Ngôn sứ không được đón nhận tại quê hương

9.3 Thứ Hai Tuần III - Mùa Chay

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

24 Khi đến Na-da-rét, Đức Giê-su nói với dân chúng trong hội đường rằng : “Tôi bảo thật các ông : không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình.

25 “Thật vậy, tôi nói cho các ông hay : vào thời ông Ê-li-a, khi trời hạn hán suốt ba năm sáu tháng, cả nước phải đói kém dữ dội, thiếu gì bà goá ở trong nước Ít-ra-en ; 26 thế mà ông không được sai đến giúp một bà nào cả, nhưng chỉ được sai đến giúp bà goá thành Xa-rép-ta miền Xi-đôn. 27 Cũng vậy, vào thời ngôn sứ Ê-li-sa, thiếu gì người phong hủi ở trong nước Ít-ra-en, nhưng không người nào được sạch, mà chỉ có ông Na-a-man, người xứ Xy-ri thôi.”

28 Nghe vậy, mọi người trong hội đường đầy phẫn nộ. 29 Họ đứng dậy, lôi Người ra khỏi thành -thành này được xây trên núi. Họ kéo Người lên tận đỉnh núi, để xô Người xuống vực. 30 Nhưng Người băng qua giữa họ mà đi.

9.3 Thứ Hai Tuần III - Mùa Chay

Ngôn sứ không được đón nhận tại quê hương – Mùa chay là thời gian hoán cải cái nhìn và con tim 

Mùa Chay luôn đưa chúng ta trở về với sự thật. Không phải sự thật dễ nghe, nhưng là sự thật cứu độ. Trong hành trình bốn mươi ngày thánh này, Hội Thánh không chỉ mời gọi chúng ta ăn chay, cầu nguyện và làm việc bác ái, mà còn mời gọi chúng ta nhìn lại chính mình trước Lời Chúa. Tin Mừng hôm nay kể lại một biến cố rất đau lòng: Đức Giê-su trở về Na-da-rét, nơi Người đã lớn lên, nơi Người quen biết từng con người, từng con đường, từng mái nhà. Thế nhưng chính tại quê hương ấy, Người lại bị từ chối.

Người nói một câu khiến lòng người chấn động: “Không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình.” Đó không chỉ là một nhận định xã hội. Đó là một mặc khải về thân phận của chính Người. Ngôn sứ là người nói thay Thiên Chúa, là người đem sự thật đến giữa lòng dân. Nhưng sự thật thường làm người ta khó chịu. Và người ta thường dễ từ chối điều mình tưởng đã quá quen.

Dân Na-da-rét biết rõ Đức Giê-su. Họ biết gia đình Người. Họ biết nghề nghiệp của Người. Họ biết Người đã lớn lên giữa họ. Chính sự “biết” ấy lại trở thành rào cản. Họ không thể chấp nhận rằng Thiên Chúa có thể hành động qua một người quá quen thuộc. Họ muốn một Đấng Mê-si-a vinh quang, chứ không phải một người thợ mộc mà họ từng thấy mỗi ngày. Sự quen thuộc đã làm họ mù lòa.

Mùa Chay cũng đặt trước chúng ta một câu hỏi như thế. Chúng ta đã quá quen với Chúa chưa? Quen đến mức không còn lắng nghe nữa? Quen đến mức chỉ còn những thói quen đạo đức bên ngoài mà thiếu sự rung động nội tâm? Có khi chúng ta đi lễ hằng ngày, đọc kinh đều đặn, nhưng Lời Chúa không còn làm tim ta nhói lên, không còn khiến ta phải suy nghĩ lại, phải thay đổi. Sự quen thuộc có thể giết chết đức tin nếu ta không tỉnh thức.

Đức Giê-su nhắc lại câu chuyện thời ông Ê-li-a và Ê-li-sa. Thiếu gì bà góa trong Ít-ra-en, nhưng chỉ bà góa thành Xa-rép-ta miền Xi-đôn được giúp. Thiếu gì người phong hủi trong Ít-ra-en, nhưng chỉ có Na-a-man, người ngoại bang, được chữa lành. Điều đó không có nghĩa Thiên Chúa thiên vị. Nhưng đó là lời cảnh tỉnh: ơn Chúa không bị giam hãm trong những ranh giới chúng ta dựng lên. Ơn cứu độ không phải là đặc quyền của một nhóm người tự cho mình là “quen Chúa”.

