Emmanuel – Thiên Chúa ở cùng chúng ta

CHÚA NHẬT IV MÙA VỌNG – NĂM A

Emmanuel – Thiên Chúa ở cùng chúng ta

Chúa Nhật IV Mùa Vọng, Hội Thánh không chỉ mời gọi chúng ta chuẩn bị tâm hồn mừng lễ Giáng Sinh sắp đến gần, mà còn mời gọi chúng ta chiêm ngắm một chân lý nền tảng của đức tin Kitô giáo: “Emmanuel - Thiên Chúa ở cùng chúng ta.” Chân lý này tóm lược toàn bộ chương trình cứu độ của Thiên Chúa, là lời khẳng định rằng Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi con người, nhưng luôn hiện diện, đồng hành và cứu độ họ.

Thật vậy, ngay từ buổi đầu sáng tạo, Thiên Chúa đã muốn ở với con người. Ngài dựng nên con người theo hình ảnh Ngài và thổi sinh khí để con người được sống (x. St 1,26–27; 2,7). Con người được tạo dựng không phải để sống cô độc, nhưng để sống trong tương quan thân tình với Thiên Chúa. Ngay cả khi con người sa ngã vì tội lỗi, phá vỡ mối tương quan ấy, Thiên Chúa vẫn không bỏ rơi con người. Chính Ngài là Đấng đi tìm con người và mở ra niềm hy vọng cứu độ đầu tiên, khi hứa ban “dòng giống người nữ” sẽ chiến thắng sự dữ (x. St 3,15). Từ đó, lịch sử nhân loại trở thành lịch sử của một Thiên Chúa không ngừng đi bước trước để ở cùng và cứu độ con người.

Ý định yêu thương ấy tiếp tục được triển khai qua các giao ước. Thiên Chúa tuyển chọn Ápraham, ký kết giao ước với ông và dòng dõi ông; giải phóng dân Ítraen khỏi ách nô lệ Ai Cập qua tay Môsê; ban Lề Luật và ở giữa dân Ngài trong Lều Hội Ngộ (x. Xh 33,7-11), trong cột mây và cột lửa (x. Xh 13,21-22). Đặc biệt, qua các ngôn sứ, Thiên Chúa tiếp tục ở cùng dân Ngài bằng Lời. Các ngôn sứ không chỉ loan báo sấm ngôn, nhưng là những người làm cho Lời Thiên Chúa vang lên giữa lịch sử, để sửa dạy khi dân bất trung, nâng đỡ khi dân sợ hãi, và nhất là nuôi dưỡng nơi họ niềm hy vọng vào ơn cứu độ sẽ đến. Như Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo khẳng định: “Nhờ các ngôn sứ, Thiên Chúa đã chuẩn bị cho dân Ngài đón nhận ơn cứu độ dành cho toàn thể nhân loại” (x. GLHTCG, số 72).

Chính trong dòng lịch sử ấy, bài đọc I hôm nay đặt chúng ta trước hoàn cảnh vua Achaz đang hoang mang vì hiểm họa Assyria. Dù được mời gọi tin tưởng và xin một dấu chỉ, nhà vua lại tỏ ra thiếu tín thác. Tuy nhiên, sự thiếu tín thác của con người không thể làm lu mờ lòng trung tín của Thiên Chúa. Qua ngôn sứ Isaia, Thiên Chúa long trọng ban dấu chỉ: “Này đây, một trinh nữ sẽ thụ thai, sinh hạ một con trai, và tên con trẻ sẽ gọi là Emmanuel, nghĩa là Thiên Chúa ở cùng chúng ta” (Is 7,14).

Như vậy, trước khi Thiên Chúa ở cùng chúng ta cách hữu hình nơi Đức Giêsu Kitô, Ngài đã ở cùng dân Ngài bằng Lời qua các ngôn sứ. Điều đó giúp chúng ta hiểu rằng Giáng Sinh không phải là một biến cố bất ngờ, nhưng là đỉnh cao của một hành trình yêu thương lâu dài, trong đó Thiên Chúa kiên nhẫn chuẩn bị, dẫn dắt và đồng hành với con người qua từng giai đoạn của lịch sử cứu độ.

