Thượng Hội đồng công bố báo cáo về nghèo đói, môi trường và chế độ đa thê
Thượng Hội đồng công bố báo cáo về nghèo đói, môi trường và chế độ đa thê
Ban Thư ký Thượng Hội đồng đã công bố báo cáo cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2 về chủ đề “Lắng nghe tiếng kêu than của người nghèo và trái đất”, và báo cáo của Ủy ban Hội nghị Giám mục Phi châu và Madagascar (SECAM) về chủ đề “Thách thức mục vụ của chế độ đa thê”.
Cả hai báo cáo, với sự đa dạng về chủ đề, đều làm chứng cho hành trình Thượng Hội đồng của Giáo hội: một Giáo hội lắng nghe, phân định, đồng hành, và, bắt nguồn từ Tin Mừng, không ngừng đến gần mọi người, đáp lại những thách thức của thời đại chúng ta.
Các Báo cáo cuối cùng và bản tóm tắt ngắn gọn bằng năm ngôn ngữ có sẵn trên trang web của Ban Thư ký Thượng Hội đồng: www.synod.va.
Đức Thánh Cha Leo XIV đã chỉ thị công bố những Báo cáo cuối cùng này để chia sẻ với toàn thể Dân Chúa những thành quả của sự suy tư và phân định được thực hiện trong suốt Thượng Hội đồng, với tinh thần minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đây được coi là những tài liệu làm việc. Với việc đệ trình những Báo cáo Cuối cùng lên Ban Thư ký Tổng quát của Thượng Hội đồng, những Nhóm Nghiên cứu đã hoàn thành nhiệm vụ được giao và do đó được coi là đã giải thể.
Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2
Báo cáo Cuối cùng của Nhóm Nghiên cứu số 2 về chủ đề “Lắng nghe tiếng kêu than của người nghèo và của trái đất” được trình bày qua nhiều phần.
Mở đầu bằng bài suy niệm của Đức Hồng y Michael Czerny, Bộ trưởng Bộ ‘Phát triển Con người, báo cáo tìm cách trả lời năm câu hỏi cơ bản được giao cho nhóm về việc Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn tiếng kêu than của người nghèo và của trái đất như thế nào.
Văn bản này xuất phát từ niềm tin thần học rằng lắng nghe người nghèo và của trái đất không phải là một lựa chọn mục vụ, mà là một hành động đức tin cấu thành nên sứ mệnh của Giáo hội, bắt nguồn từ giới răn kép về tình yêu thương và từ gương mẫu của người Samari nhân hậu. Như Đức Hồng Y Czerny nhắc lại trong lời tựa, thuật ngữ “lắng nghe” biểu thị một quá trình toàn diện gồm gặp gỡ, thấu hiểu vấn đề, hành động, đánh giá và hỗ trợ tinh thần, cùng liên quan đến mọi Kitô hữu, kể cả những người cảm thấy mình nghèo khó.
Câu hỏi định hướng công việc của nhóm do đó trở thành: Làm thế nào Giáo hội có thể lắng nghe tốt hơn hai tiếng kêu liên kết này, nhận thức rằng đáp lại tiếng kêu của người nghèo cũng có nghĩa là đáp lại tiếng kêu của trái đất, và ngược lại?
Báo cáo nêu rõ những phương pháp làm việc đã được áp dụng, những hạn chế gặp phải và những bài học kinh nghiệm.
Báo cáo xác định những công cụ hiện có trong Giáo hội, gồm những giáo xứ, cộng đồng cơ bản, nhữn phong trào, những tổ chức Caritas, những mạng lưới đại kết và quốc tế, và nhấn mạnh sự phong phú của chúng, đồng thời kêu gọi vượt qua cám dỗ ủy thác không đúng cách cho những cấu trúc chuyên môn, nhắc nhở mỗi người đã được rửa tội về trách nhiệm chung.
Trong số những đề xuất cụ thể, có việc thành lập một Đài quan sát Giáo hội về Người khuyết tật, do một nhóm nhỏ chủ yếu gồm những người khuyết tật đề xuất, như một mô hình có thể được nhân rộng ở cấp địa phương và khu vực để lên tiếng cho tất cả những nhóm bị thiệt thòi.