Dân Na-da-rét phẫn nộ. Họ nổi giận vì cảm thấy bị xúc phạm. Họ tưởng mình là dân riêng, là quê hương của Đấng Mê-si-a, vậy mà Người lại nói về người ngoại bang được chúc phúc. Sự tự ái tôn giáo đã biến họ thành kẻ bạo lực. Họ lôi Người ra khỏi thành, kéo lên đỉnh núi để xô xuống vực. Từ hội đường đến bờ vực chỉ cách nhau vài phút. Từ nghe Lời Chúa đến giết chết Ngôn Sứ chỉ là một bước của cơn giận dữ.

Bao nhiêu lần trong đời sống thiêng liêng, chúng ta cũng có phản ứng như thế? Khi Lời Chúa đụng chạm đến thói quen xấu, ta khó chịu. Khi Lời Chúa yêu cầu tha thứ, ta viện cớ. Khi Lời Chúa mời gọi hoán cải, ta trì hoãn. Chúng ta không lôi Chúa ra khỏi thành, nhưng chúng ta có thể đẩy Người ra khỏi quyết định của mình. Không xô Người xuống vực, nhưng đẩy Người ra khỏi trung tâm đời sống.

Mùa Chay là thời gian để chúng ta xét lại thái độ của mình trước Lời Chúa. Tôi có thực sự để Lời Chúa chất vấn tôi không? Hay tôi chỉ nghe những gì tôi thích nghe? Có khi chúng ta chọn những đoạn Tin Mừng an ủi, nói về lòng thương xót, nhưng né tránh những đoạn nói về thập giá, về từ bỏ, về hy sinh. Chúng ta muốn một Thiên Chúa dễ chịu, không đòi hỏi. Nhưng Thiên Chúa của Tin Mừng là Đấng yêu thương đến mức dám nói sự thật.

Đức Giê-su không chống trả. Người không tranh luận thêm. Người không kêu gọi lửa từ trời xuống. Tin Mừng chỉ nói một câu rất lạ: “Nhưng Người băng qua giữa họ mà đi.” Giữa cơn cuồng nộ, giữa đám đông muốn giết mình, Người vẫn bước đi. Bình thản. Chủ động. Không ai có thể tước lấy mạng sống của Người nếu chưa đến giờ của Người.

Hình ảnh ấy cũng là một lời mời gọi cho chúng ta trong Mùa Chay. Giữa bao nhiêu chống đối, hiểu lầm, áp lực của đời sống, người môn đệ được mời gọi học nơi Thầy sự bình an nội tâm. Không phải sự bình an của trốn tránh, nhưng là bình an của người biết mình thuộc về Chúa. Người ta có thể từ chối ta, hiểu lầm ta, thậm chí loại trừ ta. Nhưng nếu ta sống sự thật, ta không cần sợ.

Có một nỗi đau thầm lặng trong câu chuyện hôm nay. Đó là nỗi đau bị từ chối bởi chính quê hương mình. Bị hiểu lầm bởi những người từng thân quen. Nỗi đau ấy không xa lạ với chúng ta. Có những hy sinh âm thầm trong gia đình không được nhìn nhận. Có những cố gắng sống tốt bị coi là lập dị. Có những quyết định theo Chúa bị cho là khờ dại. Khi đó, Tin Mừng hôm nay là một an ủi. Chính Chúa đã đi qua con đường ấy trước ta.

Mùa Chay cũng nhắc chúng ta rằng đức tin không thể chỉ là truyền thống. Người Na-da-rét tự hào vì có Đức Giê-su là người của quê hương họ. Nhưng họ không mở lòng đón nhận Người như Đấng Cứu Độ. Chúng ta có thể tự hào vì mình là Kitô hữu, vì gia đình mình có truyền thống đạo đức, vì mình tham gia nhiều sinh hoạt giáo xứ. Nhưng nếu lòng ta đóng lại trước sự thật và hoán cải, ta cũng có thể đánh mất ơn Chúa như họ.

