Home
Printer-friendly versionSend by email
-A A +A

58- Chúa Thánh Linh là “Tình Yêu Nhiệm Xuất”

 

CHÚA THÁNH LINH
ĐẤNG BAN SỰ SỐNG và TÌNH YÊU


Giáo Lý dựa trên Kinh Tin Kính do Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II giảng dạy.
Đây là sách về giảng dạy đầy đủ nhất về Chúa Thánh Thần mà mọi tủ sách gia đình cần có.


G.S. Nguyễn Đức Tuyên  và Ngưỡng Nhân Lưu Ấu Nhi  chuyển dịch

 

 

Chúa Thánh Linh Là “Tình Yêu  Nhiệm Xuất” 

 

   Hôm nay chúng ta bắt đầu bài giáo lý bằng cách nhắc lại lời giải thích trước kia về đề tài Thiên Chúa Duy Nhất mà đức tin Kitô giáo dạy chúng ta nhìn nhận và tôn thờ là Thiên Chúa Ba Ngôi. “Tình yêu hỗ tương của Chúa Cha và Chúa Con phát sinh một Ngôi Thiên Chúa trong các Ngài và từ các Ngài: Chúa Cha và Chúa Con ‘nhiệm xuy’ Thánh Linh Tình Yêu Đấng cùng một bản thể với Ngôi Cha và Ngôi Con.” Từ khởi đầu Giáo Hội đã duy trì niềm tin Chúa Thánh Linh là Tình Yêu từ Chúa Cha và Chúa Con mà ra.

 

Trong Tân Ước và đặc biệt là Thư I của Thánh Gioan (1 Jn 4:8), chúng ta tìm thấy những lời tuyên tín căn bản “Thiên Chúa là Tình Yêu” (1 Jn 4:8). Dẫn chiếu về tuyên tín này cũng còn thấy ở truyền thống Giáo Phụ và Tiến Sĩ Giáo Hội.

 

Những lời trên đây của Thánh Gioan nói đến chính bản thể của Thiên Chúa mà Ba Ngôi Vị có cùng bản tính duy nhất, và tất cả là Tình Yêu đồng đều, nghĩa là lòng ước muốn sự tốt lành cho nhau (cho Ngôi Vị kia), và động lực thúc đẩy nội tâm hướng tới đối tượng yêu thương, ở trong cũng như ở ngoài sự sống vĩnh cửu Thiên Chúa Ba Ngôi.

 

Nhưng đã đến lúc phải cùng với thánh Thomas Aquinas nhìn nhận rằng ngôn ngữ của chúng ta nghèo nàn về thuật ngữ nên không có thể diễn đạt được ước muốn đưa người yêu đến với người được yêu. Điều đó đúng với bản chất sâu thẳm của tình yêu. Vì tình yêu phát sinh từ ý muốn hoặc trái tim, tình yêu không rõ ràng và tự thức như trường hợp một ý kiến phát xuất từ trí óc. Một mặt, trong lãnh vực trí tuệ chúng ta có những ngôn từ khác nhau để diễn tả mối liên hệ giữa người biết và người (hoặc vật) được biết đến, và mặt khác, một ý kiến phát sinh từ trí óc trở thành hành động của tri thức (nói thành lời: “verbum” phát xuất từ tâm thức). Những điều tương tự như thế không có trong địa hạt ước muốn và tâm tình. Hiển nhiên “giả dụ rằng một người yêu thích điều gì đó thì lập tức ấn tượng lưu lại trong người ấy, trong cảm giác của người (nam hay người nữ) đó, vì thế ta có thể nói ấn tượng ấy là đối tượng thương yêu, nhờ đó đối tượng được yêu hiện hữu trong người yêu nó, như vậy một đối tượng tri thức hiện hữu trong chính người biết nó.

