ĐHY Cupich: ‘Chúng ta phải tuân thủ những nguyên tắc để tránh chiến tranh’
ĐHY Cupich: ‘Chúng ta phải tuân thủ những nguyên tắc để tránh chiến tranh’
Một khi bạn đã mở cửa bằng những cuộc tấn công, rất khó để đóng lại, và mọi thứ có thể nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong một cuộc phỏng vấn sâu rộng với Vatican Media, Đức Hồng y Blase Cupich, Tổng Giám mục Chicago, đã đưa ra lời cảnh báo này, khi ngài phản ảnh về căng thẳng quốc nội cũng như quốc ngoại.
Sau những cuộc tấn công của liên quan HK và Israel nhằm vào Tehran và một số thành phố của Ba Tư hôm thứ Bảy, Ba Tư đã phát động những cuộc tấn công trả đũa vào nhiều khu vực ở vùng Vịnh, nhắm vào những phi trường, tòa nhà, hải cảng và một số công trình dân sự, đặc biệt là ở các thành phố như Doha, Manama và Kuwait City. Trong buổi nguyện Kinh Truyền Tin Chúa Nhật, Đức Thánh Cha Leo XIV nói rằng “trước khả năng xảy ra một thảm kịch với quy mô khổng lồ,”,ngài đã tha thiết kêu gọi các bên liên quan “hãy gánh vác trách nhiệm đạo đức để ngăn chặn vòng xoáy bạo lực trước khi nó trở thành một vực thẳm không thể cứu vãn!”
Trong cuộc trò chuyện, Đức Hồng y Cupich phản ảnh về những sự kiện chấn động ở Trung Đông và trên toàn thế giới, cũng như sức mạnh tiếng nói và lời kêu gọi trách nhiệm đạo đức của Đức Thánh Cha. Ngài cũng phản ảnh về sự chia rẽ và sự đón nhận cũng như khả năng thống nhất đất nước tại Hoa Kỳ của Đức Thánh Cha, giữa những thách thức khác, đặc biệt là ở biên giới. Cuối cùng, Đức Hồng y Tổng Giám mục Chicago phản ảnh về ý nghĩa của việc Thành phố Gió (Chicago) trao tặng cho thế giới vị Giáo hoàng đầu tiên của mình đối với Chicago và ảnh hưởng của điều đó đối với Giáo hội.
(...)
Vatican News: Thưa Đức Hồng y, đóng góp của Đức Thánh Cha Leo cho hòa bình là gì? Đức Thánh Cha đã có một lời kêu gọi tha thiết hôm Chúa Nhật trong huấn từ Truyền Tin. Tiếng nói của ngài có ý nghĩa như thế nào trong những căng thẳng toàn cầu hiện nay?
Đức Hồng y Blase Cupich: Điều mà Đức Thánh Cha đang làm chỉ đơn giản là nhắc lại những nguyên tắc mà các quốc gia đã nhất trí kể từ Thế chiến thứ hai để giải quyết những căng thẳng, xung đột và tranh chấp. Trong suốt tám mươi năm qua, chúng ta đã có cách thức và khả năng, thông qua Liên Hiệp Quốc và những tổ chức khác, để tôn trọng nhân quyền, nhưng cũng tôn trọng chủ quyền của những quốc gia khi những tranh chấp được giải quyết theo nhiều cách. Điều mà Đức Thánh Cha đang làm là cố gắng nhắc nhở chúng ta về điều đó, để chúng ta không đánh mất tất cả. Trên thực tế, có một mối đe dọa là chúng ta đang đánh mất sự đồng thuận đó. Đó là một vai trò quan trọng mà ngài đang đảm nhiệm ở đây. Tôi nghĩ ngài đang nói thay cho nhiều người lo lắng về những gì sẽ xảy ra khi sự đồng thuận đó tan vỡ.
Với những sự kiện gần đây ở Trung Đông, thế giới đang trải qua những ngày căng thẳng và sợ hãi tột độ. Ngài cảm nhận những ngày này như thế nào? Và lời cầu nguyện của ngài vào lúc này là gì?
Vâng, tôi đã cùng với Đức Hồng y (Joseph) Tobin (Tổng Giám mục Newark) và Đức Hồng y (Robert) McElroy (của Washington D.C.) đưa ra tuyên bố về chính những vấn đề này vào thời điểm mà Hoa Kỳ đang hành động hoặc đe dọa hành động, ví dụ như ở Greenland và những gì họ đã làm ở Venezuela. Chúng tôi đã dự đoán rằng, trên thực tế, sẽ còn nhiều điều tồi tệ hơn xảy ra nếu chúng ta không thay đổi hướng đi. Và điều đó đang ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Gần một nghìn người đã thiệt mạng trong cuộc can thiệp mới nhất với Ba Tư. Chúng ta cũng đang chứng kiến việc sử dụng vũ khí như một cách để giải quyết khó khăn. Khi bắt đầu áp dụng cách tiếp cận đó, chúng ta đang đi trên con đường rất khó quay trở lại. Chúng ta thấy điều đó ngày càng rõ rệt hơn trong thời điểm hiện tại. Vì vậy, tôi nghĩ mọi người đang sợ hãi. Họ không biết điều này sẽ kết thúc như thế nào và mọi thứ có thể vượt khỏi tầm kiểm soát rất nhanh chóng.
