khí toàn năng của Thiên Chúa hiện
diện khắp hoàn vũ, yêu thương và bảo vệ
đời sống con người. Đoạn trích Sách Khôn
Ngoan trên đây cũng nói về những kẻ thù
dân Thiên Chúa và nói cách tổng quát về
những kẻ vô thần, về những người tội
lỗi. Ở trong những người đó cũng có thần
linh yêu thương và sự sống: “Ngài bảo vệ
mọi sự vì chúng là của Ngài. Lạy Chúa,
Ngài là Chúa Tể chúng sinh, vì thần khí
bất hoại của Ngài ở trong mọi sự” (Kn
11:26; 12:1).
“Ngài dung thứ ...”. Tất nhiên những
kẻ thù của dân Israel chắc chắn đã bị
trừng phạt kinh khủng hơn nhiều so với
những sự việc đã xảy ra. “Chúng hẳn đã
bị Thần Linh uy quyền của Ngài quét
sạch, nhưng Ngài đã an bài mọi sự có
chừng mực, có số, có lượng” (Kn 11:20).
Sách Khôn Ngoan ca tụng “đức chừng mực”
của Thiên Chúa và đưa ra lý do: Thánh
Linh Thiên Chúa không chỉ hành động như
cơn gió mạnh, có thể tiêu diệt kẻ tội
lỗi, nhưng cũng hành động là Thánh Linh
Khôn Ngoan ước mong sự sống và từ đó
hiển lộ tình yêu của Ngài. “Nhưng Ngài
là Đấng toàn năng và thương xót hết mọi
người, Ngài tha thứ tội lỗi người phàm
chờ họ thống hối ăn năn. Ngài yêu thương
mọi sự và không nhờm tởm bất cứ thứ gì
Ngài đã tạo dựng; vì điều Ngài ghét thì
Ngài đã chẳng tạo dựng. Và có thứ gì tồn
tại được, nếu Ngài không muốn; hoặc được
bảo tồn nếu Ngài không gọi đến tên?” (Kn
11:23-25.
Chúng ta ở thượng đỉnh của nền triết
học tôn giáo, không phải chỉ của Israel,
mà của toàn thể mọi dân tộc cổ xưa. Như
thế truyền thống Kinh Thánh, đã mô tả
trong Sáng Thế Ký, giải đáp những vấn
nạn lớn mà văn học Hy Lạp không có đáp
số. Trình bày tới đây, chúng ta thấy
lòng thương xót của Thiên Chúa hiệp nhất
với chân lý về việc Ngài tạo dựng muôn
loài. Tính cách tổng quát của việc tạo
dựng mang theo tính cách phổ quát của
lòng thương xót. Và tất cả mọi sự đều
nằm trong uy lực tình yêu hằng hữu mà
Thiên Chúa xót thương mọi thụ tạo của
Ngài: bây giờ, trong tình thương đó,
chúng ta nhận biết Ngôi Vị của Chúa
Thánh Linh.
Tóm lại Sách Khôn Ngoan cho thấy
Thánh Linh Tình Yêu, Đấng Thượng Trí,
mặc lấy những đặc tính của một Ngôi Vị,
với những đặc điểm sau đây: Thánh Linh
thấu rõ mọi sự và làm cho người ta nhận
ra các chương trình của Thiên Chúa; Ngài
không thể chấp nhận sự xấu xa; nhờ đức
khôn ngoan, Ngài muốn dẫn đưa mọi người
tới ơn cứu độ; Thánh Linh yêu thương
mong muốn sự sống; nên Ngài đổ đầy vũ
trụ sự hiện diện ân sủng của mình.
Buổi gặp chung
ngày 14 tháng Ba, 1990
Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II
www.thanhlinh.net
