Xuân Bính Ngọ 2026: Suy tư và chia sẻ về Ngựa

TRƯỜNG CA VÓ NGỰA VÀ KHÚC KHẢI HOÀN CỦA NIỀM HY VỌNG

Mùa Xuân năm Bính Ngọ 2026 không chỉ đến với sự thay đổi của đất trời, mà còn mang theo một nguồn năng lượng rực lửa. Trong văn hóa Á Đông, "Bính" thuộc hành Hỏa, "Ngọ" cũng là đỉnh cao của Hỏa và Dương khí. Hình ảnh con Ngựa Lửa (Bính Ngọ) gợi lên sự bùng nổ, sự nhiệt thành và một sức mạnh không thể kìm hãm.

Nhưng khi bước qua ngưỡng cửa của đức tin Kitô giáo, chúng ta không nhìn thời gian như một vòng luân hồi của ngũ hành, mà nhìn nó như một "Kairos" – một thời điểm ân sủng. Con ngựa, trong dòng chảy vĩ đại của Lịch Sử Cứu Độ, chưa bao giờ chỉ là một loài súc vật kéo cày hay một phương tiện chiến tranh. Nó là một "Dấu Chỉ Thời Đại" (Sign of the Times). Từ sách Sáng Thế đến Khải Huyền, tiếng vó ngựa vang lên như nhịp đập của lịch sử nhân loại: có khi là tiếng vó câu khốc liệt của chiến tranh, nhưng cuối cùng luôn là tiếng vó ngựa khải hoàn của Đấng Cứu Thế.

Chúng ta đi qua 7 trạm dừng chân của tâm linh, để "giải mã" huyền nhiệm con ngựa và biến năm 2026 trở thành một năm của sự bứt phá thiêng liêng.

Chúng ta thường cầu xin Chúa ban cho sự bình an, nhẹ nhàng. Nhưng năm con Ngựa lại mời gọi ta đối diện với một khía cạnh khác của Thiên Chúa: Sự uy nghi và sức mạnh hoang dã.

Trong sách Gióp, khi con người dám chất vấn sự công chính của Thiên Chúa, Ngài đã không trả lời bằng các lý luận triết học. Ngài trả lời bằng cách chỉ cho Gióp thấy công trình tạo dựng, và đỉnh cao trong số đó là con ngựa chiến (Gióp 39:19-25).

Cái bờm rung chuyển sấm sét

"Có phải con ban sức lực cho ngựa, làm cho bờm nó bay phất phới? ... Tiếng hí vang oai phong làm người ta khiếp sợ."

Thiên Chúa mô tả con ngựa không phải như một con vật nuôi ngoan ngoãn trong chuồng, mà là một tạo vật đầy kiêu hãnh. Cái bờm của nó được ví như sấm sét (trong nguyên bản tiếng Do Thái, từ dùng cho bờm ngựa có gốc từ sự rung chuyển). Điều này dạy chúng ta bài học đầu tiên cho năm mới: Đức tin không được phép ẻo lả. Đức tin của người Kitô hữu năm 2026 không thể là một đức tin "trong nhà kính", sợ gió sợ sương. Nó phải có chất "hoang dã" của thánh thiện – tức là dám lội ngược dòng, dám khác biệt với thế gian.

Khứu giác của đức tin

"Vừa nghe tiếng kèn, nó liền hí: A ha! Nó đánh hơi mùi chiến trận từ xa."

Đây là đặc tính quan trọng nhất: Sự Nhạy Bén. Con ngựa trong sách Gióp không đợi nhìn thấy gươm giáo mới phản ứng; nó "ngửi" thấy mùi chiến trận khi kẻ thù còn ở xa. Áp dụng cho linh hồn: Năm mới này, chúng ta cần xin Chúa ban cho một "khứu giác thuộc linh" (Spiritual Sense). Giữa một thế giới hỗn loạn thông tin, tin giả (fake news), và các trào lưu tư tưởng sai lạc, người tín hữu phải "ngửi" thấy được đâu là ý Chúa, đâu là cạm bẫy của ma quỷ từ đằng xa. Tiếng hí "A ha!" là tiếng reo vui của một linh hồn đã sẵn sàng chiến đấu thiêng liêng, không thụ động chờ đợi sự dữ ập đến mới kêu cầu.

Nếu sách Gióp ca ngợi vẻ đẹp của ngựa, thì ngôn sứ Giêrêmi dùng hình ảnh ngựa để khiêu khích sự trưởng thành của chúng ta.

"Nếu ngươi chạy thi với người đi bộ mà còn mỏi mệt, thì làm sao ngươi đọ sức nổi với ngựa? Nếu ở trong xứ yên hàn mà ngươi chẳng được an toàn, thì ngươi sẽ làm thế nào trong rừng rậm sông Gio-đan?" (Gr 12:5)

Từ bỏ tư duy "người đi bộ"

"Chạy với người đi bộ" là hình ảnh của một đời sống đạo đức trung bình, tầm thường (mediocrity). Đó là khi ta chỉ đi lễ cho xong lần, đọc kinh cho có lệ, và làm việc bác ái khi thuận tiện. Năm qua, có thể chúng ta đã than phiền vì những khó khăn rất nhỏ: một lời chỉ trích, một chút thua lỗ, một cơn đau nhẹ. Chúa bảo: Đó mới chỉ là đi bộ thôi! Năm 2026, Chúa muốn nâng cấp chúng ta. Ngài muốn chúng ta "Chạy với ngựa". Điều này đồng nghĩa với việc:

• Yêu thương những kẻ khó yêu nhất.
• Tha thứ cho những điều không thể tha thứ theo lẽ thường.
• Giữ vững đức tin ngay cả khi mọi sự sụp đổ.

