Dấu ấn vàng son: 150 năm Dòng Chúa quan phòng trên mảnh đất Việt Nam

DẤU ẤN VÀNG SON: 150 NĂM DÒNG CHÚA QUAN PHÒNG TRÊN MẢNH ĐẤT VIỆT NAM

Tối Chúa nhật 11.1.2026, đêm diễn nguyện mừng Năm Thánh đã diễn ra sôi nổi, quy tụ đông đảo thành phần tham gia từ các cộng đoàn và giáo dân. Chương trình được chuẩn bị công phu, xen kẽ giữa các tiết mục văn nghệ sống động, hoạt cảnh tái hiện lịch sử, và những thước phim tư liệu quý giá. Trong không gian ấy, giai điệu thánh nhạc hòa quyện với làn điệu dân ca miền đồng bằng sông Cửu Long mượt mà, rồi chuyển sang hùng tráng với thanh âm mang đậm sắc thái Tây Nguyên, tạo nên một bức tranh âm nhạc đa sắc màu.

Thánh lễ khai mạc Năm Thánh kỷ niệm 150 năm dòng hiện diện tại Việt Nam đã được cử hành một cách long trọng vào sáng ngày 12.1.2026 tại nhà nguyện tu viện Cù Lao Giêng – một địa danh lịch sử gắn liền với hành trình của dòng. Trong Năm Thánh này, kéo dài từ 12.1.2026 đến 14.1.2027 với chủ đề “150 năm Dấu ấn của Ân sủng”, ba tỉnh dòng sẽ tổ chức nhiều hoạt động học hỏi, giao lưu nhằm thắt chặt tình hiệp nhất, trở về nguồn cội để ôn lại lịch sử và định hướng tương lai. Mọi khách hành hương có thể lãnh ơn toàn xá hàng ngày qua việc kính viếng các điểm được ấn định, bao gồm Tu viện Cù Lao Giêng, nhà thờ Châu Đốc (GP Long Xuyên), nhà thờ Sa Đéc (GP Vĩnh Long), nhà thờ Tân Quới (GP Mỹ Tho), Tu viện Chúa Quan Phòng Cần Thơ, nhà thờ Sóc Trăng, nhà thờ Tắc Sậy, nhà thờ Hòa Thành (GP Cần Thơ), nhà thờ Thống Nhất (GP Xuân Lộc), nhà thờ Phương Quý (GP Kon Tum) và nhà thờ Tạo Tác (GP Đà Lạt). Những địa điểm này không chỉ là nơi thờ phượng mà còn là chứng tích lịch sử của dòng.

Cuối cùng, trong thánh lễ, Đức cha Giuse Trần Văn Toản – Giám mục giáo phận Long Xuyên – đã đại diện cho Giáo hội Việt Nam bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến sự hiện diện và những đóng góp của các nữ tu, những người đã và đang cộng tác chặt chẽ với mọi thành phần Dân Chúa tại Việt Nam. Ngài cầu chúc cho các chị em luôn là những dấu chỉ của niềm vui Tin Mừng đến với mọi nơi được sai đến. Và chính Đức cha đã chủ tế thánh lễ, với lời khích lệ đầy ý nghĩa: “Ðây chính là công trình của Thiên Chúa, của các bậc tiền nhân, và chúng ta tiếp tục công trình này trong bối cảnh thời đại hôm nay, tại Việt Nam, dù ở vùng đồng bằng sông nước, hay nơi cao nguyên”. Lời ấy như một lời nhắc nhở về hành trình mà các nữ tu đang tiếp bước, trong Năm Thánh kỷ niệm 150 năm (1876-2026).

