Vực thẳm không được bắc cầu – TIếng kêu từ cổng nhà người giàu trong Mùa Chay

5. 3 Thứ Năm Tuần II - Mùa Chay

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

19 Khi ấy, Đức Giê-su nói với người Pha-ri-sêu dụ ngôn sau đây : “Có một ông nhà giàu kia, mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình. 20 Lại có một người nghèo khó tên là La-da-rô, mụn nhọt đầy mình, nằm trước cổng ông nhà giàu, 21 thèm được những thứ trên bàn ăn của ông ấy rớt xuống mà ăn cho no. Lại thêm mấy con chó cứ đến liếm ghẻ chốc anh ta. 22 Thế rồi người nghèo này chết, và được thiên thần đem vào lòng ông Áp-ra-ham. Ông nhà giàu cũng chết, và người ta đem chôn.

23 “Dưới âm phủ, đang khi chịu cực hình, ông ta ngước mắt lên, thấy tổ phụ Áp-ra-ham ở tận đàng xa, và thấy anh La-da-rô trong lòng tổ phụ. 24 Bấy giờ ông ta kêu lên : ‘Lạy tổ phụ Áp-ra-ham, xin thương xót con, và sai anh La-da-rô nhúng đầu ngón tay vào nước, nhỏ trên lưỡi con cho mát ; vì ở đây con bị lửa thiêu đốt khổ lắm !’ 25 Ông Áp-ra-ham đáp : ‘Con ơi, hãy nhớ lại : suốt đời con, con đã nhận phần phước của con rồi ; còn La-da-rô suốt một đời chịu toàn những bất hạnh. Bây giờ, La-da-rô được an ủi nơi đây, còn con thì phải chịu khốn khổ. 26 Hơn nữa, giữa chúng ta đây và các con đã có một vực thẳm lớn, đến nỗi bên này muốn qua bên các con cũng không được, mà bên đó có qua bên chúng ta đây cũng không được.’

27 “Ông nhà giàu nói : ‘Lạy tổ phụ, vậy thì con xin tổ phụ sai anh La-da-rô đến nhà cha con, 28 vì con hiện còn năm người anh em nữa. Xin sai anh đến cảnh cáo họ, kẻo họ lại cũng sa vào chốn cực hình này !’ 29 Ông Áp-ra-ham đáp : ‘Chúng đã có Mô-sê và các Ngôn Sứ, thì chúng cứ nghe lời các vị đó.’ 30 Ông nhà giàu nói : ‘Thưa tổ phụ Áp-ra-ham, họ không chịu nghe đâu, nhưng nếu có người từ cõi chết đến với họ, thì họ sẽ ăn năn sám hối.’ 31 Ông Áp-ra-ham đáp : ‘Mô-sê và các Ngôn Sứ mà họ còn chẳng chịu nghe, thì người chết có sống lại, họ cũng chẳng chịu tin.’”
 

Vực thẳm không được bắc cầu – TIếng kêu từ cổng nhà người giàu trong Mùa Chay   

Mùa Chay luôn đặt chúng ta trước những chọn lựa tận căn của đời người. Không phải là những chuyện nhỏ nhặt, nhưng là những điều liên quan đến sự sống và cái chết, đến ơn cứu độ và án phạt, đến lòng thương xót và sự vô cảm. Tin Mừng hôm nay theo thánh Luca kể cho chúng ta nghe một dụ ngôn rất quen thuộc, nhưng mỗi lần nghe lại, lòng ta vẫn rúng động: câu chuyện ông nhà giàu và anh La-da-rô nghèo khó nằm trước cổng.

Có một ông nhà giàu kia, mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình. Chỉ một câu ngắn ngủi thôi mà vẽ ra cả một thế giới. Lụa là gấm vóc không chỉ nói đến sự giàu có, mà còn nói đến sự hưởng thụ. Ngày ngày yến tiệc linh đình không chỉ là thỉnh thoảng vui chơi, mà là một lối sống. Ông ta sống trong sự dư thừa, sống trong tiếng nhạc, trong ánh đèn, trong mùi thịt nướng và rượu ngon. Cuộc đời ông dường như chẳng thiếu gì.