Rừng rậm sông Gio-đan: "Đêm tối của linh hồn"

"Rừng rậm sông Gio-đan" là nơi sư tử ẩn nấp, là nơi nguy hiểm rình rập. Cuộc đời không phải lúc nào cũng là đồng cỏ xanh. Sẽ có lúc năm mới này đẩy chúng ta vào những "rừng rậm" của khủng hoảng hiện sinh, trầm cảm, hay sự cô đơn tột cùng. Nhưng Chúa không đặt câu hỏi này để chế giễu Giêrêmi. Ngài hỏi để đánh thức tiềm năng. Chúa ngầm bảo: "Giêrêmi à, con tưởng con yếu đuối sao? Không, Ta đã tạo dựng con để chạy với ngựa! Đừng tự giới hạn mình trong những nỗi sợ hãi vụn vặt."

Trong thế giới cổ đại, ngựa và xe chiến (chariots) là biểu tượng của công nghệ quân sự tối tân, giống như vũ khí hạt nhân hay sức mạnh tài chính ngày nay. Vì thế, Kinh Thánh liên tục cảnh báo về một cơn cám dỗ lớn: Thần tượng hóa phương tiện.

Sự hão huyền của sức mạnh trần thế

"Vọng vào chiến mã để mong thoát nạn là chuyện hão huyền; sức nó dù mạnh cũng chẳng cứu nổi ai." (Tv 33:17) "Khốn thay những kẻ xuống Ai Cập cầu viện, những kẻ cậy vào ngựa, tin vào xe chiến... mà không ngước nhìn Đức Thánh của Ít-ra-en." (Is 31:1)

Năm Bính Ngọ, với biểu tượng "Mã đáo thành công", con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của tiền tài, danh vọng và quyền lực. Chúng ta dễ nghĩ rằng: "Nếu tôi có nhiều tiền (xe chiến), tôi sẽ an toàn", "Nếu tôi có địa vị (ngựa chiến), tôi sẽ hạnh phúc". Kinh Thánh gọi đó là "chuyện hão huyền". Không phải vì tiền bạc hay địa vị là xấu, mà vì chúng không có khả năng cứu rỗi. Một con vi-rút nhỏ bé, một tai nạn bất ngờ, hay một sự đổ vỡ trong tâm hồn có thể làm cho "đoàn kỵ binh" của ta trở nên vô dụng.

Chuyển dịch tâm điểm cậy trông

Lời mời gọi của năm mới là sự chuyển dịch trọng tâm:

• Người đời: Cậy vào tài khoản ngân hàng, mối quan hệ, bằng cấp.
• Con cái Chúa: "Một số người cậy vào xe chiến, một số khác cậy vào ngựa chiến, nhưng chúng ta, chúng ta kêu cầu danh ĐỨC CHÚA." (Tv 20:8). Sự "thành công" đích thực (Mã đáo) là khi chúng ta cưỡi lên những phương tiện trần thế nhưng dây cương lại nằm trong tay Chúa.

Một con ngựa dù mạnh đến đâu, nếu không có cương, nó chỉ là một con thú hoang phá hoại mùa màng. Sức mạnh cần sự kiểm soát.

Cái hàm thiếc nhỏ bé

"Ngựa là loài vật to lớn, nhưng chỉ cần một cái hàm thiếc nhỏ trong miệng là ta có thể điều khiển nó đi đâu tùy ý." (Gc 3:3)

Thánh Giacôbê dùng hình ảnh này để nói về Cái Lưỡi và sự tự chủ. Năm mới, chúng ta thường chúc nhau những điều to tát, nhưng sự thánh thiện lại bắt đầu từ cái "hàm thiếc" nhỏ bé:

• Kiểm soát lời nói: Giữa thời đại mạng xã hội bùng nổ, một bình luận ác ý có thể giết chết một con người.
• Kiểm soát sự tiêu thụ: Ăn uống, mua sắm, giải trí.
• Kiểm soát cảm xúc: Không để sự nóng giận (như con ngựa lồng lên) điều khiển hành vi.

Sự ngoan ngùy thánh thiện

Hình ảnh đẹp nhất của người tín hữu năm 2026 là một con tuấn mã đã được thuần hóa bởi ân sủng. Nó vẫn giữ nguyên sức mạnh cơ bắp, vẫn giữ nguyên khí phách, nhưng nó hoàn toàn nhạy bén với từng cử động nhẹ của Người Chủ (Chúa Giêsu). Chúa giật nhẹ dây cương sang trái, ta sang trái; Chúa ghìm cương, ta dừng lại. Đó là đỉnh cao của sự tự do: Tự do để vâng phục.

Để hiểu trọn vẹn, ta phải nhìn ngắm Chúa Giêsu qua hai hình ảnh đối lập nhưng bổ túc cho nhau:

1.    Chúa Giêsu cưỡi lừa (Nhập thành Giêrusalem): Ngài đến lần thứ nhất trong sự khiêm nhu, hòa bình. Ngài không cưỡi ngựa chiến để thách thức La Mã, mà cưỡi lừa để công bố Nước Trời của sự phục vụ.

o   Bài học: Nửa đầu của đời sống tâm linh là học sự khiêm nhường. Năm mới, hãy tập "xuống ngựa" (bớt kiêu ngạo) để đi cùng nhịp với những người bé mọn.

2.    Chúa Giêsu cưỡi Ngựa Trắng (Khải Huyền 19): Ngài đến lần thứ hai (Cánh chung) trong tư cách Thẩm Phán và Vua.

o   Bài học: Nửa sau của đời sống tâm linh là sự can đảm bảo vệ chân lý. Có những lúc chúng ta phải cưỡi ngựa trắng, tức là phải đứng lên chống lại sự bất công, sự dối trá và sự dữ.

Chúng ta cần sự cân bằng: Một trái tim hiền lành như lừa con đối với anh em, nhưng một tinh thần dũng mãnh như chiến mã đối với ma quỷ.

Không thể nói về con ngựa trong Kinh Thánh mà bỏ qua thị kiến kinh hoàng nhưng đầy ý nghĩa về Bốn Kỵ Sĩ Khải Huyền.

• Ngựa Trắng (Kẻ chinh phạt giả hiệu/hoặc Tin Mừng): Sự tranh giành quyền lực.
• Ngựa Đỏ: Chiến tranh, bạo lực, máu đổ.
• Ngựa Đen: Nạn đói, khủng hoảng kinh tế, sự khan hiếm.
• Ngựa Xanh Xám: Dịch bệnh và cái chết.