Trong bức tranh sống động của Giáo hội Việt Nam, sự hiện diện của các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng Portieux đã góp phần tạo nên những nét chấm phá đầy ý nghĩa, không chỉ cho đời sống đức tin mà còn cho cả quê hương dân tộc. Qua 150 năm, hành trình của các chị em đã giống như những mùa lúa chín vàng óng ả trên những cánh đồng quê hương mà các nữ tu từng bước chân qua, từ những vùng đồng bằng sông nước mênh mông đến những cao nguyên bạt ngàn. Đó là một hành trình của ân sủng, của sự dấn thân không mệt mỏi, và của những đóng góp thầm lặng nhưng sâu sắc, giúp nuôi dưỡng biết bao linh hồn và xoa dịu bao nỗi đau khổ của đồng bào. Những cánh đồng lúa ấy không chỉ là biểu tượng cho sự màu mỡ của đất đai Việt Nam, mà còn là hình ảnh sống động cho sự phát triển của đức tin, nơi mà các nữ tu đã gieo mầm và chăm sóc qua bao thế hệ. Từ những ngày đầu tiên đặt chân đến mảnh đất này, các chị em đã trở thành những chứng nhân sống động, góp phần làm phong phú thêm bức tranh tổng thể của Giáo hội địa phương, đồng thời mang lại sự bình an và hy vọng cho muôn người.

Và ở những vùng biên giới truyền giáo, nơi mà sự đa dạng sắc tộc và tôn giáo hòa quyện một cách phức tạp, các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng tiếp tục là những chứng tá sống động cho tinh thần hòa đồng và phục vụ vô điều kiện. Chẳng hạn như trên cao nguyên Tây Nguyên hùng vĩ, với những cộng đồng dân tộc thiểu số sống giữa núi rừng bao la, hay dọc theo dòng sông Mê-kông rộng lớn, nơi người Kinh, Khmer, Chăm, Hoa cùng sinh sống và thực hành các tín ngưỡng khác nhau, sự hiện diện của các chị em đã trở thành cầu nối cho sự hiểu biết và yêu thương. Không dừng lại ở biên giới quốc gia, nhiều nữ tu còn dấn thân ra nước ngoài, mang theo sứ mạng của dòng đến những miền đất xa xôi như Campuchia với những di tích cổ kính, Bờ Biển Ngà với khí hậu nhiệt đới khắc nghiệt, Đài Loan với nhịp sống hiện đại, Pháp – quê hương của dòng, hay Nhật Bản với nền văn hóa tinh tế. Ở những nơi ấy, các chị em không chỉ phục vụ mà còn học hỏi, trao đổi, và làm phong phú thêm đặc sủng của dòng qua những bối cảnh văn hóa đa dạng, góp phần lan tỏa Tin Mừng đến mọi dân tộc.

Về mặt giáo dục, các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng đã tạo dựng được uy tín vững chắc qua việc điều hành các nhóm trẻ và lớp mẫu giáo, nơi mà nhiều phụ huynh tin tưởng gửi gắm con em mình nhờ vào chương trình giáo dục toàn diện, kết hợp giữa kiến thức và giá trị đạo đức. Ngoài ra, các lớp học tình thương dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn được mở ra rộng rãi, giúp các em vượt qua trở ngại để tiếp cận giáo dục. Các lưu xá dành riêng cho sinh viên nữ cũng là một sáng kiến nổi bật, cung cấp nơi chốn yên bình và an toàn để các em tập trung vào việc học, tránh xa những cám dỗ của cuộc sống đô thị. Những nỗ lực này không chỉ giúp hình thành thế hệ tương lai mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng hơn, nơi mà giáo dục trở thành chìa khóa mở ra cơ hội cho mọi người.