Về mặt thần học, báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của một nền thần học xuất phát từ việc lắng nghe người nghèo và trái đất như những địa điểm thần học đích thực, và kêu gọi những nhà thần học từ những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất tích cực tham gia việc soạn thảo những văn kiện giáo huấn. Sự chú ý đặc biệt được dành cho việc đào tạo, xem xét những chương trình đào tạo cho giáo dân, tu sỹ và chủng sinh, lưu ý rằng chúng phải tích hợp sự gặp gỡ trực tiếp với nững vùng ngoại vi hiện sinh, năng lực lắng nghe như một kỷ luật tâm linh, không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật và phân tích xã hội.
Báo cáo kết luận với tầm nhìn về một Giáo hội hiệp thông có khả năng tự trở thành một công cụ lắng nghe, không chỉ sở hữu những cấu trúc để lắng nghe, mà còn biến đổi mỗi thành viên của mình thành một sự hiện diện truyền giáo bên cạnh những người dễ bị tổn thương nhất.
Lịch sử Ủy ban SECAM về chế độ đa thê
Ủy ban SECAM tập trung vào thách thức của chế độ đa thê được thành lập nhằm đáp ứng yêu cầu từ Phiên họp thứ nhất của Đại hội đồng Giám mục thường kỳ lần thứ 16 vào tháng Mười năm 2023, khuyến khích SECAM thúc đẩy sự phân định thần học và mục vụ liên quan đến chế độ đa thê và đồng hành cùng những người trong những cuộc hôn nhân đa thê đang trên con đường đến với đức tin. Theo đó, Giáo hội tại Phi châu, thông qua cơ quan lục địa của mình là SECAM, đã thành lập một Nhóm Chuyên gia chuyên trách.
Nhóm chuyên gia, gồm 12 chuyên gia đến từ nhiều vùng khác nhau của Phi châu và những đảo thuộc Phi châu, đại diện cho những lĩnh vực đa dạng như thần học tín điều và nền tảng, nghiên cứu Kinh Thánh, mục vụ, luật giáo hội và nhân học, đã họp trực tiếp và trực tuyến.
Bản dự thảo đã được chia sẻ với Bộ Giáo lý Đức tin thông qua Ban Thư ký Thượng Hội đồng. SECAM đã nhận được phản hồi tích cực từ Bộ Giáo lý, cùng với những điểm cần xem xét cụ thể, và văn bản đã được gửi lại cho nhóm chuyên gia để tiếp tục hoàn thiện. Văn bản tạm thời đã được trình bày và thảo luận bởi những Giám mục và những nhà thần học trong Đại hội toàn thể SECAM, được tổ chức tại Kigali, Rwanda, từ ngày 30 tháng Bảy đến ngày 4 tháng Tám năm 2025. Những hiểu biết từ đại hội này đã góp phần định hình phiên bản cuối cùng của văn bản.
Sau những cuộc thảo luận tại Đại hội toàn thể, văn bản cuối cùng đã được trình lên Ban Thư ký Thượng Hội đồng và Bộ Giáo lý Đức tin để được hướng dẫn thêm, và báo cáo cuối cùng đã được công bố.
Tổng quan về báo cáo của SECAM
SECAM đã phát triển một sự phản ảnh toàn diện về thách thức mục vụ của chế độ đa thê, bắt nguồn từ bối cảnh văn hóa, nhân chủng học và thần học của lục địa Phi châu.
Báo cáo bắt đầu bằng việc thừa nhận giá trị thiêng liêng của gia đình Phi châu, được xây dựng trên giao ước giữa những nhóm người, với tổ tiên và với Thiên Chúa, trong đó con cái được coi là một phước lành thiêng liêng và mong muốn có nhiều con cái là một phần không thể thiếu của bản sắc cộng đồng. Chính trong bối cảnh này mà sự tồn tại lịch sử của chế độ đa thê được đặt vào, một hiện tượng không chỉ có ở Phi châu mà đặc biệt bắt nguồn từ đó và mang tính cấp bách về mặt mục vụ.
Phân tích Kinh Thánh cho thấy tính hai mặt của nó: được dung thứ trong Cựu Ước, nó dần dần bị vượt qua bởi sự mặc khải của Tân Ước, trong đó Chúa Giêsu, nhắc lại kế hoạch ban đầu của Đấng Sáng Tạo, khẳng định rõ ràng sự thống nhất và bất khả phân ly của hôn nhân.