Năm 2026, thế giới có thể vẫn còn thấy bóng dáng của những kỵ sĩ này. Chiến tranh vẫn nổ ra, kinh tế có thể suy thoái. Nhưng Kinh Thánh cho chúng ta thấy những con ngựa này đều xuất phát sau khi Chiên Con (Chúa Giêsu) mở ấn. Điều này có nghĩa là: Chúa vẫn nắm quyền kiểm soát. Không có con ngựa nào, dù là chiến tranh hay dịch bệnh, có thể chạy ra khỏi tầm kiểm soát của Thiên Chúa. Sự dữ được phép xảy ra để tôi luyện người công chính, nhưng nó có giới hạn.

Niềm hy vọng của chúng ta không phải là trốn tránh thực tại, mà là nhìn xuyên qua bụi mù của vó ngựa trần gian để thấy Đấng Cứu Thế đang đến gần.

Năm Bính Ngọ 2026 mở ra trước mắt chúng ta như một cánh đồng thảo nguyên bao la, nhưng cũng đầy rẫy những khe vực và gai góc.

Chúng ta không cầu chúc nhau một năm "ngồi mát ăn bát vàng". Chúng ta cầu chúc nhau có được đôi chân của chiến mã.

• Để khi người đời mỏi gối chồn chân, chúng ta vẫn phi nước đại về phía Chân Lý.
• Để khi bão tố cuộc đời ập đến, chúng ta không sợ hãi hí vang bài ca hy vọng.
• Để khi vinh quang trần thế vẫy gọi, chúng ta biết ghìm cương để chọn con đường hẹp của Tin Mừng.

Lời nguyện kết thúc:

"Lạy Chúa Giêsu - Kỵ Sĩ vĩ đại của con ngựa trắng, Đấng mang tên là Trung Tín và Chân Thật. Xin hãy biến đổi sự yếu hèn của chúng con thành sức mạnh của Ngài. Xin hãy thắng cái yên cương của Lời Chúa vào tâm trí chúng con, Xin hãy đóng móng sắt của ân sủng vào đôi chân chúng con. Để trong năm Bính Ngọ này, chúng con không chạy theo những ảo ảnh phù du, Nhưng can đảm phi nước đại trên con đường thánh thiện, Băng qua rừng rậm của thử thách, Và cuối cùng, được về đích trong vòng tay khải hoàn của Ngài. Amen."

Lm. Anmai, CSsR

++++++++++++++

KHÚC TRƯỜNG CA VỀ VÓ NGỰA THIÊN LÝ VÀ MẦU NHIỆM CỦA NIỀM HY VỌNG CÁNH CHUNG

Suy niệm đại lễ tân niên Bính Ngọ 2026 – Dưới ánh sáng mạc khải Kitô Giáo

Trong sự vận hành mầu nhiệm của vũ trụ mà Thiên Chúa đã an bài, chúng ta đang bước qua ngưỡng cửa của thời gian để chạm vào mốc son của năm Bính Ngọ 2026. Tiếng chuông giao thừa vừa điểm không chỉ báo hiệu sự chuyển giao của đất trời, mà còn là tiếng kèn thiêng liêng đánh thức những tâm hồn đang ngủ mê.

Năm nay, theo can chi Á Đông, là năm "Bính Ngọ" – con Ngựa Lửa. "Bính" thuộc hành Hỏa, tượng trưng cho ánh sáng và sức nóng; "Ngọ" là đỉnh cao của dương khí, giờ chính ngọ là lúc mặt trời rực rỡ nhất. Hình ảnh con Ngựa Lửa gợi lên một nguồn năng lượng cuộn trào, một sức mạnh bứt phá và một sự chuyển động không ngừng nghỉ.

Nhưng, đối với người Công Giáo, chúng ta không đọc dấu chỉ thời đại qua lăng kính của ngũ hành bát quái, mà qua lăng kính của Lịch Sử Cứu Độ. Con ngựa, trong dòng chảy của Kinh Thánh, từ sách Sáng Thế đến Khải Huyền, chưa bao giờ là một loài vật vô tri ngẫu nhiên. Nó là một "Thần học biểu tượng" đầy sức nặng. Nó mang trong mình lưỡng tính của thực tại trần thế: vừa là vẻ đẹp huy hoàng của Tạo Hóa, vừa là cám dỗ của bạo lực và kiêu ngạo; vừa là phương tiện của chiến tranh, nhưng cuối cùng lại trở thành ngai tòa vinh quang cho Đấng Cứu Thế.

Bước vào năm mới, mời cộng đoàn cùng tôi thực hiện một cuộc "giải phẫu tâm linh" qua hình tượng con ngựa, để biến năm 2026 trở thành một chặng đường thiêng liêng, nơi vó ngựa đức tin của chúng ta được tôi luyện trong Lửa của Chúa Thánh Thần.

Chúng ta hãy khởi đầu bằng việc trở về với Cựu Ước, nơi sách Gióp chương 39 đã vẽ nên một bức chân dung kinh điển về con ngựa. Đây không phải là lời mô tả của một nhà sinh học, mà là lời tự sự của chính Thiên Chúa – Đấng Kiến Trúc Sư vĩ đại.