Lĩnh vực y tế, một trong những trụ cột quan trọng của sứ mạng dòng, đã được các nữ tu chú trọng một cách đặc biệt, với sự tham gia tích cực và chuyên nghiệp tại nhiều cơ sở y tế lớn nhỏ. Tại TP Cần Thơ – trung tâm của miền Tây sông nước, không ít chị em có chuyên môn y khoa đang làm việc tại các bệnh viện danh tiếng như Bệnh viện Đa khoa Trung ương với cơ sở vật chất hiện đại, Bệnh viện Đa khoa Thành phố nơi hàng ngày tiếp nhận hàng ngàn bệnh nhân, Bệnh viện Tai Mũi Họng chuyên sâu, hay Phòng chẩn trị y học cổ truyền Trinh Vương với những phương pháp truyền thống. Những "thầy thuốc mang lúp xanh" này không chỉ dừng lại ở việc chữa trị thân xác, mà còn mở rộng sứ vụ qua những chuyến khám bệnh lưu động tại các vùng sâu vùng xa, nơi đường sá khó khăn và điều kiện y tế hạn chế. Họ giáo dục sức khỏe cộng đồng, thăm viếng bệnh nhân tại nhà, hỗ trợ đưa những người nghèo đến bệnh viện, và thậm chí tặng bảo hiểm y tế cho những hoàn cảnh khó khăn. Hơn nữa, các nữ tu còn liên kết chặt chẽ với "Thùng thuốc Phanxicô" – một sáng kiến của Dòng Phanxicô, để cấp phát các loại thuốc thông dụng cho cư dân ở những vùng quê nghèo nàn, xa xôi cách trở trạm xá. Không chỉ vậy, các chị em còn chăm lo đời sống thiêng liêng cho bệnh nhân, tạo điều kiện để họ lãnh nhận Bí tích Hòa Giải hay rước Mình Thánh Chúa ngay tại giường bệnh. Thậm chí, vào những ngày nghỉ cuối tuần quý giá, các nữ tu cùng với các y bác sĩ tình nguyện tổ chức những chuyến đi khám chữa bệnh và phát thuốc miễn phí cho người nghèo ở các vùng sâu, vùng xa, mang lại hy vọng và sức khỏe cho biết bao mảnh đời bất hạnh. Và ở một số cộng đoàn, tủ thuốc tình thương được duy trì như một phần không thể thiếu, phục vụ miễn phí cho người nghèo tại các họ đạo địa phương, trở thành biểu tượng của lòng bác ái Kitô giáo.

Bác ái, một trong bốn cột trụ vững chắc của đời sống dòng, luôn được các nữ tu đặt lên hàng đầu, thể hiện qua vô vàn hình thức cụ thể và thiết thực trên khắp đất nước. Chẳng hạn như ngôi nhà nội trú tại số 219/17 Mai Xuân Thưởng, phường Bình Tây, TP.HCM – một thành phố sôi động và đông đúc, nơi dành riêng cho những bệnh nhân nghèo từ các tỉnh xa xôi lên chữa trị, cung cấp chỗ ở an toàn và hỗ trợ cần thiết. Hay trên cao nguyên Tây Nguyên với những làng dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn, các nữ tu hỗ trợ giáo dục cho con em địa phương, giúp các em có cơ hội học hành để thoát nghèo. Ngoài ra, các chị em còn lắp đặt máy lọc nước, mang nguồn nước sạch đến cho cư dân ở một số vùng thiếu thốn, góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng. Những chuyến thiện nguyện định kỳ hàng tháng, hàng năm, trở thành thói quen quen thuộc, mang lại sự an ủi vật chất và tinh thần cho những mảnh đời còn lận đận, từ việc phân phát thực phẩm đến hỗ trợ xây dựng nhà cửa. Tất cả những hoạt động này không chỉ là hành động bác ái đơn thuần, mà còn là cách các nữ tu sống trọn vẹn đặc sủng của dòng, noi gương cha sáng lập trong việc phục vụ những người cùng khổ nhất.

Tại các họ đạo địa phương, sự dấn thân của các nữ tu càng trở nên rõ nét và đa dạng hơn bao giờ hết. Các chị em tham gia dạy giáo lý một cách nhiệt tình, giúp giáo dân đào sâu đức tin; phục vụ ca đoàn với những giọng hát thánh thót nâng đỡ phụng vụ; đảm trách phòng thánh để mọi thứ luôn gọn gàng và trang nghiêm; hay thậm chí được giao vai trò thừa tác viên ngoại thường trao Mình Thánh Chúa, mang Chúa đến với những ai không thể tham dự thánh lễ. Đặc biệt, Hội Huynh đệ Chúa Quan Phòng – một tổ chức do các nữ tu đồng hành, quy tụ những giáo dân mong muốn sống theo đặc sủng và tinh thần của cha Jean Martin Moyë – đã khơi dậy ngọn lửa dấn thân nơi nhiều tín hữu. Các hội viên không chỉ được học hỏi về linh đạo và Thánh Kinh một cách sâu sắc, mà còn tham gia vào các sứ vụ cụ thể như thăm viếng người già neo đơn, chăm sóc bệnh nhân tại nhà, hay hỗ trợ người nghèo khó trong cộng đồng, biến đức tin thành hành động sống động.

