Home
Printer-friendly versionSend by email
-A A +A

Gán ghép vội vàng - Lòng tin của anh đã cứu anh

Tác giả: 
Lm Nguyễn Văn Nghĩa

 

GÁN GHÉP VỘI VÀNG

(Thứ Bảy sau Chúa Nhật XXIX TN – Lc 13,1-9)

 

Gán ghép nguyên lý nhân quả cách “vô tội vạ”  là thói quen không tốt nhưng lại khá phổ biến trong dân gian. Hễ thấy một ai hay những ai đó bỗng nhiên gặp tai ương hay lâm cơn hoạn nạn thì rất dễ bị gán cho là “trời phạt”. Dĩ nhiên kéo theo luận suy là vì họ tội lỗi, gieo nghiệp xấu nên hứng lấy quả báo. Nhiều người ở thời Chúa Giêsu cũng vậy, khi thấy một số người Galilê bị quan Philatô đàn áp, giết chết cách tàn nhẫn và thấy một số người bỗng dưng bị tháp Silôê đổ xuống đè chết thì người ta đã vội nghĩ rằng họ bị trừng phạt vì tội lỗi của họ.

 

Chúa Giêsu đã chấn chỉnh và sửa sai việc áp dụng nguyên lý nhân quả cách hồ đồ và thiếu hiểu biết này. Sự dữ xảy ra thường do nhiều nguyên nhân khác nhau. Bệnh tật, đau khổ hay cái chết của một hay nhiều người có thể là do định luật tự nhiên, có thể là do hành vi độc ác của kẻ xấu, cũng có thể chính đương sự gây ra vì cuộc sống không lành mạnh của mình…Một kết quả có thể do một nguyên nhân mà cũng có thể do nhiều nguyên nhân dệt thành. Khi thấy sự dữ mà áp dụng nguyên lý nhân quả cách vội vàng, hồ đồ thì chúng ta không chỉ dễ sai lầm trong việc gán ghép tội lỗi cách bất công cho nạn nhân mà chính chúng ta cũng dễ lầm tưởng về tình trạng sống của mình. Mình không gặp nạn là mình còn lành, còn tốt hơn họ!

 

Trong cơn dịch bệnh côvid 19 đang hoành hành, chuyện xưa, gán ghép nhân quả hồ đồ, thiếu suy nghĩ nay lại đang tái diễn dưới nhiều hình thức. Nghe tin nơi này F0 tăng nhiều thì vội phỏng đoán lý do trong đó có việc thầm kết tội kẻ này người kia. Và ắt có tâm trạng thỏa lòng vì vùng mình chưa hoặc ít người bị nhiễm virus. Nghe tin xứ này, cha kia bị Chính quyền “quản lý” chặt, “ bị làm việc” thì tín hữu giáo dân và thậm chí các đấng bậc cũng vội luận suy: “chắc là có lỗi, có tội gì đây rồi!” Sự thường khi luận suy vội vàng như thế luôn kèm theo thái độ hả hê vì mình còn tốt, còn khôn ngoan, cẩn trọng và nghiêm túc hơn nhiều.

 

Trước các sự dữ đang xảy ra cho tha nhân, thái độ tốt nhất theo lời Chúa Giêsu dạy là hãy xét mình, kiểm điểm bản thân để sám hối ăn năn. Vì sao phải ăn năn sám hối? Chắc chắn có đó nhiều sự dữ xảy ra là do lỗi tội của chúng ta cách trực tiếp hay gián tiếp. Nếu do tội của chúng ta cách trực tiếp gây ra thì dễ nhận diện. Tuy nhiên có nhiều sự dữ mà tha nhân gánh chịu là do chúng ta thiếu sự liên đới. Đây là thứ tội chúng ta thường xuyên thú nhận trước khi dâng Thánh Lễ đó là tội thiếu sót, nghĩa là xao lãng, bỏ qua những việc phải làm đáng làm, nên làm trong khả năng và hoàn cảnh của mình (in what I have failed to do). Vì nếu mình biết sống tình liên đới và can đảm thực hiện điều phải làm thì hẳn sự dữ đã không ra hoặc nếu xảy ra thì hậu quả không đến nỗi tồi tệ, xấu xa như thế.

 

Một sự dữ đang xảy ra đó là tình cảnh khốn khổ của rất nhiều người, không chỉ là những người nhiễm bệnh Côvid 19 mà rất, rất nhiều người đang gánh bao tai ương do các kiểu cách chống dịch “quan liêu, chủ quan, duy ý chí”, thậm chí là thiếu khoa học, thiếu tình người. Nếu thành thật xét mình cách nghiêm túc, hẳn bạn và tôi, chúng ta phải đấm ngực ăn năn sám hối về nhiều thứ tội, nhất là tội thiếu sự liên đới, bỏ qua nhiều việc đáng ra phải làm. Dĩ nhiên hầu hết các việc đáng làm và phải làm luôn có đó cái giá phải trả.