"Có phải con ban sức lực cho ngựa, làm cho bờm nó bay phất phới? ... Nó chê bai sự sợ hãi, chẳng chút kinh khiếp; nó không tránh lưỡi gươm. Bên mình nó, bao tên kêu lách cách, ngọn giáo và cây lao sáng lòa. Nó nhảy chồm lên, hung hăng dữ tợn, mà nuốt chửng đất đai; vừa nghe tiếng kèn, nó không cầm mình được nữa. Vừa nghe tiếng kèn, nó liền hí: A ha!" (Gióp 39:19-25)

. Thần học về sự "Dữ dội thánh thiện"

Thiên Chúa mạc khải cho Gióp thấy rằng: Ngài không chỉ tạo ra những loài vật hiền lành như chiên cừu, mà Ngài còn tạo ra sự dũng mãnh, oai phong. Con ngựa trong sách Gióp mang một vẻ đẹp "dữ dội" (fierce beauty). Năm Bính Ngọ mời gọi người Kitô hữu tái khám phá sự "mạnh mẽ" trong đức tin. Đạo Chúa dạy sự hiền lành, nhưng không dạy sự nhu nhược. Chúa Giêsu là Chiên Thiên Chúa, nhưng Ngài cũng là Sư Tử chi tộc Giuđa. Trong năm mới này, trước những làn sóng của chủ nghĩa thế tục, của văn hóa sự chết và những ý thức hệ sai lạc, chúng ta cần một đức tin có "bờm bay phất phới" như con ngựa của Gióp: Không sợ hãi, không lùi bước trước gươm giáo của sự chế giễu hay bắt bớ.

. Tiếng hí "A Ha!" – Sự nhạy bén của ân sủng

Chi tiết đắt giá nhất là tiếng hí "A ha!" khi nghe tiếng kèn. Con ngựa chiến không đợi nhìn thấy địch mới phản ứng, nó "ngửi" thấy mùi chiến trận từ xa. Đây là bài học về sự Tỉnh Thức. Một tâm hồn đạo đức trong năm 2026 phải là một tâm hồn nhạy bén.

• Nhạy bén để nhận ra tiếng Chúa giữa muôn vàn tiếng ồn ào của mạng xã hội.
• Nhạy bén để "ngửi" thấy mùi của cám dỗ từ đằng xa mà tránh né.
• Nhạy bén để nhận ra nỗi đau của người anh em đang ẩn giấu sau nụ cười gượng gạo. Tiếng "A ha!" là tiếng reo vui của một người tông đồ luôn trong tư thế sẵn sàng: "Lạy Chúa, này con đây, xin hãy sai con đi!" (Is 6:8).

Nếu sách Gióp ca ngợi vẻ đẹp tự nhiên, thì sách Giêrêmi đưa ra một thách đố siêu nhiên. Khi ngôn sứ Giêrêmi than vãn về những khó khăn hiện tại, Chúa đã đáp lời:

"Nếu ngươi chạy thi với người đi bộ mà còn mỏi mệt, thì làm sao ngươi đọ sức nổi với ngựa? Nếu ở trong xứ yên hàn mà ngươi chẳng được an toàn, thì ngươi sẽ làm thế nào trong rừng rậm sông Gio-đan?" (Gr 12:5)

. Phê phán sự tầm thường

"Chạy với người đi bộ" là hình ảnh của một đời sống đạo đức tối thiểu, cầm chừng: Chỉ đi lễ Chúa Nhật, xưng tội mỗi năm một lần, không làm điều ác nhưng cũng chẳng tha thiết làm điều thiện. Đó là sự "mệt mỏi" của sự nguội lạnh. Chúa cảnh báo: Nếu những khó khăn cỏn con của năm cũ (những lời xầm xì, những thất bại nhỏ) đã làm con ngã lòng, thì con sẽ sống thế nào trong năm Bính Ngọ – một năm đòi hỏi sức bật lớn hơn? Chúa không muốn con cái Ngài là những linh hồn èo uột. Ngài muốn chúng ta có "cơ bắp thiêng liêng".

. Lời mời gọi "Chạy với ngựa"

Năm Bính Ngọ là năm của tốc độ và sức mạnh. Chúa mời gọi chúng ta nâng cấp đời sống tâm linh.

• "Chạy với ngựa" là dám yêu thương kẻ thù – một việc quá sức tự nhiên của con người.
• "Chạy với ngựa" là dám dấn thân vào những vùng ngoại biên, những nơi khó khăn nhất của sứ vụ.
• "Chạy với ngựa" là dám tin cậy vào sự quan phòng của Chúa khi túi tiền trống rỗng. Đây là một lời mời gọi nên thánh. Đừng an phận làm một người đi bộ lề mề trên con đường về Trời. Hãy phi nước đại!

. Rừng rậm sông Gio-đan – Biểu tượng của khủng hoảng

"Rừng rậm sông Gio-đan" trong Cựu Ước là nơi nguy hiểm, nơi ẩn nấp của sư tử. Năm mới có thể mang đến những "khu rừng rậm" của khủng hoảng kinh tế, bệnh tật hay sự khô khan thiêng liêng. Nhưng Chúa đặt câu hỏi này không phải để làm chúng ta nản chí, mà để nhắc nhở: Chỉ khi con dựa vào sức Ta, con mới băng qua được rừng rậm này.

Một trong những chủ đề xuyên suốt Cựu Ước là sự đối kháng giữa Sức mạnh quân sự (Ngựa/Xe chiến) và Sức mạnh của Đức Tin.

"Vọng vào chiến mã để mong thoát nạn là chuyện hão huyền; sức nó dù mạnh cũng chẳng cứu nổi ai." (Tv 33:17) "Khốn thay những kẻ xuống Ai Cập cầu viện, những kẻ cậy vào ngựa... mà không ngước nhìn Đức Thánh của Ít-ra-en." (Is 31:1)

Giải mã biểu tượng "Ai Cập" và "Ngựa Chiến"

Trong bối cảnh lịch sử, Ai Cập là siêu cường quân sự với kỵ binh hùng hậu. Israel, một dân tộc nhỏ bé, luôn bị cám dỗ liên minh với Ai Cập để chống lại các đế quốc khác, thay vì tin vào lời hứa của Chúa. Ngày nay, "Ai Cập" và "Ngựa Chiến" là hình ảnh của: Tài khoản ngân hàng, các mối quan hệ quyền lực, công nghệ hiện đại, bằng cấp, địa vị. Năm Bính Ngọ, với biểu tượng "Mã đáo thành công", con người dễ bị cuốn vào cơn lốc của chủ nghĩa vật chất. Chúng ta nghĩ rằng: "Nếu tôi có nhiều tiền, tôi sẽ bình an." Kinh Thánh gọi đó là "chuyện hão huyền".