 

“Như thế khi một người biết mình và yêu thương mình thì người đó ở trong tự thể của chính họ, không những chỉ vì người đó hoàn toàn đồng hóa với chính mình, mà cũng vì người đó là đối tượng tự tri và tự thương yêu mình.” Vả lại trong ngôn ngữ loài người, “những từ ngữ khác chưa được tìm ra để mô tả mối liên hệ hiện hữu giữa tình cảm, hoặc cảm tưởng do đối tượng được yêu thương gây ra, và nguyên lý nội tại từ đó tình cảm nảy sinh, hoặc trái lại. Bởi thế, vì nghèo nàn ngôn từ (propter vocabulorum inopiam) nên những liên hệ này chỉ được diễn tả bằng những từ ngữ tình yêu (love) và thích thú (delight). Chẳng khác gì chúng ta gọi những danh xưng tri thức tự hữu (conceived knowing) hoặc minh triết tạo thành (generated wisdom) là “Thánh Ngôn (the Word)”.

 

Từ đó Thánh Tiến Sĩ Thiên Thần kết luận: “Nếu trong những từ ngữ “tình yêu (love) và yêu thương (to love, diligere)” chúng ta muốn chỉ nói tới mối liên hệ giữa người yêu và người (hoặc vật) được yêu, thì những từ ngữ này (trong Thiên Chúa Ba Ngôi) nói về bản thể Thiên Chúa, cũng tương tự như những từ ngữ tri thức và hiểu biết. Nếu chúng ta sử dụng cùng những từ ngữ đó để biểu thị những tương quan vẫn hiện hữu giữa chủ thể phát sinh hoặc nhiệm xuy từ hành động và đối tượng của yêu thương, và nguyên tắc tương quan, theo thể cách Tình Yêu (Love) tương xứng với Tình Yêu phát sinh ra từ đó, và Yêu (to Love, diligere) tương đương với nhiệm xuy tạo ra tình yêu, thế thì Tình Yêu là danh xưng của một ngôi vị ...” mà ngôi vị ấy chính là Chúa Thánh Linh (Summa Theol., I, q. 37, a. 1).

 

Thánh Thomas Aquinas đã sử dụng phân tích tu từ học trên đây rất hữu ích ngõ hầu làm sáng tỏ tương đối ý tưởng về Chúa Thánh Linh là Ngôi Vị-Tình Yêu (Love-Person), mà trong Thiên Chúa Ba Ngôi thì tất cả “là Tình Yêu.” Tuy nhiên cần phải nói thêm rằng Thánh Tiến Sĩ Thiên Thần sử dụng danh từ tình yêu làm chính danh của Chúa Thánh Linh đã tìm thấy trong những lời giảng dạy của các Giáo Phụ. Các Giáo Phụ là những sứ giả loan báo mạc khải của Chúa Giêsu và lời các tông đồ rao giảng, và chúng ta cũng biết nhờ các văn kiện khác của Tân Ước. Vì thế khi Chúa Giêsu dâng lên Chúa Cha lời cầu nguyện tư tế vào lúc Tiệc Ly, Ngài nói: “Con đã cho họ biết danh Cha, và Con sẽ còn cho họ biết danh Cha nữa, để tình yêu mà Cha đã yêu Con cũng ở trong họ và Con ở trong họ” (Jn 17:26). Ở đây chúng ta đang đề cập tới tình yêu mà Chúa Cha đã yêu thương Chúa Con “trước khi tạo dựng vũ trụ muôn loài” (Jn 17:24). Theo một số nhà chú giải thời nay thì ít nhất một cách gián tiếp, những lời Chúa Giêsu ở đây nói về Chúa Thánh Linh, Đấng là Tình Yêu mà bằng tình yêu đó Chúa Cha yêu thương Chúa Con, Đấng được Chúa Cha yêu thương từ thuở đời đời. Trước kia Thánh Thomas đã nghiên cứu cặn kẽ một văn bản của Thánh Augustine về tình yêu tương tác (reciprocal love) của Chúa Cha và Chúa Con trong Chúa Thánh Linh (tc. De Trinitate, VI, 5; XIV, 7, PL 43, 928, 1065). Vần đề này được nhiều phái kinh viện khác bàn luận vì cách thái thảo luận lần gót vào môn thần học thời trung đại: “Utrum Patre et Filius diligant se Spiritu Sancto (Chúa Cha và Chúa Con yêu thương nhau nhiệm xuy Chúa Thánh Linh”; Thánh Thomas đã kết luận phần phân tích văn chương và học thuyết của ngài bằng lời giải thích tuyệt vời sau đây: “Cùng cách như chúng ta nói cây trổ bông, chúng ta nói Chúa Cha nói với chính Ngài và mọi thụ tạo của Ngài trong Ngôi Lời, Con của Ngài, Chúa Cha và Chúa Con yêu thương nhau và yêu thương chúng ta trong Chúa Thánh Linh, nghĩa là trong Tình Yêu phát sinh” (Summa Theol., I, q. 37, a. 2).