Nhưng ngay trước cổng nhà ông, có một người nghèo tên là La-da-rô. Mụn nhọt đầy mình, đói khát, thèm được những mẩu bánh rơi xuống từ bàn ăn của ông nhà giàu. Cảnh tương phản thật khốc liệt. Một bên là bàn tiệc linh đình, một bên là thân xác lở loét. Một bên là áo gấm, một bên là da thịt bị chó đến liếm ghẻ chốc. Một bên là tiếng cười rộn rã, một bên là sự im lặng của đau đớn.

Điều làm ta suy nghĩ không phải chỉ là sự chênh lệch giàu nghèo. Điều làm ta sợ chính là cái cổng. La-da-rô không ở một nơi xa xôi. Anh nằm ngay trước cổng. Nghĩa là ông nhà giàu không thể không thấy. Mỗi lần ra vào, ông đều phải bước qua hình ảnh ấy. Nhưng dường như giữa họ đã có một vực thẳm vô hình từ khi còn sống. Vực thẳm của sự dửng dưng.

Ông nhà giàu không bị kết án vì đã ăn ngon mặc đẹp. Tin Mừng không nói ông cướp bóc ai, không nói ông làm điều gian ác. Ông chỉ sống cho mình. Ông không nhìn thấy La-da-rô như một con người. Ông không để lòng mình bị chạm đến bởi nỗi đau của người khác. Và chính sự vô cảm ấy đã trở thành bản án.

Mùa Chay mời gọi chúng ta xét lại đời sống mình. Có bao nhiêu La-da-rô đang nằm trước cổng đời ta? Có thể không phải là người ăn xin ngoài đường. Có thể là một người trong gia đình đang tổn thương mà ta không để ý. Có thể là một người vợ, người chồng đang mệt mỏi mà ta không lắng nghe. Có thể là một người con đang lạc lõng trong thế giới mạng mà ta không quan tâm. Có thể là một người trong giáo xứ bị hiểu lầm mà ta không bênh vực. Họ ở ngay trước cổng. Nhưng ta bận yến tiệc của riêng mình.

Cái chết đến với cả hai người. Người nghèo chết và được thiên thần đem vào lòng tổ phụ Áp-ra-ham. Ông nhà giàu cũng chết và được đem chôn. Cái chết san bằng tất cả. Lụa là gấm vóc không theo ông xuống mồ. Những bữa tiệc linh đình không còn ý nghĩa. Điều còn lại là sự thật trần trụi của đời sống.

Dưới âm phủ, ông nhà giàu chịu cực hình. Lần đầu tiên ông nhìn thấy La-da-rô. Thật lạ lùng. Khi còn sống, ông dường như không hề thấy anh. Giờ đây, trong đau khổ, ông mới nhận ra. Nhưng đã quá muộn. Ông kêu lên xin một giọt nước. Chỉ một giọt thôi. Người từng có cả đại dương rượu ngon giờ đây chỉ xin một giọt nước mát.

Áp-ra-ham trả lời bằng một lời nhắc nhở nghiêm khắc: Con ơi, hãy nhớ lại. Mùa Chay là thời gian để nhớ lại. Nhớ lại cách ta đã sống. Nhớ lại những cơ hội đã có mà ta bỏ qua. Nhớ lại những lần ta đã khép lòng mình lại. Ông nhà giàu đã nhận phần phước của mình rồi. Ông đã chọn thiên đàng trần thế, nên sau cái chết, ông không còn gì nữa.

Giữa hai bên có một vực thẳm lớn không thể vượt qua. Vực thẳm ấy không phải được đào sau khi chết. Nó đã được đào từ khi còn sống. Mỗi lần ta từ chối yêu thương, ta đào sâu thêm một chút. Mỗi lần ta thờ ơ trước nỗi đau của người khác, ta mở rộng thêm một chút. Đến khi chết, vực thẳm ấy trở thành không thể bắc cầu.

Ông nhà giàu xin Áp-ra-ham sai La-da-rô về cảnh cáo năm người anh em của mình. Ông nghĩ rằng nếu có người từ cõi chết sống lại, họ sẽ tin. Nhưng Áp-ra-ham đáp: Họ đã có Mô-sê và các Ngôn Sứ. Nếu họ không nghe các vị ấy, thì dù người chết sống lại, họ cũng chẳng tin.

Chúng ta đang sống sau biến cố Phục Sinh. Chúng ta không chỉ có Mô-sê và các Ngôn Sứ, mà còn có chính Đức Kitô đã chết và sống lại. Nếu ta vẫn không hoán cải, thì không phải vì thiếu dấu lạ. Nhưng vì lòng ta đã chai đá.