Sự hoán cải của lòng cậy trông

Không phải Chúa cấm chúng ta làm giàu hay thăng tiến. Nhưng Chúa cảnh báo về Thứ tự ưu tiên. Một con vi-rút nhỏ bé, một cơn đột quỵ bất ngờ, hay một sự sụp đổ của thị trường chứng khoán có thể làm cho đàn "ngựa chiến" của chúng ta tan biến trong tích tắc. Người Công Giáo bước vào năm mới với tâm thế: Sử dụng phương tiện trần thế nhưng không đặt niềm tin cứu rỗi vào chúng. "Một số người cậy vào xe chiến, một số khác cậy vào ngựa chiến, nhưng chúng ta, chúng ta kêu cầu danh ĐỨC CHÚA." (Tv 20:8). Đây phải là câu khẩu hiệu (Motto) cho năm Bính Ngọ.

Sức mạnh không có kiểm soát là sự hủy diệt. Một con ngựa hoang, dù mạnh đến đâu, cũng vô dụng trong chiến trận nếu không chịu sự điều khiển của kỵ sĩ. Thánh Giacôbê đã có một so sánh tuyệt vời:

"Ngựa là loài vật to lớn, nhưng chỉ cần một cái hàm thiếc nhỏ trong miệng là ta có thể điều khiển nó đi đâu tùy ý." (Gc 3:3)

Cái "Hàm Thiếc" của sự tự chủ

Năm con Ngựa Lửa (Hỏa) dễ khiến tính khí con người trở nên nóng nảy, bốc đồng. "Cái lưỡi" trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết. Một lời nói thiếu suy nghĩ trong lúc nóng giận có thể đốt cháy cả một rừng công đức (Gc 3:5). Để năm mới được bình an, người tín hữu phải tự nguyện đeo vào mình "cái hàm thiếc" của kỷ luật:

• Kỷ luật trong lời nói (bớt than vãn, bớt chỉ trích).
• Kỷ luật trong chi tiêu.
• Kỷ luật trong đời sống luân lý.

Chúa Thánh Thần – Người cầm cương vĩ đại

Chúng ta không thể tự mình cầm cương chính mình, vì bản năng xác thịt (con ngựa hoang) rất mạnh. Chúng ta cần trao dây cương cho Chúa Thánh Thần. Sự thánh thiện (Sanctity) không phải là triệt tiêu sức mạnh hay cảm xúc, mà là hướng dẫn nó. Con ngựa thánh thiện vẫn chạy nhanh, vẫn mạnh mẽ, nhưng nó rẽ trái hay rẽ phải là tùy vào cú giật nhẹ của Thánh Thần. Đó là sự Ngoan Ngùy (Docility).

Đỉnh cao của suy niệm hôm nay nằm ở Tân Ước, nơi hình ảnh Chúa Giêsu hoàn thiện mọi biểu tượng.

. Nghịch lý của Chúa Giêsu: Con lừa và sự khiêm nhu

Khi Chúa Giêsu tiến vào Giêrusalem để chịu khổ nạn, Ngài đã không chọn ngựa chiến (biểu tượng của chiến tranh và quyền lực áp đặt), mà chọn một con lừa con (biểu tượng của hòa bình và phục vụ). Điều này nhắc nhở chúng ta: Để chiến thắng, trước hết phải biết cúi mình. Không có vinh quang Phục Sinh nếu không có sự khiêm hạ của Thập Giá. Trong nửa đầu của hành trình tâm linh, chúng ta phải học bài học của con lừa: nhẫn nại, chịu thương chịu khó vác thập giá.

. Thị kiến Cánh Chung: Đấng cưỡi ngựa trắng (Khải Huyền 19)

Nhưng câu chuyện không kết thúc ở con lừa. Sách Khải Huyền chương 19 mở ra một thị kiến hùng vĩ về thời sau hết:

"Bấy giờ tôi thấy trời mở ra: kìa, một con ngựa trắng, và Đấng cưỡi ngựa mang tên là Trung Tín và Chân Thật... Người mặc áo nhúng máu... Từ miệng Người phóng ra một thanh gươm sắc bén." (Kh 19:11-15)

• Ngựa Trắng (The White Horse): Không còn là con lừa của sự yếu đuối, mà là con ngựa của chiến thắng vinh quang. Màu trắng biểu trưng cho sự Phục Sinh và sự thánh thiện tuyệt đối.
• Áo nhúng máu: Đây là chi tiết cực kỳ quan trọng. Máu này không phải là máu của kẻ thù bị giết, mà là Máu của chính Ngài đã đổ ra trên Thập Giá. Chiến thắng của Chúa Kitô là chiến thắng của Tình Yêu tự hiến.
• Thanh gươm từ miệng: Ngài không chinh phạt bằng vũ lực, mà bằng Lời Chân Lý.

. Ý nghĩa cho năm Bính Ngọ

Hình ảnh này đập tan mọi sợ hãi về tương lai. Có thể năm 2026 thế giới vẫn còn chiến tranh (ngựa đỏ), đói kém (ngựa đen) hay dịch bệnh (ngựa xanh). Nhưng Chúa Giêsu – Kỵ Sĩ trên Ngựa Trắng – là Đấng đi sau cùng và là Đấng quyết định kết cục lịch sử. Ngài là "Vua các vua, Chúa các chúa". Niềm hy vọng của người Công Giáo không phải là sự lạc quan ngây thơ rằng "mọi sự sẽ ổn", mà là niềm xác tín thần học rằng: Đức Kitô đã chiến thắng thế gian.

Cụm từ "Mã đáo thành công" (Ngựa về ắt sẽ thành công) bắt nguồn từ việc những con ngựa chiến đi xa và quay trở về an toàn. Đối với người Kitô hữu, đích đến cuối cùng của cuộc đời không phải là danh vọng trần thế, mà là Về Nhà Cha. Cuộc đời là một chuyến đi dài, một cuộc "hành hương" (pilgrimage) trên lưng ngựa thời gian.