Nếu trong Cựu Ước, Emmanuel được loan báo như một lời hứa đầy hy vọng, thì trong Đức Giêsu Kitô, lời hứa ấy đã trở thành hiện thực. Bài đọc II cho thấy thánh Phaolô xác tín rằng Đức Giêsu Kitô vừa là Đấng “sinh ra theo huyết nhục bởi dòng dõi vua Đavít”, vừa là Đấng “được tiền định là Con Thiên Chúa quyền năng theo Thánh Thần” nhờ sự sống lại từ cõi chết (x. Rm 1,3–4). Qua lời tuyên xưng này, thánh Phaolô giúp chúng ta chiêm ngắm mầu nhiệm trung tâm của đức tin Kitô giáo: Đức Giêsu Kitô vừa thật sự là con người, gắn bó trọn vẹn với lịch sử nhân loại, vừa thật sự là Con Thiên Chúa, mang nơi mình quyền năng cứu độ. Chính trong sự hiệp nhất giữa nhân tính và thần tính ấy, mầu nhiệm Emmanuel đạt tới chiều sâu trọn vẹn: Thiên Chúa không chỉ ở với con người bằng lời hứa, nhưng ở với con người bằng chính Con Một của Ngài.

Tin Mừng thánh Matthêu cho thấy lời tiên tri Isaia được ứng nghiệm cách trọn vẹn: Đức Giêsu được thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần, sinh ra bởi Đức Maria đồng trinh và được thánh Giuse – người thuộc dòng dõi vua Đavít – đón nhận (x. Mt 1,18–24). Qua đó, thánh sử xác quyết: “Người ta sẽ gọi tên con trẻ là Emmanuel, nghĩa là Thiên Chúa ở cùng chúng ta” (Mt 1,23).

Đức Giêsu không chỉ ở với con người trong một khoảnh khắc, nhưng đã sống giữa loài người bằng xương bằng thịt suốt ba mươi ba năm: ba mươi năm đời sống ẩn dật và ba năm đời sống công khai. Trong sứ vụ rao giảng, Người thực sự ở với con người, đặc biệt là những người nghèo khó, đau yếu và bị bỏ rơi: “Người mù được thấy, người què đi được, người phong hủi được sạch, người điếc được nghe, người chết sống lại, và Tin Mừng được loan báo cho kẻ nghèo” (Mt 11,5).

Trước khi về trời, Đức Giêsu còn tuyên bố: “Thầy sẽ ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20). Lời hứa ấy tiếp tục được hiện thực hóa trong lịch sử Hội Thánh. Hội Thánh hiện diện giữa trần gian như dấu chỉ và khí cụ của Đức Kitô, được quy tụ trong Chúa Thánh Thần để loan báo Tin Mừng cho muôn loài, làm cho Thiên Chúa tiếp tục hiện diện và hoạt động trong lịch sử, nhằm dẫn đưa toàn thể nhân loại đến hiệp thông với Thiên Chúa và hiệp nhất với nhau trong Đức Kitô (x. Lumen Gentium, số 1). Sự hiện diện ấy rất cụ thể qua Lời Chúa và các Bí tích. Chính Đức Giêsu khẳng định: “Ai yêu mến Thầy thì sẽ giữ lời Thầy… Cha Thầy và Thầy sẽ đến và ở lại với người ấy” (Ga 14,23). Cách đặc biệt, Đức Kitô - Emmanuel hiện diện trọn vẹn trong Bí tích Thánh Thể: “Ai ăn thịt và uống máu tôi thì ở lại trong tôi, và tôi ở lại trong người ấy” (Ga 6,56). Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo dạy rằng trong Bí tích Thánh Thể, Đức Kitô hiện diện “đích thực, thực sự và theo bản thể” (GLHTCG, số 1374). Ngài cũng hiện diện nơi những người bé mọn (x. Mt 25,31–46) và trong chính tâm hồn người tín hữu, vì “anh em là Đền Thờ của Thiên Chúa” (1 Cr 3,16).