 

Ăn năn tội bằng việc đấm ngực khóc lóc: dễ quá! Sám hối bằng việc ăn chay hãm mình: không quá khó. Nghe dụ ngôn cây vả không ra trái của Chúa Giêsu, hẳn chúng ta nhớ lại lời của thánh Gioan Tẩy giả:“Thấy nhiều người thuộc phái Pharisêu và phái Xa-đốc đến chịu phép rửa, ông nói với họ rằng: “Hỡi nòi rắn độc kia, ai đã chỉ cho các anh cách trốn cơn thịnh nộ của Thiên Chúa sắp giáng xuống vậy? Các anh hãy sinh hoa quả xứng với lòng sám hối. Và đừng tưởng có thể nghĩ bụng rằng:“Chúng ta đã có tổ phụ Abraham”. Vì tôi nói cho các anh hay: Thiên Chúa có thể làm cho những hòn đá này trở nên con cháu ông Abraham. Cái rìu đã đặt sát gốc cây: Bất cứ cây nào không sinh quả tốt đều bị chặt đi và quăng vào lửa.”(Mt 3,8-10).

 

Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột

 

**********

 

LÒNG TIN CỦA ANH ĐÃ CỨU CHỮA ANH!

(Chúa Nhật XXX TN B)

 

Trong văn thơ có thể loại được gọi là “huề vốn” nghĩa là có nói cũng không thêm gì. Một ví dụ: “Đứng bên này sông thấy bờ bên kia sông. Bơi qua bờ bên kia thì thấy bờ sông bên này. Bơi ra giữa sông, hụp đầu xuống thì không thấy bờ sông nào”. Đã là người thì không một ai đành cam chịu cảnh mù lòa khi còn khả năng làm sáng đôi mắt. Cũng chẳng một ai thấy dễ chịu khi đang sáng mắt mà bị chê trách là đui mù. Xin cũng được dùng kiểu nói “huề vốn” để vào thẳng vấn đề, đúng hơn là để luận bàn đôi điều về điều gọi là “thấy”. Ai là người đang bị mù? Thưa đó là những người không thấy.

 

Đó là những ai không thấy người anh chị em mình đang túng cực, nghèo khổ mong kiếm cho được dăm ba chục ngàn mỗi ngày để sinh sống, chưa kể nếu có người thân phải cưu mang. Đó là những ai không thấy người anh chị em của mình đang bị bóc lột sức lao công do bởi những người lắm tiền, nhiều quyền trong xã hội. Đó là những ai không thấy anh chị em của mình đang bị đối xử bất công do bởi những người nắm quyền bất nhân hay do bởi các luật lệ bất minh. Đó là những ai không thấy nền giáo dục nước nhà đang loay hoay trong ngõ cụt vì những cơ chế phi lý, lạc hậu, lỗi thời…Đó là những ai không thấy con thuyền của một vài Giáo Hội địa phương xem ra đang vất vả lướt sóng không nguyên chỉ vì bão tố thế gian mà còn có thể vì quá nặng nề với các “lễ hội” bên ngoài, để rồi dù không phải là xao lãng, nhưng chưa xem trọng nghĩa vụ sống yêu thương, làm chứng cho sự thật, bảo vệ công lý, loan truyền Tin mừng…Đó là…

 

Thế nhưng căn cứ vào đâu để xác định rằng ai đó đã và đang không thấy? “Phản ứng hay hiệu ứng” là một trong những biểu hiện cho biết là ai đó đang còn thấy. Với người hấp hối hay người gặp một sự cố nặng về thể lý thì người ta thường lấy đèn soi vào mắt hay một kiểu cách vẩy ngón tay sát mắt nạn nhân để xem phản ứng đôi mắt của họ. Khi thấy được vẻ đẹp một cánh hoa, hay một quang cảnh kỳ lạ thì người ta không thể không có phản ứng cho dù có thể mỗi người một cách khác nhau. Một cái thấy được gọi là thấy, khi và chỉ khi đối tượng được thấy gây được một hiệu ứng nào đó nơi người thấy nó. Cũng thế, chúng ta chỉ có thể gọi là thấy, khi những điều đập vào mắt chúng ta làm phát sinh trong chúng ta những tâm tình như vui, buồn, hoan hỷ, giận dữ, đồng cảm, đồng thuận hay bất bình, phẫn nộ…

