Home
Printer-friendly versionSend by email
-A A +A

Mục đích và phương tiện- Công bố trên mái nhà

Tác giả: 
Lm Nguyễn Văn Nghĩa

 

 

MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG TIỆN

 

Một cô giáo gốc lương dân đã vào Công giáo hỏi rằng: “Mục đích của chủ nghĩa cộng sản là muốn xây dựng thiên đàng ngay tại trần thế. Kitô hữu được mời gọi nỗ lực làm cho Nước Chúa trị đến. Vậy tại sao thường nghe nói là chủ nghĩa cộng sản và Công giáo xung khắc nhau, có người nói là không đội trời chung?

 

Vì là hỏi đáp nhanh trong cuộc hội thảo nên tôi đã giải thích: Trước hết cần phân biệt chủ nghĩa cộng sản với người anh em theo chủ nghĩa cộng sản. Người anh em cộng sản và người Công giáo rất có thể sống chung hài hòa trong yêu thương và liên đới nhiều mặt. Cũng có thể có trường hợp “phải chung sống” vì nhiều lý do khách quan và cả chủ quan. Xin đề cập đến niềm tin Kitô giáo, cách riêng Công giáo với lý thuyết cộng sản xét như một chủ nghĩa. Có sự khác biệt lớn giữa hai phạm trù này và nhiều sự khác biệt xem như là tương khắc. Chẳng hạn niềm tin Công giáo là hữu thần còn chủ nghĩa cộng sản là vô thần. Công giáo thì xác tín rằng mục đích không thể biện minh cho phương tiện. Để đạt mục đích tốt thì phải sử dụng những phương tiện tốt, ít nữa là trung dung nghĩa là không xấu. Chủ nghĩa cộng sản thì chủ trương ngược lại: mục đích biện minh cho phương tiện. Để đạt được mục đích tốt thì có thể sử dụng bất cứ phương tiện nào. Nói cách cụ thể như lời ông Đặng Tiểu Bình đó là “không cần biết mèo vàng hay hay mèo đen, chỉ cần bắt được chuột đều là mèo tốt”. Để đạt được sự ổn định về chính trị hay để giữ được quyền cai trị thì có thể sử dụng mọi phương thế cho dù theo cái nhìn Kitô giáo là không chính đáng và phải đạo chẳng hạn như tuyên truyền, bạo lực…

 

Sau khi nói rằng thế hệ này đòi điềm lạ nhưng sẽ chẳng cho thế hệ này điềm lạ nào ngoài điềm lạ ngôn sứ Giona thì Chúa Giêsu khẳng định mình còn hơn cả Giona nữa (x.Lc 11,32). Điềm lạ ở đây đó là sự can đảm nói lời chân lý khi mà chân lý đụng tới lối sống bất chính của nhiều người chức cao, vị trọng. Thánh sử Luca tường thuật tiếp liền sau đó là những lời khiển trách rất gay gắt của Chúa Giêsu nhắm vào nhóm biệt phái và luật sĩ với cụm từ lặp đi lặp lại: “khốn cho các ngươi”.

 

Bài Tin Mừng ngày thứ Năm sau Chúa Nhật XXVIII TN tường thuật những lời kết án của Chúa Giêsu nhắm vào cả hai nhóm người trên. Với nhóm biệt phái thì Chúa Giêsu đã vạch rõ sự sai lạc của họ khi họ cố tình làm một việc tốt với mục đích xấu. Họ bỏ công sức xây lăng mộ cho các ngôn sứ để che đậy gian ý của họ hiện nay là đang tìm cách hãm hại Chúa Giêsu, người mà dân chúng tôn kính như là một sứ ngôn. Khi mục đích đã là xấu rồi thì việc chúng ta làm dù có tốt cũng thành xấu mà nhiều khi trở thành tệ hại vì nó thường có tính lường gạt tha nhân và nhiều khi cả chính mình cũng bị lầm.