Tài liệu này khẳng định mạnh mẽ giáo huấn của Giáo hội: hôn nhân Kitô giáo là một vợ một chồng theo bản chất thần học chứ không phải do sự áp đặt văn hóa.
Trên bình diện mục vụ, SECAM loại trừ mọi hình thức công nhận chế độ đa thê và khuyến nghị rằng những người dự tòng theo chế độ đa thê không được phép chịu phép rửa tội trước khi tự nguyện cam kết hôn nhân một vợ một chồng. Đây không phải là vấn đề loại trừ hay kỳ thị, mà là sự đồng hành kiên nhẫn và tôn trọng, được truyền cảm hứng bởi lòng thương xót của Đức Kitô.
Phẩm giá của phụ nữ được đặt ở trung tâm của cách tiếp cận mục vụ này, với Đức Mẹ Maria, Mẹ của Chúa Giêsu, được nêu gương về việc truyền giáo hiện thân trong văn hóa. Kết luận mở ra hướng tới một “sự chăm sóc mục vụ gần gũi” có khả năng mở cửa Giáo hội cho những người sống ở vùng ngoại vi về mặt tinh thần và hiện sinh, nhận ra trong mỗi người là con cái của Thiên Chúa được kêu gọi đến tình yêu chung thủy và Giao ước.
Kết luận báo cáo về chế độ đa thê
Báo cáo kết luận, thừa nhận rằng chế độ đa thê vẫn là một thực tế trong xã hội Phi châu ngày nay, nhưng sự tồn tại và lan rộng của nó khác nhau tùy theo chính sách của mỗi quốc gia, tôn giáo chủ đạo và ảnh hưởng văn hóa truyền thống.
“Trong bối cảnh này, việc rao giảng Tin Mừng và đề xuất tuân thủ chế độ hôn nhân một vợ một chồng đôi khi gặp phải sự phản kháng nhất định, được biện minh bởi lý do văn hóa.”
Họ thừa nhận rằng trong suốt lịch sử truyền giáo, đã có những nỗ lực để đón nhận những người sống trong các mối quan hệ đa thê vào cộng đồng Kitô giáo với nhiều mô hình khác nhau, đôi khi khác nhau giữa các giáo phận, giữa các hội đồng giám mục, nhưng vẫn trong cùng một không gian văn hóa xã hội.
“Vào thời điểm mà Giáo hội hướng đến việc sống trọn vẹn đặc tính hiệp thông của mình, trong sự hiệp thông và tham gia của tất cả mọi người, việc Giáo hội tại Phi châu chia sẻ những mô hình này và đánh giá chúng về mặt giáo lý và mục vụ, và, nếu thích hợp, đề xuất những con đường khác, với mục đích mang đến cho tất cả mọi người khả năng gặp gỡ Đức Kitô và Tin Mừng của Người, trở nên cấp thiết,” báo cáo nêu rõ.
Hoạt động mục vụ của Giáo hội tại Phi châu trong việc đồng hành cùng nững cặp vợ chồng đa thê, những người mong muốn được chào đón vào Giáo hội, dường như là một nỗ lực để trung thành với sự hiểu biết của Giáo hội về hôn nhân và về gia đình Kitô giáo.
“Nhu cầu chào đón và đồng hành cùng nững cá nhân và gia đình đang trở nên ngày càng quan trọng.” “Điều này ngày càng trở nên rõ ràng hơn,” các Giám mục Phi châu nhấn mạnh, “để họ có thể đáp lại rõ ràng hơn lời kêu gọi được gửi đến họ bởi chân lý được mặc khải trong Tin Mừng về ơn gọi và sứ mệnh của gia đình trong Giáo hội và trong xã hội.”
“Do đó,” họ kết luận, “cần thiết phải có một cách tiếp cận mục vụ gần gũi và quan tâm nhằm giúp hiểu bí tích hôn nhân không phải như một quy ước xã hội, mà như một hồng ân cho sự thánh hóa và ơn cứu độ của vợ chồng,” đồng thời lưu ý, “Với tư cách là một ơn gọi và sứ mệnh, nó được đón nhận như một hồng ân.”
J.NMS