Và như ngài đã đề cập, ngày nay nhiều người có lẽ đang chấp nhận rằng chiến tranh một lần nữa trở thành một cách giải quyết tranh chấp quốc tế bình thường. Ngài sẽ nói gì với những người này?
Tôi sẽ nói rằng thế giới đã từng đi trên con đường đó trong quá khứ. Hãy nhớ rằng Chiến tranh Thế giới thứ nhất bắt đầu bằng vụ ám sát Thái tử ở Sarajevo. Sau đó, nó bùng nổ thành một cuộc chiến tranh lớn khi Franz Josef tuyên chiến nhân danh Đế quốc Áo. Ông ta nghĩ rằng đó sẽ là một giải pháp nhanh chóng cho vấn đề. Thật ra, đó là nhiều năm xung đột khủng khiếp khiến hàng triệu người thiệt mạng. Vì vậy, một khi cánh cửa đó đã mở ra, rất khó để đóng lại.
Thưa ngài, theo quan điểm của ngài, việc phát động những cuộc tấn công quân sự chống lại một quốc gia có chủ quyền có chính đáng hay không và trong điều kiện nào?
Tôi nghĩ rằng việc làm đó là rất đáng nghi vấn nếu không có mối đe dọa trực tiếp nào cần phải loại bỏ. Theo như tôi hiểu và thấy rằng không có mối đe dọa trực tiếp nào đang xảy ra ở quốc gia này. Chúng ta được biết rằng năng lực hạt nhân của Ba Tư, chính phủ Ba Tư đã bị vô hiệu hóa bởi một vụ oanh kích diễn ra vài tháng trước. Vì vậy, chủ quyền của một quốc gia là rất quan trọng. Chúng ta cũng gặp vấn đề tương tự với cuộc chiến ở Ukraine. Khi nguyên tắc chủ quyền của một quốc gia bị vi phạm, chúng ta có thể viện bất kỳ lý do nào để tiến hành chiến tranh. Đó là một nguyên tắc mà chúng ta phải bảo vệ và là một phần của sự đồng thuận mà chúng ta đã có kể từ Thế chiến thứ hai.
Mười ngày sau khi Đức Thánh Cha Leo XIV có bài phát biểu trước ngoại giao đoàn được công nhận tại Tòa Thánh, như ngài đã đề cập, ngài và hai Hồng y người Mỹ khác đã đưa ra tuyên bố chung bác bỏ chiến tranh và kêu gọi chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ phải dựa trên hòa bình, nhân phẩm và tự do tôn giáo. Bức thư cho rằng những sự kiện ở Venezuela, Ukraine, Greenland đặt ra những câu hỏi cơ bản về lực lượng quân sự và ý nghĩa của hòa bình. Với những cuộc tấn công gần đây ở Trung Đông, Giáo hội Công giáo nên đóng vai trò gì trong việc thúc đẩy ngoại giao thay vì leo thang xung đột?
Tất nhiên, chúng ta đang nỗ lực ngoại giao toàn diện thông qua những cơ quan ngoại giao trên khắp thế giới, và điều đó rất quan trọng. Không chỉ về mặt kết nối mọi người, mà còn cung cấp cho chúng ta thông tin, thông tin trực tiếp, điều mà thực sự rất quan trọng hiện nay. Và Đức Thánh Cha đã đề cập đến điều này trong bài phát biểu trước ngoại giao đoàn ngày 9 tháng Một. Cốt lõi của vấn đề là câu nói rằng chúng ta đang bước vào thời kỳ tương đối, nơi mà sự thật giờ đây trở thành vấn đề của ý kiến. Nó bị thu hẹp lại thành ý kiến. Và nếu chúng ta không thực sự cam kết nói lên sự thật, thì tôi nghĩ chúng ta sẽ sống trong một thế giới ảo tưởng. Vì vậy, Tòa Thánh, Đức Thánh Cha có thể kêu gọi phần còn lại của thế giới thừa nhận sự thật thực sự ở đây thay vì dựa vào ý kiến cá nhân hoặc tin giả như người ta vẫn gọi.
Xã hội Hoa Kỳ và ngay cả Giáo hội dường như khá phân cực. Làm thế nào Giáo hội có thể trở thành một lực lượng thúc đẩy sự thống nhất thay vì chia rẽ? Và liệu Đức Thánh Cha Leo có đang giúp thúc đẩy sự thống nhất lớn hơn không?
