Hãy bừng sáng lên

HÃY BỪNG SÁNG LÊN

(Lễ Hiển Linh)

“Hãy bừng sáng lên” (Is 60,1). Lời mời gọi ấy được ngôn sứ Isaia công bố trong Bài đọc I hôm nay, vang lên giữa bối cảnh lịch sử đầy thử thách của dân Ít-ra-en sau thời lưu đày. Giê-ru-sa-lem lúc ấy vẫn còn mang nhiều dấu vết hoang tàn, đời sống vật chất thiếu thốn, tinh thần rã rời và niềm hy vọng tưởng chừng đã tắt. Chính trong hoàn cảnh u ám ấy, ngôn sứ Isaia đã hướng cái nhìn của dân Chúa về một tương lai được phục hồi, khi Giê-ru-sa-lem được tái thiết và trở thành trung tâm quy tụ muôn dân. Trong viễn tượng ấy, ngôn sứ trình bày một nghịch lý mang chiều sâu cứu độ: “Kìa tối tăm bao phủ địa cầu, u minh phủ kín chư dân; nhưng trên ngươi, Đức Chúa bừng sáng, vinh quang của Người xuất hiện trên ngươi” (Is 60,2). Giê-ru-sa-lem được mời gọi bừng sáng không phải nhờ quyền lực hay vinh quang trần thế, nhưng vì có chính Thiên Chúa hiện diện và tỏ mình ra.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy Giê-ru-sa-lem được tái thiết sau lưu đày vẫn chưa đạt tới viễn tượng phổ quát mà Isaia đã loan báo. Điều đó cho thấy lời ngôn sứ vượt ra ngoài một biến cố lịch sử hay một không gian địa lý cụ thể, để hướng tới một sự hoàn tất sâu xa hơn trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Quả thật, lời hứa ấy chỉ được thực hiện trọn vẹn nơi Đức Giêsu Kitô, Đấng là “Ánh Sáng thật, ánh sáng đến thế gian và chiếu soi mọi người” (Ga 1,9). Nơi Người, Giê-ru-sa-lem mới được khai sinh, không còn bị giới hạn trong lãnh thổ Ít-ra-en, nhưng mở ra cho toàn thể nhân loại.

Viễn tượng ấy được tiếp nối trong bài đáp ca, khi tác giả thánh vịnh (Tv 71) ca tụng hình ảnh một vị vua lý tưởng, trong triều đại của ngài công lý và hòa bình ngự trị, người nghèo được giải thoát, kẻ yếu thế được bênh vực. Hội Thánh nhận ra nơi vị vua ấy dung mạo của Đức Giêsu Kitô, Vua Mêsia không cai trị bằng bạo lực hay áp đặt, nhưng bằng ánh sáng của công lý và lòng xót thương. Ánh sáng ấy không dành riêng cho một dân tộc, nhưng được trao ban như gia sản chung của muôn dân. Đúng như tác giả diễn đạt qua lời cầu nguyện: “Lạy Chúa, mọi dân tộc trên địa cầu đều thờ lạy Chúa” (Tv 71,11).

Chiều kích phổ quát đó được thánh Phaolô trình bày cách rõ ràng trong Bài đọc II. Đối diện với một não trạng Do Thái vốn coi ơn cứu độ như đặc ân riêng của dân được tuyển chọn, thánh Phaolô mạnh mẽ công bố mầu nhiệm đã được mạc khải: “Nhờ Tin Mừng, các dân ngoại được nên đồng thừa tự, đồng một thân thể, và đồng thông phần lời hứa trong Đức Kitô Giêsu” (Ep 3,6). Ánh sáng Hiển Linh, vì thế, không còn bị giới hạn trong Ít-ra-en, nhưng chiếu soi muôn dân và quy tụ mọi người trong cùng một thân thể là Hội Thánh.

Mạc khải ấy đạt tới cao điểm trong Bài Tin Mừng theo thánh Matthêu, qua hình ảnh các đạo sĩ từ phương Đông. Họ là những người ngoại giáo, không thuộc Dân Giao Ước, nhưng lại là những người đầu tiên lên đường tìm kiếm và bái lạy Đấng Cứu Thế. Dưới ánh sáng của một ngôi sao, dấu chỉ vừa thuộc trật tự tự nhiên vừa mang chiều kích mạc khải, họ đã dám rời bỏ sự an toàn quen thuộc để lên đường tìm kiếm chân lý. Lời họ thưa với vua Hêrôđê tràn đầy xác tín: “Chúng tôi đã thấy ngôi sao của Người xuất hiện bên phương Đông, nên chúng tôi đến bái lạy Người” (Mt 2,2).