 

Cũng trong lời từ biệt lúc Tiệc Ly, Chúa Giêsu cũng loan báo Thiên Chúa Cha sẽ gửi tới cho các tông đồ và Giáo Hội “Đấng An Ủi ... Thánh Linh chân lý” (Jn 14:16-17), và Chúa Giêsu, Chúa Con, cũng sẽ phái Đấng An Ủi đến (tc. Jn 16:7) “ở với anh em luôn mãi” (Jn 14:16-17). Vì thế, các tông đồ sẽ nhận được Chúa Thánh Linh là Tình Yêu kết hiệp với Chúa Cha và Chúa Con. Do quyền năng của Tình Yêu này Chúa Cha và Chúa Con “sẽ ở với họ” (Jn 14:23).

 

Cũng về vấn đề tình yêu, chúng ta  cần học hỏi một đoạn khác trong lời cầu nguyện tư tế khi Chúa Giêsu cầu xin cho các môn đệ hiệp nhất: “Để họ có thể nên một như Cha, Chúa Cha, ở trong Con và Con ở trong Cha, để họ có thể nên một trong Chúng Ta, ngõ hầu thế gian nhận biết Cha đã phái Con đi” (Jn 17:21). Nếu các môn đệ trở nên “một trong Chúng Ta,” nghĩa là trong Chúa Cha và Chúa Con, điều này chỉ có thể xảy ra do quyền năng Chúa Thánh Linh, Đấng được Chúa Kitô loan báo sẽ đến ở trong các môn đệ: Ngài “ở với anh em và ở trong anh em” (Jn 14:17).

 

Giáo Hội sơ khai hiểu và chấp nhận lời loan báo của Chúa Giêsu. Ngoài Phúc Âm Thánh Gioan, chúng ta còn thấy điều này trong ghi chú của Thánh Phaolô về tình yêu Thiên Chúa “đã trút vào lòng chúng ta nhờ Thánh Linh Đấng được ban cho chúng ta” (Rom 5:5). Những lời trong Phúc Âm và Thư I của Thánh Gioan đã chứng minh điều này: “Nếu chúng ta yêu thương nhau thì Thiên Chúa ở trong chúng ta và tình yêu của Ngài được làm cho toàn hảo trong chúng ta. Đây là cách chúng ta biết chúng ta ở trong Ngài và Ngài ở trong chúng ta: (nghĩa là) Ngài đã ban Thánh Linh của Ngài cho chúng ta” (1 Jn 4:12-13).

 

Truyền thống về Chúa Thánh Linh là Ngôi Thiên Chúa Tình Yêu được phát triển trên những căn bản này. Chương trình của Chúa Ba Ngôi về việc thánh hóa cứu độ (salvific sanctification) cho phép các Giáo Phụ và Tiến Sĩ Giáo Hội “có cái nhìn quán triệt” vào mầu nhiệm thâm tình của Thiên Chúa Ba Ngôi.