Năm Bính Ngọ 2026 này, chúng ta hãy ước mong cho mình trở thành những con chiến mã của Tin Mừng.

• Hãy mang Lửa của Chúa Thánh Thần (Bính) trong tim.
• Hãy mang sức mạnh của ân sủng (Ngọ) trong hành động.
• Hãy để Chúa Giêsu nắm chặt dây cương cuộc đời.

LỜI CẦU NGUYỆN ĐẶC BIỆT CHO NĂM MỚI:

*"Lạy Thiên Chúa Ba Ngôi cực thánh, là Alpha và Omega, là Khởi Nguyên và Cùng Đích. Giữa thời khắc linh thiêng của mùa xuân Bính Ngọ, chúng con sấp mình thờ lạy uy quyền cao cả của Chúa. Chúng con tạ ơn Chúa đã ban cho con người sức mạnh và phẩm giá để làm chủ vạn vật.

Lạy Chúa Giêsu Kitô, Vị Kỵ Sĩ Trung Tín và Chân Thật, Xin Ngài hãy ngự trị trên ngai tòa lòng chúng con trong năm mới này. Khi chúng con mệt mỏi như chạy đua với người đi bộ, xin ban cho chúng con sức bật của ngựa chiến. Khi chúng con kiêu ngạo cậy vào sức riêng, xin ghì cương chúng con lại bằng sự khiêm nhu của Thập Giá. Khi chúng con lạc lối trong rừng rậm của thế gian, xin tiếng hí vang của Lời Chúa dẫn chúng con về nẻo chính đường ngay.

Xin biến đổi năm Bính Ngọ này thành năm hồng ân, Để mỗi người chúng con trở thành những sứ giả phi nước đại đem Tin Mừng Bình An đến cho thế giới đang loạn lạc. Cho đến ngày sau hết, khi tiếng loa thiên thần vang lên, Chúng con được tháp tùng đoàn binh áo trắng, cưỡi trên những tầng mây, Để cùng Ngài tiến vào Giêrusalem Thiên Quốc vĩnh cửu.

Amen."*

Lm. Anmai, CSsR

++++++++++++++

KHÚC CHIẾN MÃ CỦA ĐỨC TIN: CUỘC LỮ HÀNH VĨ ĐẠI TRÊN VÀNH XE THỜI GIAN

"Ngựa được sửa soạn cho ngày chiến trận, nhưng chiến thắng thuộc về Đức Chúa." (Châm Ngôn 21:31)

Khi những cánh mai vàng đầu tiên e ấp bung nở, rải hương thơm dịu nhẹ vào trong làn gió se lạnh của mùa xuân Bính Ngọ 2026, vũ trụ như đang cựa mình thức giấc sau một giấc ngủ đông dài. Năm Bính Ngọ – năm của con ngựa Lửa – không chỉ đơn thuần là sự thay đổi của một con số trên tờ lịch, mà nó đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ năng lượng mới, tràn đầy sinh lực và khát vọng.

Trong tâm thức ngàn đời của văn hóa Á Đông, con ngựa (Ngọ) nằm ở vị trí trung tâm của "hỏa" (lửa) và "dương" (ánh sáng/sức mạnh). Nó là hiện thân của sự kiên cường bất khuất, là hình ảnh của những vó câu sải dài trên dặm đường thiên lý, băng qua sa mạc khô cằn hay thảo nguyên bao la mà không biết mỏi gối chồn chân. Người đời nhìn con ngựa như biểu tượng của "Mã đáo thành công" – sự may mắn, thăng tiến và chinh phục vinh quang.

Tuy nhiên, đối với người Kitô hữu, chúng ta không dừng lại ở những quan niệm phong thủy hay tín ngưỡng dân gian. Khi đặt hình ảnh con ngựa vào trong dòng chảy vĩ đại của Lịch Sử Cứu Độ và Mạc Khải Kinh Thánh, chúng ta bỗng khám phá ra một chiều kích thiêng liêng sâu thẳm hơn gấp bội. Con ngựa lúc này không còn là một linh vật vô tri, mà trở thành một ngôn ngữ của Thiên Chúa, một "bí tích" của tự nhiên phản chiếu quyền năng Tạo Hóa. Nó là giao điểm nơi sức mạnh trần thế gặp gỡ quyền năng thiên thượng, nơi sự kiêu hãnh của tạo vật được mời gọi tan chảy vào sự dẫn dắt đầy yêu thương của Đấng Tối Cao.

Bước vào năm 2026, chúng ta được mời gọi chiêm ngắm con ngựa như một tấm gương phản chiếu hành trình đức tin của chính mình: Một hành trình đòi hỏi sức mạnh để lao tới, nhưng cũng cần sự khiêm nhường tột độ để biết mình thuộc về Ai.

Để hiểu được "linh đạo con ngựa", chúng ta phải trở về với Cựu Ước, nơi sách Gióp đã vẽ nên một bức chân dung huy hoàng và đầy kinh ngạc về loài vật này. Đây không phải là cái nhìn của một nhà sinh học, mà là cái nhìn của chính Đấng Kiến Trúc Sư vĩ đại đã dệt nên từng thớ thịt, từng sợi gân cho nó.

Trong cơn lốc xoáy, Thiên Chúa đã cất tiếng hỏi Gióp:

"Có phải con ban sức lực cho ngựa, làm cho bờm nó bay phất phới? Có phải con làm cho nó nhảy chồm lên như châu chấu, với tiếng hí vang oai phong làm người ta khiếp sợ?" (Gióp 39:19-20)

Câu hỏi ấy vang lên như một tiếng sấm rền, không cần lời giải đáp, bởi nó xoáy sâu vào sự hữu hạn và nhỏ bé của con người. Con người có thể thuần hóa con ngựa, nhưng không thể "ban sức lực" hay tạo ra cái thần thái uy nghi của nó. Sức mạnh của con ngựa – với tiếng hí làm rung chuyển thung lũng, với đôi chân cào đất đầy nôn nóng – là một sự phản chiếu vinh quang (Glory) của Thiên Chúa.