Hôm nay, sau 150 năm phát triển mạnh mẽ trên mảnh đất Việt Nam, Dòng Chúa Quan Phòng đã trở thành một thực thể vững chãi với hơn 600 nữ tu sĩ, hơn 150 cộng đoàn trải dài từ Kon Tum ở cao nguyên miền Trung đến tận mũi Cà Mau ở cực Nam tổ quốc. Ba tỉnh dòng – Cù Lao Giêng, Cần Thơ và Tây Nguyên – được thiết lập từ tỉnh dòng Việt Nam hơn 10 năm trước, đánh dấu sự trưởng thành và thích nghi với bối cảnh địa phương. Tất cả nhằm hiện thực hóa sứ mạng của dòng một cách hiệu quả hơn, trong việc phục vụ Giáo hội và xã hội Việt Nam đương đại.

Lịch sử của Dòng Chúa Quan Phòng Portieux bắt nguồn từ Pháp, nơi mà chân phước linh mục Jean Martin Moyë cùng với chị Marguerite Lecomte đã sáng lập dòng vào ngày 14.1.1762. Với sứ mạng rõ ràng là phục vụ những người cùng khổ và làm chứng cho đức tin, các nữ tu không chỉ giới hạn ở quê nhà mà còn vươn ra những biên cương xa xôi, đặc biệt là vùng Viễn Đông huyền bí. Chính vì thế, vào lúc 1 giờ sáng ngày 12.1.1876, sáu nữ tu đầu tiên đã đặt chân lên vùng đất Cù Lao Giêng – một hòn đảo xanh tươi giữa sông nước miền Tây. Chỉ trong chưa đầy 30 năm đầu tiên, dòng đã nhanh chóng xây dựng hàng loạt cơ sở như bệnh viện để chữa trị bệnh nhân, ấu nhi viện chăm sóc trẻ em nhỏ, chẩn y viện hỗ trợ y tế cộng đồng, cô nhi viện dành cho trẻ mồ côi, đất thánh để an táng, tu viện làm nơi tu trì, và trường học để giáo dục thế hệ trẻ, tất cả đều nhằm phục vụ sứ mạng ban đầu.

Lm. Anmai, CSsR

CHƯƠNG TRÌNH NĂM THÁNH CỦA BA TỈNH DÒNG TẠI VIỆT NAM

Ngày 12 tháng Giêng năm 2026, Thánh Lễ khai mạc Năm Thánh cách trọng thể tại Tu Viện Chúa Quan Phòng Cù Lao Giêng, cái nôi đầu tiên của tỉnh dòng Việt Nam.

Trong Năm Thánh này, mọi người sẽ được hưởng ơn toàn xá mỗi ngày khi đi hành hương tại những nơi đã được Tòa Thánh chuẩn nhận:

150 Năm " Dấu ấn của Ân Sủng"

Các Điểm Hành Hương Thuộc Tỉnh Dòng Chúa Quan Phòng Việt Nam.

Tỉnh Dòng Providence Cù Lao Giêng

Thuộc về Giáo Phận Long Xuyên Có 2 điểm được chỉ định:

1. Tu Viện Chúa Quan Phòng Cù Lao Giêng

( Giáo Hạt Chợ Mới - GP. Long Xuyên )

2. Nhà Thờ Châu Đốc .

( Giáo Hạt Châu Đốc - Giáo Phận Long Xuyên )

Thuộc về Giáo Phận Vĩnh Long có 1 điểm được chỉ định :

3. Nhà Thờ Sa Đéc.

( Giáo Hạt Sa Đéc - Giáo Phận Vĩnh Long )

Thuộc về Giáo Phận Mỹ Tho có 1 điểm

1. Nhà Thờ Tân Quới.

( Giáo Hạt Cù Lao Tây - Giáo Phận Mỹ Tho )

Thuộc về Giáo Phận Cần Thơ có 4 điểm :

Tỉnh Dòng Cần Thơ :

1. Tu Viện Chúa Quan Phòng Cần Thơ.

2. Nhà Thờ Sóc Trăng.

( Giáo Hạt Sóc Trăng - Giáo Phận Cần Thơ )

3. Nhà Thờ Tắc Sậy.

( Giáo Hạt Bạc Liêu - Giáo Phận Cần Thơ )

4. Nhà Thờ Hòa Thành.

( Giáo Hạt Cà Mau - Giáo Phận Cần Thơ )

Tỉnh Dòng Tây Nguyên.