Mùa Chay không phải là thời gian để sợ hãi hỏa ngục một cách nông cạn. Mùa Chay là thời gian để mở mắt ra. Để thấy những La-da-rô bên cạnh mình. Để cho lòng mình biết rung động. Để học lại cách sống như một con người.

Dụ ngôn này cũng chất vấn cách chúng ta sống đức tin. Có thể chúng ta vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn giữ chay. Nhưng nếu ta vẫn dửng dưng trước bất công, vẫn im lặng trước gian dối, vẫn nhắm mắt trước đau khổ của người nghèo, thì ta đang tự xây cho mình một cổng kín. Đức tin không thể chỉ là nghi thức. Đức tin phải trở thành lòng thương xót cụ thể.

La-da-rô không nói một lời nào trong dụ ngôn. Anh không than trách. Anh chỉ nằm đó. Nhưng sự im lặng của anh là tiếng kêu lớn nhất. Có những người đau khổ không có tiếng nói. Có những người bị bỏ rơi không đủ sức kêu. Mùa Chay mời gọi ta trở thành tiếng nói cho họ.

Ông nhà giàu gọi Áp-ra-ham là tổ phụ. Ông vẫn giữ danh xưng đạo đức. Nhưng danh xưng không cứu được ông. Điều cứu độ không phải là nguồn gốc, không phải là truyền thống, mà là đời sống cụ thể. Ta có thể tự hào mình là người Công giáo lâu năm, là người giữ đạo, là người đóng góp nhiều cho nhà thờ. Nhưng nếu lòng ta không có chỗ cho La-da-rô, thì tất cả trở nên trống rỗng.

Có một chi tiết nhỏ nhưng rất sâu sắc: ông nhà giàu biết tên La-da-rô. Ông xin sai anh La-da-rô. Nghĩa là ông không hề xa lạ với anh. Ông biết anh là ai. Nhưng ông đã không làm gì cả. Tội của ông không phải là không biết. Tội của ông là không yêu.

Mùa Chay là mùa của hoán cải. Hoán cải không phải chỉ là bỏ một vài thói quen xấu. Hoán cải là thay đổi cái nhìn. Từ cái nhìn của ông nhà giàu sang cái nhìn của Thiên Chúa. Thiên Chúa thấy La-da-rô. Thiên Chúa nghe tiếng rên của người nghèo. Thiên Chúa nhớ đến những ai bị bỏ quên.

Nếu hôm nay Chúa cho ta còn sống, còn nghe được dụ ngôn này, thì đó là hồng ân. Vì khi còn sống, vực thẳm vẫn có thể được lấp lại. Cổng vẫn có thể mở ra. Bàn tiệc vẫn có thể được chia sẻ.

Mỗi hy sinh nhỏ trong Mùa Chay, mỗi bữa ăn giản dị hơn, mỗi khoản tiền bớt lại để giúp người khác, mỗi lần ta lắng nghe thay vì phán xét, mỗi lần ta bước ra khỏi cái tôi của mình, là mỗi lần ta đang bắc một cây cầu qua vực thẳm.

Đừng đợi đến khi chết mới xin một giọt nước. Đừng đợi đến khi quá muộn mới nhận ra những La-da-rô đã từng nằm trước cổng đời mình. Hãy để Mùa Chay này trở thành cơ hội cuối cùng để ta sống khác đi.

Xin Chúa cho chúng ta biết sợ không phải vì lửa hỏa ngục, nhưng vì khả năng trái tim mình có thể trở nên vô cảm. Xin Chúa cho chúng ta biết khao khát không phải những bữa tiệc linh đình chóng qua, nhưng là niềm vui của một tâm hồn biết sẻ chia. Xin cho chúng ta biết nghe Lời Chúa hôm nay, để không cần một ai từ cõi chết trở về mới làm ta thức tỉnh.

Và khi một ngày nào đó ta nhắm mắt xuôi tay, ước gì chúng ta không phải ngước nhìn từ xa, nhưng được ở trong vòng tay yêu thương của Thiên Chúa, nơi không còn vực thẳm, không còn chia cách, chỉ còn lại ánh sáng và bình an đời đời.

Lm. Anmai, CSsR