Kinh Thánh mô tả con ngựa trong sách Gióp với những phẩm chất mà mọi Kitô hữu trong thời đại mới cần phải có:

• Không sợ hãi: "Nó chê bai sự sợ hãi, chẳng chút kinh khiếp; nó không tránh lưỡi gươm."
• Nhạy bén: "Vừa nghe tiếng kèn, nó liền hí: A ha! Nó đánh hơi mùi chiến trận từ xa."

Hình ảnh này diễn tả một trạng thái tâm linh: Sự Dũng Cảm Thánh Thiện. Đứng trước năm 2026 với đầy rẫy những biến động khôn lường của thời cuộc – từ những khủng hoảng kinh tế, những xáo trộn địa chính trị, cho đến những thách đố về luân lý và sự nguội lạnh đức tin – người tín hữu không được phép run rẩy. Chúng ta cần một trái tim chiến mã.

Một trái tim chiến mã là trái tim không đứng yên khi "tiếng kèn" của công lý và sự thật vang lên. Đó là trái tim không co cụm trong vỏ bọc an toàn khi Giáo Hội hay anh em đồng loại cần đến sự dấn thân. Tiếng hí "A ha!" là tiếng reo vui của một linh hồn sẵn sàng nhập cuộc, không phải vì hiếu chiến, mà vì lòng nhiệt thành cho Nhà Chúa.

Nếu sách Gióp đẩy sự ngưỡng mộ về sức mạnh lên đỉnh cao, thì sách Châm Ngôn lại nhẹ nhàng nhưng cương quyết đặt một "cái phanh" thiêng liêng để con người không rơi vào hố sâu của sự kiêu ngạo.

"Ngựa được sửa soạn cho ngày chiến trận, nhưng chiến thắng thuộc về Đức Chúa." (Châm Ngôn 21:31)

Câu Kinh Thánh này chứa đựng cốt lõi của thần học về ân sủng và tự do.

• "Ngựa được sửa soạn": Đây là phần việc của con người. Chúng ta không được phép lười biếng. Năm Bính Ngọ mời gọi chúng ta trau dồi tri thức, rèn luyện kỹ năng, chuẩn bị sức khỏe và tinh thần. Chúng ta phải mài giũa bản thân như một chiến mã tinh nhuệ nhất. Chúa không chúc phúc cho sự lười biếng hay thái độ "há miệng chờ sung".
• "Chiến thắng thuộc về Đức Chúa": Đây là chân lý của đức tin. Sau khi đã làm tất cả những gì có thể, con người phải buông tay để Chúa hành động.

Một con ngựa không có người cưỡi, dù mạnh mẽ đến đâu, cũng chỉ là một con thú hoang dã, chạy tán loạn và cuối cùng sẽ lạc lối hoặc rơi xuống vực thẳm. Tương tự, một người mục tử, một tu sĩ, hay một giáo dân nhiệt thành, nếu chỉ cậy dựa vào tài năng, bằng cấp, hay sức riêng của mình mà quên đi sự cầu nguyện và ý Chúa, sẽ sớm kiệt sức (burn-out) trên đường đời gập ghềnh.

Sự "thành công" của năm mới không nằm ở chỗ chúng ta chạy nhanh bao nhiêu, mà là chúng ta có đang chạy đúng hướng mà "Người Cầm Cương" vĩ đại là Thiên Chúa đang điều khiển hay không. Sự tự mãn là kẻ thù lớn nhất của ơn cứu độ. Năm Bính Ngọ, hãy để Chúa cầm cương cuộc đời bạn. Đôi khi Ngài sẽ giật dây cương bắt ta dừng lại, đôi khi Ngài thúc ta lao tới. Sự ngoan ngùy trước dây cương của Chúa chính là bí quyết của bình an.

Sâu sắc hơn cả, niềm hy vọng của năm Bính Ngọ được đẩy lên đỉnh điểm huy hoàng khi chúng ta mở sách Khải Huyền – cuốn sách của niềm hy vọng cuối cùng.

"Bấy giờ tôi thấy trời mở ra: kìa, một con ngựa trắng, và Đấng cưỡi ngựa mang tên là Trung Tín và Chân Thật; Người theo công lý mà xét xử và giao chiến." (Khải Huyền 19:11)

Đây không còn là con ngựa của chiến trận trần gian vấy bẩn bụi đất và máu me của hận thù. Đây là con ngựa của vinh quang vĩnh cửu. Màu Trắng trong sách Khải Huyền là màu của sự Phục Sinh, của chiến thắng sự chết, và của sự tinh tuyền tuyệt đối.

Đấng cưỡi ngựa ấy chính là Đức Giêsu Kitô. Ngài không chinh phục thế giới bằng tên lửa, bom đạn hay quyền lực chính trị.

• Ngài chinh phục bằng Sự Trung Tín: Trung tín với Chúa Cha và trung tín với con người đến cùng.
• Ngài chinh phục bằng Sự Chân Thật: Trong một thế giới "hậu sự thật" (post-truth) đầy rẫy tin giả và lừa lọc của năm 2026, hình ảnh này là mỏ neo cho linh hồn.

Vũ khí của Đấng cưỡi ngựa trắng không cầm ở tay, mà xuất phát từ miệng: "Từ miệng Người phóng ra một thanh gươm sắc bén" – đó chính là Lời Đức Chúa Trời. Năm mới này, khi chúng ta chúc nhau "Mã đáo thành công", hãy tự vấn:

• Chúng ta đang cưỡi trên con ngựa nào? Con ngựa của danh vọng phù vân, của tiền bạc, dục vọng?
• Hay chúng ta đang tháp tùng đoàn quân trên trời, cưỡi ngựa trắng (nghĩa là mặc lấy sự thánh thiện và ân sủng), đi theo sau Đấng là Vua các vua?