Thế nhưng, cuộc hành trình của các đạo sĩ không hề bằng phẳng. Có lúc ánh sao như biến mất, họ lạc vào Giê-ru-sa-lem và phải đối diện với sự gian trá của vua Hêrôđê cũng như sự thờ ơ của những người thông thạo Kinh Thánh. Các thượng tế và kinh sư có thể trích dẫn chính xác lời ngôn sứ về nơi Đấng Mêsia phải sinh ra (x. Mt 2,6), nhưng họ đã không lên đường. Trái lại, các đạo sĩ, nhờ kiên trì tìm kiếm, đã thấy ánh sao xuất hiện trở lại; “họ mừng rỡ vô cùng” (Mt 2,10), và cuối cùng họ “vào nhà, thấy Hài Nhi với bà Maria, mẹ Người, liền sấp mình thờ lạy Người” (Mt 2,11). Như thế, ánh sáng Hiển Linh không chỉ dẫn họ đến một địa điểm, nhưng dẫn họ đến một cuộc gặp gỡ mang tính cứu độ.

Từ nền tảng Kinh Thánh ấy, lời mời gọi “Hãy bừng sáng lên” mang một chiều kích mục vụ rất cụ thể, không chỉ đối với đời sống Hội Thánh, mà còn đối với đời sống thường ngày của mỗi Kitô hữu.

Trước hết, ánh sáng ấy được mời gọi bừng lên trong các gia đình Kitô hữu. Gia đình, được Công đồng Vaticanô II gọi là “Hội Thánh tại gia” (x. LG, 11), là nơi ánh sáng của Đức Kitô được phản chiếu một cách âm thầm nhưng bền bỉ trong cuộc sống thường ngày. Ánh sáng ấy bừng lên khi gia đình có đời sống cầu nguyện chung sớm tối, khi vợ chồng biết trung thành, tôn trọng và nâng đỡ lẫn nhau, khi cha mẹ kiên nhẫn giáo dục con cái trong sự thật và tình yêu, và khi các thành viên biết tha thứ, hòa giải thay vì để bóng tối của giận hờn và chia rẽ lấn át. Trong một xã hội nhiều bất ổn, một gia đình sống yêu thương và cầu nguyện chính là một dấu chỉ Hiển Linh sống động.

Tiếp đến, ánh sáng ấy được mời gọi bừng lên trong các cộng đoàn giáo xứ. Một giáo xứ chỉ thực sự bừng sáng khi không khép kín trong sinh hoạt nội bộ, nhưng biết mở ra với sứ mạng loan báo Tin Mừng, bác ái và phục vụ. Ánh sáng Hiển Linh được nhận ra khi cộng đoàn biết đón tiếp người nghèo, người yếu thế, người bị bỏ quên, và khi các hoạt động mục vụ thực sự dẫn con người đến cuộc gặp gỡ sống động với Đức Kitô, chứ không chỉ dừng lại ở hình thức.

Sau cùng, lời mời gọi “Hãy bừng sáng lên” chạm đến trách nhiệm cá nhân của mỗi Kitô hữu. Đức Giêsu đã dạy rõ: “Ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời” (Mt 5,16). Mỗi hành vi bác ái âm thầm, mỗi lựa chọn trung thực giữa một xã hội đầy gian dối, mỗi cử chỉ phục vụ vô vị lợi đều có thể trở thành một tia sáng Hiển Linh giữa đời thường.

Bài Tin Mừng kết thúc bằng một chi tiết ngắn gọn nhưng mang chiều sâu hoán cải: “Sau khi được báo mộng, các đạo sĩ đã đi con đường khác mà trở về xứ sở mình” (Mt 2,12). Gặp được Ánh Sáng thì không thể tiếp tục đi trên con đường cũ. Lễ Hiển Linh, vì thế, không chỉ mời gọi chúng ta chiêm ngắm ánh sáng từ xa, nhưng thúc đẩy mỗi người trở thành nơi ánh sáng ấy tiếp tục bừng lên: trong gia đình, trong cộng đoàn, và giữa lòng thế giới hôm nay.

Lạy Chúa Giêsu Kitô, Ánh Sáng muôn dân, xin cho chúng con biết mở lòng đón nhận ánh sáng của Chúa, để đời sống chúng con được biến đổi và trở nên chứng tá cho Tin Mừng. Xin cho gia đình, cộng đoàn và mỗi người chúng con biết bừng sáng bằng cầu nguyện, bác ái và những chọn lựa chân thật mỗi ngày, để danh Cha được tôn vinh và ánh sáng của Chúa lan tỏa khắp trần gian. A-men.

Lm. Anthony Trung Thành