Home
Printer-friendly versionSend by email
-A A +A

Hành vi thời niên thiếu

Tác giả: 
Jos Tú Nạc NMS

 

 

Hành vi thời niên thiếu

 

“Bạn biết một đứa trẻ đang độ khôn lớn khi nó dừng lại hỏi nơi nó từ đâu đến. Và nó bắt đầu từ chối nói về nơi nó sẽ đến.” 

“Những đứa trẻ hơn thì đau đầu; những đứa lớn hơn thì đau tim.”

 “Thanh thiếu niên nói rằng không có gì để làm. Nhưng rồi, chúng thức cả đêm làm việc đó.”

 

Những câu nói về thanh thiếu niên được cho là buồn cười. Nhưng chúng thường rất thực tế! Là một thiếu niên có thể là thú vị. Nhưng tuổi thanh thiếu niên cũng có thể là phức tạp. David Dobbs viết về hành vi thời thiếu niên trên tạp chí National Geographic. Ông kể câu chuyện này về cậu con trai của mình:  một chút rồi!”   

 

Nhiều bậc cha mẹ khác có những câu chuyện tương tự để kể về những đứa con đang tuổi niên thiếu của họ. Thanh thiếu niên thường chấp nhận rủi ro, thử nghiệm những điều mới lạ và dành thời gian với bạn bè. Nhưng hành vi này chỉ là để tìm vui. Một số chuyên gia tin rằng đây là cách thanh thiếu niên học để trở thành những người lớn thành công.  

 

Một đứa trẻ bước vào tuổi thiếu niên của mình là vào khoảng 12 tuổi. Trong thời gian này cơ thể và não bộ thay đổi. Tuổi thiếu niên kéo dài cho đến khi khoảng 20 tuổi. Vào thời niên thiếu, có một số hành vi rất phổ biến. Ví dụ, thanh thiếu niên thường thức khuya. Cảm xúc và ý tưởng của họ thay đổi một cách nhanh chóng. Và họ thường bất đồng với cha mẹ.  

 

Trong quá khứ, các nhà khoa học đã hỏi tại sao thanh thiếu niên có những “vấn đề.” Nhưng David Dobbs giải thích rằng các nhà khoa học đã tìm ra cách mới để nhìn vào hành vi của thanh thiếu niên. Họ đã phát hiện ra rằng thanh thiếu niên đang thực hiện một cách chính xác những điều đúng đắn. Họ sẵn sàng rời bỏ sự an toàn của gia đình để bước vào thế giới bên ngoài.  

 

Người lớn có trách nhiệm nhiều hơn so với trẻ em. Một thiếu niên phải học để sống độc lập. Nó phải tìm hiểu để có những lựa chọn tốt. Nó sẽ sớm rời khỏi căn nhà của cha mẹ. Nó phải có khả năng để một mình tồn tại. David Dobbs nói với cơ quan truyền thanh NPR:  

 

“Điều khó khăn nhất mà chúng ta từng làm là rời khỏi ngôi nhà. Đó là một thử nghiệm thực tế. Vì vậy, các lý do để không thực hiện điều đó rất thôi thúc. Nhìn vào những điều đặc biệt đối với thanh thiếu niên trong hầu hết các nền văn hóa - rủi ro, tìm kiếm kinh nghiệm mới và mong muốn ở với những người cùng trang lứa. Đó là sự pha trộn những điều hoàn hảo để thôi thúc bạn nếu bạn 14 hoặc 18 tuổi. Những điều này làm cho bạn nhận biết và khám phá thế giới. Thật khó để thực hiện, mà rủi ro thì rất lớn. Nhưng bạn có thể phải chấp nhận rủi ro vào thời điểm đó trong cuộc đời của bạn.” 

 

Các nhà khoa học đã tìm thấy ba hành vi chính giúp thanh thiếu niên giành được độc lập. Thứ nhất, thanh thiếu niên thường chấp nhận rủi ro. Nhớ câu chuyện của cậu bé đã lái xe 180 cây số một giờ? Nó không phải là thiếu niên chỉ để gánh chịu rủi ro này.  