 

Nếu làm thống kê thì con số người không thấy có lẽ là rất ít. Dù không thể đòi hỏi cách tuyệt đối, nhưng thử hỏi trong số những người được gọi là có thấy thì được bao nhiêu phần trăm là thấy đúng sự vật hiện tượng, thấy đúng bản chất của đối tượng như nó là? Mỗi khi đã thấy rõ, thấy đúng thì người ta sẽ dễ có phản ứng chính xác, hợp lý và cả hợp tình. Một nguy hiểm và cũng là vấn đề cần đặt ra, đó là chúng ta chỉ thấy cách phiếm diện, một chiều mà cứ tưởng rằng mình thấy đúng, thấy rõ. Vì thế các phản ứng của chúng ta nhiều khi vừa thiếu chính xác, lại vừa thiếu lý, thiếu tình. Dù rằng với phận phàm hèn, không một ai dám to gan cho rằng mình có thể thấy đúng, chính xác cách hoàn toàn, tuy nhiên không vì thế mà chúng ta có thể lơ là việc tìm cách để thấy các sự vật, hiện tượng ngày một đúng đắn và chính xác hơn, vì đây là một tiền đề không thể thiếu để có được những phản ứng hợp tình và đạt lý.

 

“Lòng tin của anh đã cứu chữa anh”. Câu nói của Chúa Giêsu với anh mù Bactimê trong ngữ cảnh bài Tin mừng đề cập trực tiếp đến thái độ cậy trông của anh Bactimê vào tình yêu và quyền năng của Người. Và thái độ cậy trông ấy được thể hiện bằng việc anh ta cương quyết gặp Chúa Giêsu bất chấp mọi trở ngại. Tuy nhiên câu nói ấy cũng cho chúng ta chiếc chìa khóa giải quyết vấn nạn thấy. Để có thể thấy và thấy đúng thì cần có lòng tin. Chúng ta dễ đồng thuận với nhau về sự thật này nếu chấp nhận rằng tin là nhìn với cái nhìn của Thiên Chúa. Thế nhưng lại phải tự hỏi với nhau rằng khi nào thì chúng ta đang nhìn với cái nhìn của Thiên Chúa? Quả thật, để tìm được câu trả lời khả dĩ có tính thuyết phục thì không mấy dễ. Tuy nhiên, là Kitô hữu, chúng ta biết rằng những ai ở trong ân sủng, tức là có sự kết hiệp mật thiết với Chúa thì sẽ biết cách nhìn như Chúa nhìn. Trong vấn đề này, các nhà tu đức chỉ dạy chúng ta kế sách tuyệt với đó là hãy chuyên chăm cầu nguyện: “Lạy Chúa Giêsu, nếu Chúa ở trong hoàn cảnh này của con, Chúa sẽ thấy sự kiện, vấn đề này ra sao?”. Qua đời sống cầu nguyện,  nỗ lực kết hiệp với Chúa thì ta sẽ biết nhìn như Chúa nhìn.

 

Một kinh nghiệm dân gian có thể nói là khá chính xác:“Con chim sắp chết hót tiếng bi ai. Con người sắp chết nói lời lẽ phải”. Để nói được lời lẽ phải, thì người cận kề với cõi đời sau hẳn đã thấy được chân tướng các sự vật hiện tượng cách nào đó. Tin Mừng cho ta hay trong cuộc đời công khai rao giảng, Chúa Giêsu luôn hướng về cái giờ của Người, đó là giờ mà Người sẽ bỏ thế gian này mà về cùng Cha bằng cái chết trên thập giá. Và đây chính là một trong những chìa khóa giúp Chúa Giêsu nhìn thấy các sự vật hiện tượng theo cái nhìn của Cha trên trời, để rồi có được những cách thế phản ứng thuận ý Cha, đẹp lòng Cha (x.Mt 3,17; Mc 1,11).

 

Vì sao còn có những phản ứng chưa thấu lý và đạt tình nơi Kitô hữu, giáo dân, tu sĩ, giáo sĩ? Một trong những nguyên nhân đó là vì ta chưa thấy đúng sự vật hiện tượng. Vì sao ta chưa thấy đúng sự vật hiện tượng? Vì ta chưa biết nhìn như Chúa nhìn. Chưa biết nhìn như Chúa nhìn, ngoài những lý do khách quan thì rất có thể vì ta chưa thực sự gắn bó thiết thân với Chúa và cũng ít nghĩ đến cái giờ ta rời bỏ thế gian.

 

Lm  Giuse Nguyễn văn Nghĩa – Ban Mê Thuột.