 

Với các ngài tiến sĩ luật thì Chúa Giêsu khiển trách họ đã “cất giấu sự hiểu biết” con đường vào Nước Trời. Bản thân đã lầm đường mà họ lại còn dẫn dắt dân chúng đi lạc lối (x.Lc 11,52). Vì sự cao ngạo và với lòng tham lam họ đã vẽ vời nhiều con đường nhỏ quanh co mà bỏ qua chính lộ Thiên Chúa đã vạch ra. Chúa Giêsu đã trưng dẫn nhiều đan cử cụ thể: họ dạy dân chúng giữ kỷ lưỡng việc đóng thuế thập phân đến cả các thứ rau nhỏ xíu như bạc hà, thì là… mà bỏ qua đức công bình, lòng nhân và sự thành tín (x.Mt 23,23). Thậm chí họ dạy dân chúng rằng những gì mình có để phụng dưỡng cha mẹ mà nếu đã dâng vào đền thờ rồi thì được miễn sống đạo thảo hiếu (x.Mt 15,1-6). Chắc hẳn các vị tiến sĩ luật đều muốn cho bản thân và người mình dạy dỗ vào Nước Trời. Thế nhưng mục đích tốt là vào Nước Trời không thể biện mình cho cách thế giảng dạy sai lạc của họ. Vì thế chúng ta mới hiểu được thái độ nghiêm khắc của Chúa Giêsu khi phê phán nhóm người này.

 

Dưới ánh sáng lời mạc khải và theo lời dạy của giáo hội, thiển nghĩ rằng hàng giám mục, linh mục, tu sĩ nam nữ và Kitô hữu giáo dân trưởng thành trong Công giáo cách nào đó vốn nắm rõ các mối tương quan giữa các phạm trù: “chính việc làm, ý hướng, mục đích và phương tiện” theo chiều kích thần học luân lý. Sự hiểu biết và việc tin nhận có song hành với cuộc sống ra sao thì còn nhiều vấn đề phải xét suy và tự kiểm. Chẳng hạn xây nhà Chúa vốn thường là một việc tốt. Nhưng để có ngân khoản để xây dựng mà dùng cách thế “khích lòng háo danh” của người dâng cúng thì có đẹp lòng Chúa không? Đã hiểu biết nguyên tắc luân lý mà còn vô tình vi phạm thì thật đáng tiếc. Giả như hữu ý sai lỗi thì chắc chắn lời khiển trách nặng nề của Chúa Cứu Thế lại phải vọng vang: “Khốn cho các ngươi! Khốn cho các ngươi!”

 

Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột

 

************

 

CÔNG BỐ TRÊN MÁI NHÀ

 

“Cây kim giấu trong bọc lâu ngày cũng sẽ lộ ra”. Ngẫm lời cha ông chúng ta xưa để nhớ lời Chúa Giêsu: “Anh em phải coi chừng men Pharisêu, tức là thói đạo đức giả. Không có gì che giấu mà sẽ không bị lộ ra. Không có gì bí mật mà người ta sẽ không biết” (Lc 12,1-2). Người ta có thể qua mặt một người nhiều lần, qua mặt nhiều người một vài lần, nhưng khó có thể qua mặt nhiều người nhiều lần. Và chắc chắn không một ai có thể qua mặt được Thiên Chúa, Đấng thấu suốt mọi bí ẩn tâm can (x.Mt 6).

 

Tin Mừng ngày thứ Sáu sau Chúa Nhật XXVIII TN tường thuật lời cảnh báo của Chúa Giêsu trước lối sống giả hình, gian dối. Nhưng rồi tiếp liền sau đó Người dạy chúng ta rằng để giúp nhau tránh được thứ “men gian dối, giả hình” ấy thì hãy can đảm rao truyền sự thật. Hãy công khai loan báo lời chân lý. Đừng sợ những kẻ chỉ giết được thân xác mà không làm gì được linh hồn. Hãy vững tin vào tình yêu và sự quan phòng của Thiên Chúa Toàn Năng, Đấng chăm sóc chúng ta đến cả từng sợi tóc trên đầu (x.Lc 12,4-7).