 

Rủi ro có thể dẫn đến nguy hiểm. Nhưng gặp một số rủi ro có thể tốt cho thanh thiếu niên. Thông qua lịch sử nhân loại, nhiều người gặp rủi ro đã gặt hái được một cái gì đó dày dạn. Abigail Baird là một nhà tâm lý học chuyên nghiên cứu về thanh thiếu niên. Bà nói rằng một thiếu niên càng gặp nhiều rủi ro và tìm kiếm những trải nghiệm mới bao nhiêu càng trở nên một người lớn dày dạn bấy nhiêu.

 

Người ta thường đạt được một cái gì đó khi họ chấp nhận rủi ro. Họ có thể đạt được một mối quan hệ mới hoặc sự tôn trọng hơn từ những người khác. Nhưng các chuyên gia nói rằng thanh thiếu niên cảm thấy rất thôi thúc rằng họ có một cái gì đó để đạt được. Họ đánh giá chấp nhận rủi ro hơn so với người lớn. Và họ có nhiều khả năng chấp nhận rủi ro trước những thanh thiếu niên khác. Bằng cách này, họ dành được sự chấp nhận từ thanh thiếu niên khác.   

 

Cách thứ hai thanh thiếu niên học độc lập là bằng cách tìm ra những trải nghiệm mới. Những trải nghiệm mới có thể là những hoạt động như chơi thể thao. Hoặc họ có thể là những hoạt động không lành mạnh như hút thuốc lá. Trải nghiệm mới, thậm chí có thể là một cái gì đólà trái pháp luật - như phá hoại tài sản. David Dobbs viết trong Tạp chí Địa lý Quốc gia:

 

“Tìm kiếm trải nghiệm mới có thể dẫn đến hành vi nguyhiểm. Nhưng nó cũng có thể sản sinh hành vi tích cực - như các nhu cầu gặp gỡ nhiều người hơn, chẳng hạn. Điều này có thể tạo ra một vòng tròn bạn bè rộng lớn hơn. Nó thường làm cho chúng ta khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn, an toàn hơn, và thành công hơn.”

 

Giống như va chạm những rủi ro, kinh nghiệm thường dẫn một thiếu niên trở thành một người lớn thành công hơn. Người lớn phải đối mặt với nhiều kinh nghiệm mới. Thanh thiếu niên, những người đã có kinh nghiệm mới - cả tốt lẫn xấu – được chuẩn bị hơn. Dễ dàng hơn cho họ để đối phó với những thay đổi khi trở thành người lớn.  

 

Có một hành vi thứ ba và là cuối cùng để giúp thanh thiếu niên giành độc lập và trở thành người lớn. Thanh thiếu niên muốn được xung quanh mình là những người người cùng thế hệ. Bạn bè đối với họ rất quan trọng. Họ học được các kỹ năng sinh tồn trong cộng đồng.   

 

“Tuổi mộng mơ muốn được những người cùng trang lứa xung quanh mình như một lý do thôi thúc. Họ muốn đầu tư vào tương lai thay vì quá khứ. Chúng ta bước vào một thế giới được tạo bởi cha mẹ của chúng ta. Nhưng chúng ta sẽ sống phần lớn cuộc sống của mình trong một thế giới được vận hành bởi những người ở độ tuổi của chúng ta. Tri thức, nhận thức cùng việc xây dựng những mối quan hệ với họ rất quan trọng cho sự thành công.”

 

Người lớn cần phải có mối quan hệ tốt với cộng đồng của mình. Điều này rất quan trọng, nó tạo cảm giác yên bình và hạnh phúc. Nhưng nó cũng rất quan trọng cho một người để tồn tại. Đó là lý do tại sao thanh thiếu niên bị chi phối bởi bạn bè của họ. Họ đang chuẩn bị để trở thành người lớn trong cộng đồng xã hội.

 

Vì vậy, thanh thiếu niên chấp nhận rủi ro cũng là một lý do tốt, thử nghiệm những điều mới lạ và dành thời gian với bạn bè. Biết được điều này không tạo cho sự thuận lợi ở tuổi thanh thiếu niên. Thanh thiếu niên vẫn sẽ mắc những sai lầm. Nhưng hy vọng hành vi thời thiếu niên của họ sẽ giúp họ thành công khi trở thành người lớn.

 

Jos. Tú Nạc, NMS