Câu chuyện về bà góa Xa-rép-ta và Na-a-man cho thấy một điều sâu xa: lòng tin đơn sơ có thể mở cửa cho phép lạ. Bà góa dám tin lời Ê-li-a giữa cơn đói khát. Na-a-man dám khiêm tốn xuống sông Gio-đan tắm bảy lần. Họ là người ngoại bang, nhưng họ có một điều mà nhiều người trong Ít-ra-en thiếu: sự khiêm tốn mở lòng.

Mùa Chay mời gọi ta trở nên khiêm tốn. Khiêm tốn để nhận mình còn thiếu sót. Khiêm tốn để xin ơn tha thứ. Khiêm tốn để chấp nhận rằng Thiên Chúa không luôn hành động theo khuôn khổ ta mong muốn. Khiêm tốn để đón nhận ơn Chúa ngay cả khi ơn ấy đến qua một người rất quen thuộc, qua một lời nhắc nhở bình thường, qua một biến cố không như ý.

Đỉnh núi nơi họ muốn xô Đức Giê-su xuống vực là biểu tượng của sự loại trừ. Nhưng từ chính sự loại trừ ấy, con đường cứu độ bắt đầu rõ nét hơn. Con đường của thập giá không phải là tai nạn, mà là chọn lựa yêu thương đến cùng. Từ Na-da-rét bị từ chối, Người sẽ tiến dần về Giê-ru-sa-lem, nơi Người sẽ bị đóng đinh. Sự khước từ hôm nay là bóng dáng của thập giá mai sau.

Mùa Chay hướng chúng ta về thập giá. Thập giá không chỉ là đau khổ, mà là tình yêu bị từ chối nhưng vẫn tiếp tục yêu. Đức Giê-su không ngừng yêu dân của mình dù họ loại bỏ Người. Người không khép lại lòng mình. Người vẫn tiếp tục giảng dạy, chữa lành, cứu giúp. Tình yêu của Người không phụ thuộc vào sự đón nhận của con người.

Chúng ta được mời gọi sống tình yêu ấy trong đời thường. Yêu ngay cả khi không được đáp lại. Trung thành ngay cả khi không được công nhận. Kiên nhẫn ngay cả khi bị hiểu lầm. Đó là Mùa Chay đích thực. Không phải chỉ là giảm bớt một vài thói quen xấu, nhưng là tập yêu như Chúa yêu.

Có lẽ điều đau lòng nhất không phải là việc Đức Giê-su bị xô đẩy ra khỏi thành, mà là việc những người đồng hương đã bỏ lỡ cơ hội đón nhận Đấng Cứu Độ ngay giữa họ. Họ đã có Chúa rất gần, nhưng họ không nhận ra. Họ đã nghe Lời Chúa bằng tai, nhưng không nghe bằng lòng.

Xin cho chúng ta trong Mùa Chay này đừng bỏ lỡ cơ hội ấy. Đừng để Chúa đi ngang qua đời mình mà không nhận ra. Đừng để Lời Chúa vang lên mỗi ngày mà không chạm đến tâm hồn. Đừng để thập giá chỉ là biểu tượng treo trên tường mà không là con đường ta bước theo.

Khi Đức Giê-su băng qua giữa họ mà đi, có lẽ có những ánh mắt sững sờ. Người không bị giữ lại. Người không bị đẩy xuống vực. Quyền lực của hận thù không thắng được chương trình của Thiên Chúa. Điều đó nhắc ta rằng dù thế giới có khước từ sự thật, sự thật vẫn đứng vững.

Mùa Chay là hành trình đi từ khước từ đến đón nhận, từ cứng lòng đến mở lòng, từ quen thuộc hời hợt đến gặp gỡ sâu xa. Xin cho chúng ta can đảm để Lời Chúa làm ta khó chịu khi cần thiết. Xin cho chúng ta khiêm tốn để nhận ra mình có thể đang giống dân Na-da-rét hơn ta tưởng. Và xin cho chúng ta đủ yêu mến để không bao giờ xô Chúa ra khỏi đời mình.

Lm. Anmai, CSsR