Tôi nghĩ đó là một câu hỏi rất quan trọng. Ba vị Hồng y khi chúng tôi đưa ra tuyên bố hồi đầu năm, chúng tôi đã quyết định rằng, trên thực tế, chúng tôi muốn cung cấp cho giáo dân của mình ngôn ngữ để họ hiểu những gì đang xảy ra. Tôi nghĩ đó cũng là điều mà Đức Thánh Cha đang làm. Bởi vì một khi bạn bắt đầu chỉ tấn công cá nhân, bạn sẽ mất đi lập trường đó. Điều chúng ta có thể làm để phụng sự người dân của mình là giúp họ hiểu những gì đang xảy ra, cung cấp cho họ ngôn ngữ để họ có thể nhìn nhận và định hình những vấn đề này, và những gì đang bị đe dọa mỗi khi chúng ta phớt lờ những nguyên tắc sống vì lợi công ích trên thế giới này. Trên thực tế, nếu chúng ta có thể làm tất cả những điều đó và mang lại (điều này) cho người dân của mình, thì chúng ta có thể tiến bộ. Và tôi nghĩ chúng ta có thể phá vỡ sự phân cực đó. Vấn đề là giúp người dân của chúng ta hiểu những gì thực sự đang xảy ra. Đó là một đóng góp quan trọng.
Trong những tháng gần đây, Giáo hội Hoa Kỳ thường xuyên phải can thiệp vào những chính sách di cư của chính phủ Hoa Kỳ, lên tiếng bảo vệ người di cư. Những nguyên tắc nào mà quý vị muốn tái khẳng định?
Vâng, trọng tâm là điều mà quý vị đã đề cập đến, đó là tôn trọng nhân phẩm. Đó là nguyên tắc cốt lõi. Phẩm giá con người cần được tôn trọng không chỉ theo cách thức bắt bớ người dân, mà còn khi bạn chia cắt nững gia đình, khi bạn không tôn trọng thực tế rằng những người đã sống ở Hoa Kỳ nhiều năm mà không có giấy tờ hợp lệ đã đóng góp rất nhiều vào sinh kế không chỉ của gia đình họ mà còn của xã hội, đồng thời bạn còn hạ thấp họ bằng những ngôn từ phi nhân tính. Khi đó, bạn đã vi phạm nhân phẩm và đó là lý do tại sao chúng tôi lên tiếng. Có một đoạn đặc biệt trong tuyên bố tháng Mười Một của Hội đồng Giám mục của chúng tôi rằng chúng tôi phản đối việc trục xuất hàng loạt người dân một cách bừa bãi. Điều đó đã thu hút sự chú ý của thế giới và giúp người dân của chúng tôi hiểu được điều gì đang bị đe dọa ở đây bởi vì đó chính là những gì đang xảy ra: việc trục xuất hàng loạt người dân một cách bừa bãi mà không xem xét đến những hoàn cảnh khác nhau đã đưa họ đến đây và thực tế là đất nước chúng ta đã quá lâu bỏ qua nhu cầu cải cách nhập cư quan trọng.
Chính sách di cư là một vấn đề chính trị gây chia rẽ sâu sắc trong dư luận. Đâu là con đường để dung hòa giữa việc tôn trọng pháp luật và tôn trọng nhân quyền?
Chúng tôi luôn khẳng định rằng một quốc gia có nghĩa vụ và quyền bảo vệ đất nước, bảo vệ biên giới và đảm bảo an ninh biên giới của mình. Điều đó chưa bao giờ là vấn đề đối với Giáo hội. Nhưng đồng thời, điều đó không thể được thực hiện bằng cách làm suy yếu nhân phẩm. Hai điều này có thể được dung hòa. Chúng không đối lập nhau. Chúng có thể cùng tồn tại. Và chúng ta đã từng làm được điều đó trong quá khứ. Chúng ta có thể đảm bảo rằng quyền của người dân không bị xâm phạm, rằng chúng ta không phải sống trong sợ hãi như chúng ta đã thấy ở Hoa Kỳ, nơi những cộng đồng bị chia rẽ như ở Minnesota và nơi người dân nổi dậy nói rằng điều này là sai trái đến mức dẫn đến tình trạng bất ổn dân sự ở những thành phố. Có một cách tốt hơn để làm điều này và đó là lý do tại sao chúng tôi liên tục kêu gọi các nhà lập pháp và chính quyền ban hành cải cách nhập cư có ý nghĩa. Chúng ta có thể giải quyết vấn đề này nếu họ thực sự làm tròn trách nhiệm của mình.
Người Công giáo nên tham gia chính trị như thế nào ngày nay, đặc biệt trong bối cảnh đức tin thường bị lợi dụng cho mục đích đảng phái?