 

Thánh Augustine cũng đã góp phần vào công việc trên cách đặc biệt trong tác phẩm De Trinitate, đóng góp một đường lối có tính cách quyết định cho việc hình thành và phát triển giáo huấn này ở Tây Phương. Những suy niệm của Thánh Augustine phát triển từ quan niệm Chúa Thánh Linh là Tình Yêu hỗ tương và là mối ràng buộc hiệp nhất giữa Chúa Cha và Chúa Con trong hiệp thông Thiên Chúa Ba Ngôi. Thánh Augustine viết: “Như chúng ta gọi một cách chính đáng Ngôi Lời duy nhất của Thiên Chúa là ‘Đấng Khôn Ngoan,’ mặc dầu nói cách tổng quát thì Chúa Thánh Linh và chính Chúa Cha đều là Đấng Khôn Ngoan, Chúa Thánh Linh cũng được đặt tên riêng là Tình Yêu, mặc dầu Chúa Cha và Chúa Con cũng là Tình Yêu theo nghĩa chung” (De Trinitate, XV, 17, 31; CC 50, 505).

 

“Chúa Thánh Linh chung mọi sự với Chúa Cha và Chúa Con ... đồng bản thể và hiệp thông đời đời ... Các Ngài chỉ có ba ... Vị thứ nhất yêu thương Vị thứ hai từ mình mà ra; Vị thứ hai yêu thương Vị thứ nhất nhiệm xuy ra mình; và Vị thứ ba là Tình Yêu tự hữu” (De Trinitate, VI, 5, 7; CC 50, 295, 236).

Người ta cũng tìm thấy giáo thuyết trên đây ở Đông Phương. Các Thánh Giáo phụ: Cyril thành Alexandria (+ 444), Epiphanius thành Salamis (+ 403) (tc. Ancoratus, 7: PG 43, 28B) nói về Chúa Thánh Linh là Đấng hiệp nhất với Chúa Cha và Chúa Con và là mối kết hợp Chúa Ba Ngôi.

 

Các thần học gia Đông Phương vào những thời đại sau vẫn duy trì cùng hệ tư tưởng đó. Trong số các vị đó là tu sĩ Gregory Palamas, Tổng Giám Mục Thessalonica (thế kỷ 14) viết: “Thánh Linh của Ngôi Lời tối cao giống như thứ tình yêu Chúa Cha dành cho Ngôi Lời Đấng được sinh ra cách huyền nhiệm; và cũng chính tình yêu đó Ngôi Lời, Con vô cùng yêu dấu của Chúa Cha, dành cho Đấng sinh ra mình” (Capita Physica, 36: PG 150, 1144 D-1145 A). Chúng ta vui mừng trích dẫn từ Bulgakov, một trong những tác giả cận đại: “Nếu Thiên Chúa Ba Ngôi cực thánh là tình yêu, thì Chúa Thánh Linh là Tình Yêu của tình yêu đó” (The Paraclete, Italian ed, Bologna, 1972, p.121).

 

Đức Giáo Hoàng Leo XIII gom chung lại từ truyền thống và tổng hợp giáo thuyết của Đông và Tây Phương trong Tông Huấn của Ngài về Chúa Thánh Linh. Đức Leo XIII viết: Chúa Thánh Linh “là Thiên Chúa và là Tình Yêu hỗ tương của Chúa Cha và Chúa Con” (tc. DS 3326). Nhưng trong phần kết luận, chúng ta nhắc lại lời Thánh Augustine: “Tình Yêu vốn từ Thiên Chúa và là Thiên Chúa: vậy hiển nhiên Tình Yêu là Chúa Thánh Linh, nhờ Ngài tình yêu của Thiên Chúa trải rộng nơi trái tim chúng ta bởi việc Chúa Ba Ngôi ngự trong chúng ta ... Danh xưng chính đáng của Chúa Thánh Linh là Hồng Ân phát sinh trong Tình Yêu” (De Trinitate, XV, 18, 32: PL 42, 1082-1083). Vì Chúa Thánh Linh là Tình Yêu, nên Ngài là Hồng Ân. Đây là chủ đề bài giáo lý tiếp theo của chúng ta.

 

           Buổi gặp chung ngày 14 tháng Mười Một, 1990

Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II


www.thanhlinh.net