Hành trình năm 2026 chỉ thực sự ý nghĩa nếu chúng ta dám "nhúng áo mình trong máu" – một hình ảnh biểu trưng trong Khải Huyền. Không nhất thiết là tử đạo đẫm máu, nhưng là "tử đạo liên lỉ" mỗi ngày: Dám hy sinh cái tôi, dám dấn thân cho người nghèo, và dám sống chết bảo vệ sự thật như Thầy Chí Thánh.

Cuộc đời chúng ta, xét cho cùng, là một cuộc chạy đua mà Thánh Phaolô đã ví von rất nhiều lần. Nhưng trong cuộc đua thiêng liêng này, đích đến không phải là vòng nguyệt quế mau tàn, cũng không phải là chức tước hay những lời tung hô. Đích đến là vòng tay của Chúa.

Con ngựa của sách Gióp hăng hái lao vào trận chiến bao nhiêu, thì người tín hữu cũng phải hăng hái lao vào đời sống bác ái bấy nhiêu. Nhưng hãy nhớ:

• Sức mạnh lớn nhất không nằm ở tốc độ (ai giàu nhanh hơn, ai nổi tiếng nhanh hơn).
• Sức mạnh nằm ở sự bền bỉ (ai giữ được đức tin khi gặp thử thách, ai vẫn yêu thương khi bị phản bội).

Có những lúc, người Mục tử hay người tông đồ giáo dân cảm thấy mình như con ngựa già đơn độc bên lề đường. Những năm tháng miệt mài gieo vãi dường như vô vọng. Sức khỏe suy giảm, nhiệt huyết bị bào mòn bởi sự dửng dưng của thế thái nhân tình.

Chính trong sự cô tịch và mệt mỏi tột cùng ấy, tiếng hí "A ha!" của đức tin lại vang lên dõng dạc và hào hùng nhất. Đó không phải là tiếng reo của sự ngạo mạn, mà là tiếng reo của một tâm hồn đã thấu hiểu sự hư không của thế gian.

• "A ha!" vì tôi đã nhận ra Chúa là tất cả.
• "A ha!" vì tôi biết rằng dù thế gian có quên tôi, Đấng Tạo Hóa vẫn đếm từng giọt mồ hôi của tôi.

Năm Bính Ngọ mời gọi chúng ta đừng sống hời hợt trên bề mặt của những lời chúc tụng sáo rỗng. Hãy lặn sâu vào mầu nhiệm của sự phó thác. Hãy để Chúa cưỡi trên con ngựa là cuộc đời bạn, dẫn bạn đi qua "thung lũng âm u" của sự hiểu lầm để đến đồng cỏ xanh tươi của sự bình an đích thực.

Trong ý nghĩa thâm thúy của tâm linh, con ngựa còn biểu trưng cho sự chuyển động không ngừng của Ân Sủng. Ân sủng Chúa luôn tuôn đổ như dòng thác, luôn mới mẻ ("làm mới lại mọi sự").

Đừng để mình trở thành những con ngựa đứng yên khi kèn đã thổi.

• Đứng yên là khi ta xơ cứng trong những thói quen đạo đức hình thức.
• Đứng yên là khi ta cố chấp trong những định kiến hẹp hòi, không dám mở lòng ra với anh em.
• Đứng yên là khi ta an phận thủ thường, sợ hãi rủi ro mà chôn vùi nén bạc Chúa trao.

Năm mới là cơ hội để bứt phá. Hãy nhảy chồm lên như con ngựa trong sách Gióp, vượt qua rào cản của sự ích kỷ và nỗi sợ hãi vô hình. Sự giao thoa giữa văn hóa Á Đông và thần học Kinh Thánh dạy chúng ta bài học về sự cân bằng:

• Mạnh mẽ nhưng không bạo động.
• Kiên cường nhưng không cứng nhắc.
• Tốc độ nhưng không vội vã đánh mất chiều sâu chiêm niệm.

Cuối cùng, điều gì còn lại sau tất cả những thăng trầm dâu bể của năm tháng? Sau khi tiếng pháo giao thừa đã tắt, sau khi những lời chúc tụng đã phai nhạt?

Điều còn lại không phải là những ngôi thánh đường nguy nga ngài đã xây dựng, không phải là những chức tước trọng vọng ngài đã mang, cũng chẳng phải là số lượng người hâm mộ ngài trên mạng xã hội.

Điều duy nhất còn lại là Tình Yêu ngài đã trao đi và Lòng Trung Thành ngài đã giữ trọn.

Cuộc đời người mục tử - và mỗi chúng ta - là một bài ca dang dở, một bản giao hưởng với những nốt thăng của niềm vui thánh hiến và những nốt trầm bi ai của nỗi đau nhân thế. Ngài vẫn đi, như con chiến mã trung thành của Đức Vua, dù chân có rướm máu vì đá sỏi, dù tim có nát tan vì những mũi tên của sự hiểu lầm hay vô ơn. Ngài vẫn đi, vì Ngài biết phía cuối sợi dây cương không phải là hư vô, mà là vòng tay mở rộng của Đấng đã gọi Ngài ngay từ buổi bình minh của cuộc đời:

"Hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành, hãy vào hưởng niềm vui của chủ ngươi."

Và cho đến giây phút ấy, ngài vẫn sẽ là kẻ lữ hành cô độc, bước đi giữa lằn ranh mỏng manh của thánh và phàm, của già và trẻ, của tôn nghiêm và bình dân. Ngài mang theo trái tim rỉ máu vì yêu thương nhưng luôn bị hiểu lầm – một trái tim Mục Tử đích thực.

Đó là trái tim không bao giờ khép lại, dù đã bao lần bị cứa nát, bởi vì đó là trái tim đã được tháp nhập vào Trái Tim bị đâm thâu của Đấng Cứu Thế. Nhịp đập của ngài đã hòa làm một với nhịp đập của Tình Yêu Cứu Độ, để rồi vang vọng mãi, phi nước đại vào trong cõi thiên thu bất tận của Nước Trời.

Cầu chúc cho mỗi người chúng ta trong năm Bính Ngọ 2026 này, trở thành những chiến mã dũng cảm của Đức Kitô, mang Lửa Mến yêu đi vào lòng thế giới lạnh giá.