Nhưng mầu nhiệm Emmanuel không chỉ dừng lại ở việc Thiên Chúa hiện diện với con người; mầu nhiệm ấy còn đặt ra cho mỗi chúng ta một câu hỏi căn bản: con người sẽ đáp lại thế nào trước một Thiên Chúa luôn muốn ở cùng và ở lại với mình?

Nếu Thiên Chúa đã và đang ở cùng con người, thì con người cũng được mời gọi ở cùng Thiên Chúa. Bởi lẽ, mầu nhiệm cứu độ không chỉ là sáng kiến một chiều của Thiên Chúa, nhưng đòi hỏi lời đáp trả tự do của con người trong đức tin, cầu nguyện và gắn bó với Ngài. Chỉ khi biết ở lại với Thiên Chúa và sống trong sự hiện diện của Ngài, con người mới có thể cảm nghiệm trọn vẹn hạnh phúc của Emmanuel – “Thiên Chúa ở cùng chúng ta”. Và chính từ sự gắn bó ấy, người Kitô hữu không chỉ được sai đi để ở cùng người khác, mà còn được mời gọi mang chính Thiên Chúa – Đấng Emmanuel – đến với tha nhân bằng đời sống, lời nói và tình yêu cụ thể. Chỉ khi cảm nghiệm sâu xa niềm hạnh phúc có “Chúa ở cùng”, người Kitô hữu mới có thể sống trọn vẹn ơn gọi và sứ mạng của mình trong Hội Thánh và giữa trần gian.

Cách riêng trong đời sống gia đình, tinh thần Emmanuel mời gọi các thành viên hiện diện thực sự bên nhau. Trong bối cảnh xã hội hôm nay, vì công việc, học hành và mưu sinh, nhiều gia đình thiếu sự hiện diện đích thực, dẫn đến sự lạnh nhạt trong tương quan, thiếu sự nâng đỡ trong đời sống đức tin, và không ít trường hợp rơi vào khủng hoảng, đổ vỡ. Trước thực trạng ấy, gia đình Thánh Gia trở thành mẫu gương sáng ngời cho mọi gia đình Kitô hữu. Sau khi nghe sứ thần truyền tin, thánh Giuse đã mau mắn đón Đức Maria về nhà mình; và từ đó, các ngài ở với nhau, hiện diện với nhau trong mọi vui buồn của cuộc sống: từ hang đá Bêlem, những năm tháng ẩn dật tại Nadarét, cho đến những ngày gian nan trốn sang Ai Cập. Chính sự hiện diện trung thành ấy đã gìn giữ gia đình Thánh Gia trong tình yêu, sự hiệp nhất và trung tín với thánh ý Thiên Chúa.

Tinh thần Emmanuel không chỉ dừng lại trong phạm vi gia đình, nhưng được mời gọi sống trong mọi tương quan của đời sống Kitô hữu. Sống tinh thần ấy đòi mỗi người biết hiện diện cách trọn vẹn: hiện diện trong cầu nguyện với lòng tín thác hiệp thông; trong gặp gỡ với thái độ tôn trọng và cảm thông; trong công việc và sứ vụ với tinh thần trách nhiệm và cộng tác chân thành. Chính sự hiện diện ấy giúp người Kitô hữu trở thành dấu chỉ sống động của Emmanuel cho thế giới hôm nay.

Như thế, Chúa Nhật IV Mùa Vọng giúp chúng ta xác tín rằng Emmanuel – Thiên Chúa ở cùng chúng ta không phải là một ý niệm trừu tượng, nhưng là một thực tại sống động. Ngài đã ở cùng dân Ngài qua các ngôn sứ bằng Lời, ở cùng nhân loại nơi Đức Giêsu Kitô bằng xác phàm, và hôm nay vẫn ở cùng chúng ta trong Hội Thánh, qua Lời Chúa và các Bí tích.

Xin cho mỗi người chúng ta biết mở lòng đón nhận Emmanuel, để chính đời sống của chúng ta trở thành dấu chỉ sống động cho thế giới hôm nay rằng: Thiên Chúa vẫn đang ở cùng con người. Amen.

Lm. Anthony Trung Thành