Thuộc về Giáo Phận Xuân Lộc có 1 điểm:

1. Nhà Thờ Giáo Xứ Thống Nhất .

( Giáo Hạt Túc Trưng - Giáo Phận Xuân Lộc )

Thuộc về Giáo Phận Kontum có 1 điểm :

1. Nhà Thờ Giáo Xứ Phương Quý

( Giáo Hạt Kontum - Giáo Phận Kontum )

Thuộc về Giáo Phận Đà Lạt có 1 điểm :

1. Nhà Thờ Giáo xứ Tạo Tác

( Giáo hạt Đà Lạt - Giáo Phận Đà Lạt )

• Thánh Lễ bế mạc Năm Thánh sẽ được tổ chức tại Tu Viện Chúa Quan Phòng Cù Lao Giêng vào ngày 14 tháng Giêng năm 2027

ĐÔI NÉT VỀ DÒNG CHÚA QUAN PHÒNG

Dòng Chúa Quan Phòng được thành lập tại Pháp vào năm 1762, cách đây 264 năm bởi Cha Jean Martin Moye, một linh mục nhiệt thành cho việc loan báo Tin Mừng và thể hiện lòng thương xót của Chúa dành cho người nghèo.

Ngày 29 tháng 11 năm 1875, sáu nữ tu tiên khởi người Pháp của Dòng Chúa Quan Phòng Portieux đã lên đường sang Việt Nam. Và ngày 12 tháng Giêng năm 1876, đúng 1 giờ sáng, sáu chị đã đặt chân đến Cù Lao Giêng, mang theo ánh sáng Tin Mừng và hơi ấm của tình thương Thiên Chúa đến với những con người đang sống trong nghèo đói, bệnh tật và bị bỏ rơi. Vì thế, nơi đây các cô nhi viện và các bệnh xá được xây cất lên để phục vụ mọi người. Chính cách sống giản dị, hết lòng vì người dân của sáu chị nữ tu người Pháp này đã thu hút nhiều thiếu nữ bản xứ xin gia nhập dòng.

Ngày 24 tháng 10 năm 1880, tập viện được thành lập tại Cù Lao Giêng với ba chị Việt Nam đầu tiên là Chị Võ Thị Diên, quê Cù Lao Tây; Chị Trần Thị Quận, quê Nam Vang; và Chị Nguyễn Thị Lục. Các chị là những nữ tu có tâm hồn đạo đức sâu xa, vượt qua những khó khăn thử thách để trở thành viên đá đầu tiên cho Dòng Chúa Quan Phòng tại Việt Nam được bền vững và phát triển đến hôm nay.

Từ ba hạt giống đầu tiên ấy, do công sức của sáu chị nữ tu Pháp chăm sóc, vun trồng và đã phát triển sinh hoa kết trái ngày càng nhiều vào những năm tiếp theo.

Dòng mở rộng hoạt động tại các địa phương như Châu Đốc, Sa Đéc, Sóc Trăng và nhiều nơi khác. Tính đến năm 2011, tức là sau 135 năm hoạt động, số nữ tu khoảng 700 người với khoảng 120 cộng đoàn trải dài từ Cà Mau đến Kon Tum. Để cho việc quản lý hội dòng thuận lợi hơn, hội đồng dòng năm 2011 tại Campuchia đã quyết định tái cấu trúc tỉnh dòng Việt Nam thành ba tỉnh dòng Cần Thơ, Cù Lao Giêng và Tây Nguyên. Ba tỉnh dòng chính thức đi vào hoạt động ngày 15 tháng 11 năm 2011.

Trải qua 150 năm, từ những bước chân đầu tiên đầy can đảm của các nữ tu thừa sai đến vùng đất xa lạ, hạt giống Tin Mừng đã được gieo trồng với niềm tin vào sự quan phòng nhiệm màu của Thiên Chúa.

Qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, hội dòng vẫn âm thầm kiên trung phục vụ giữa lòng Giáo Hội và xã hội, đặc biệt qua các sứ mạng giáo dục, mục vụ, y tế, bác ái và chăm sóc người nghèo khổ yếu thế. Kính thưa cộng đoàn, Hội Dòng Chúa Quan Phòng Portieux tại Việt Nam được hình thành và phát triển trong suốt chiều dài lịch sử 150 năm với thật nhiều hồng ân của Thiên Chúa.