Tôi nghĩ chúng ta phải bảo đảm rằng không ai được thỏa hiệp Tin Mừng vì quan điểm chính trị đảng phái. Tuy nhiên, điều chúng ta mang đến là những chân lý của Tin Mừng. Và như tôi đã nói trước đó, điều chúng ta, với tư cách là những người lãnh đạo Giáo hội, phải làm là giúp giáo dân biết ngôn ngữ nào thích hợp để thảo luận về những vấn đề này. Nếu họ sử dụng ngôn ngữ chính trị đảng phái hoặc thậm chí là ngôn ngữ của một chính phủ muốn bảo đảm một chính sách cụ thể, chúng ta sẽ lạc lối. Tôi nghĩ chúng ta phải nhìn nhận những vấn đề này qua lăng kính của những gì Tin Mừng dạy chúng ta. Đó là nhiệm vụ của các Giám mục, của các thầy dạy trong Giáo hội, để nhắc nhở mọi người chúng ta là ai, tại sao chúng ta nói những điều chúng ta nói, tại sao chúng ta làm những điều chúng ta làm với tư cách là những người Kitô hữu dựa trên những giá trị cốt lõi của Tin Mừng.
Đức Hồng y Cupich, ngài là Đức Hồng y Tổng Giám mục của Chicago, thành phố nơi Đức Thánh Cha Leo XIV sinh ra và sống một phần cuộc đời của ngài. Việc trao một vị Giáo hoàng cho Giáo hội Hoàn vũ có ý nghĩa gì đối với Chicago? Vậy thành phố Chicago, “Thành phố Gió”, đã trải qua năm đầu tiên dưới triều đại Giáo hoàng của ngài như thế nào?
Tôi nghĩ chúng tôi có quyền tự hào khi nói rằng mình đã có một vị Giáo hoàng. Không chỉ vì ngài đến từ Chicago, mà cuộc đời ngài phần nào được định hình bởi văn hóa Chicago, nơi mọi người làm việc chăm chỉ, yêu thương gia đình và trân trọng sự đa dạng văn hóa của thành phố. Ví dụ, chúng tôi cử hành Thánh lễ bằng 26 ngôn ngữ ở Chicago. Tất cả những điều đó là một phần con người của Đức Thánh Cha. Tôi nghĩ chúng tôi rất tự hào về điều đó. Chúng tôi đã tổ chức một buổi lễ tại sân vận động của đội Chicago White Sox vào ngày 14 tháng Sáu. Hàng ngàn người đã đến tham dự, thậm chí một số người không phải là người Công giáo, chỉ để bày tỏ niềm tự hào về việc bầu chọn Đức Thánh Cha. Theo nhiều cách, điều đó cũng giúp mọi người, đặc biệt là giới trẻ, bởi vì ngài đã nói chuyện với giới trẻ trong một video do chính ngài sản xuất và chúng tôi đã chiếu, để họ nhìn nhận lại đức tin của mình. Ví dụ, trong nghi thức bầu cử tuần vừa qua, qua bốn buổi lễ, chúng tôi đã thấy số lượng người trẻ từ 20 đến 35 tuổi gia nhập Giáo hội, chọn chịu phép rửa tội hoặc hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội tăng 20%. Vì vậy, điều gì đó đang thôi thúc trong lòng người. Đó là Chúa Thánh Thần, nhưng tôi cũng nghĩ đó là do sự bầu chọn Đức Thánh Cha.
Thưa Đức Hồng y, Ngài còn muốn bổ sung thêm điều gì nữa không?
Tôi chỉ muốn chắc chắn rằng chúng ta, với tư cách là những Kitô hữu trên thế giới, hãy luôn gần gũi với Tin Mừng trong thời kỳ đầy biến động này. Đó sẽ là ánh sáng soi đường cho chúng ta. Có thể chúng ta không biết hoặc có thể bối rối về con đường phía trước, nhưng chúng ta phải nhớ rằng Chúa Giêsu phán: “Ta là đường đi”. Vì vậy, chúng ta phải chú ý đến những gì Người nói, không phải chính trị đảng phái, không phải những lời công kích của một chương trình nghị sự cụ thể nào của một quốc gia, mà hãy luôn gần gũi với những gì Tin Mừng dạy chúng ta. Là những thành viên trong hàng ngũ lãnh đạo, nhiệm vụ của chúng ta là nói cho dân chúng biết chúng ta thực sự tin vào điều gì và tại sao chúng ta tin như vậy. Nhưng chúng ta có thể tác động đến chính trị thế giới, đến những hành động trên thế giới nếu chúng ta thực sự giữ vững đức tin vào Tin Mừng.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=VrDJoB5v93g&t=46s
Nguyễn Minh Sơn