 

Mục sư Martin Luther King, nhà hoạt động cho nhân quyền, đoạt giải Nobel Hòa Bình năm 1964 đã từng nói: “Trong thế giới này chúng ta không chỉ xót xa vì những hành động và lời nói của những người xấu mà còn cả vì sự im lặng của những người tốt”. Qua miệng ngôn sứ Isaia Thiên Chúa đã gọi các mục tử không biết mở miệng nói lời chân lý là “lũ chó câm, không biết sủa” (Is 56,10). Ngôn sứ Êdêkiel đã minh nhiên lời dạy của Thiên Chúa: “Ngươi sẽ nghe lời từ miệng Ta phán ra, rồi thay Ta nói cho chúng biết. Nếu Ta phán với kẻ gian ác rằng: “Hỡi tên gian ác, chắc chắn ngươi phải chết”, mà ngươi không chịu nói để cảnh cáo nó từ bỏ con đường xấu xa, thì chính kẻ gian ác ấy sẽ phải chết vì tội của nó, thì Ta sẽ đòi ngươi đền nợ máu nó” (Ed 33,8).

 

Quả thật đã là người thì ai cũng ngại ngần khi phải nói lời sự thật. Sự thật thì dễ mất lòng. Và thật khó tránh được sự khiếp hãi khi phải công khai những sự thật xấu xa của những người quyền cao chức trọng ngoài xã hội và cả trong giáo hội. Tuy nhiên nếu biết sống tình liên đới thì nhờ ơn Chúa giúp chúng ta có thể dần dần vượt qua. Trước hết khi biết rằng chính dân chúng, nhất là những người nghèo, người kém phận là những người gánh lấy hậu quả của sự gian dối do tha nhân, đặc biệt là giới giàu có, đủ đầy quyền chức gây ra. Và khi biết liên đới với những thân phận thấp hèn ấy thì Thiên Chúa sẽ ban ơn cho chúng ta can đảm công bố sự thật.

 

Ngoài ra chúng ta cũng phải biết xót thương cả những người đang gieo rắc “men dối gian, giả hình”. Vì chính họ cũng phải gánh lấy hậu quả có thể ngay ở đời này khi mà “cái kim trong bọc” lộ ra, và nhất là họ phải trả lẽ trước mặt Thiên Chúa, Đấng đầy lòng xót thương nhưng cũng công bình vô cùng. “Điều anh em nghe rỉ tai thì hãy lên mái nhà mà rao giảng”(Mt 10,26). Và Chúa Giêsu cũng đã khẳng định với chúng ta rằng hãy xem cách thế mà anh em nghe biết sự thật. Nếu chúng ta có chút tấm lòng với tha nhân trong tình liên đới thì “ai có sẽ cho thêm và ai không có thì ngay cả cái đang có cũng sẽ bị lấy mất” (Mt 13,12).

 

Vấn đề đặt ra là bằng phương thế nào chúng ta có thể chu toàn nhiệm vụ sứ ngôn đã lãnh nhận từ khi chịu bí tích Thánh Tẩy. Bên cạnh nhiều phương pháp đáng áp dụng, thiển nghĩ rằng không gì hơn hãy tập luyện cách tiệm tiến. Nghĩa là tập công bố sự thật từ việc nhỏ đến việc lớn, từ chuyện có va chạm ít đến chuyện có va chạm nhiều. Phương pháp tiệm tiến là phương pháp khá hữu hiệu trong nhiều lãnh vực nhất là việc vượt qua các nỗi sợ hãi. Tiếp đến khi công bố sự thật thì cần có thái độ khiêm nhu nhìn nhận cả khiếm khuyết và lầm lỗi của chính mình, của tập thể mình. Khi biết “trách kỷ” thì chúng ta sẽ mạnh dạn hơn để biết “trách nhân”. “Tiên trách kỷ hậu trách nhân”. Kinh nghiệm của cha ông mãi vẫn hữu dụng cho con cháu.

 

Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột