Tưởng nhớ hàng ngàn nữ tu Ba Lan đã cứu người Do Thái trong Thế chiến II

Tưởng nhớ hàng ngàn nữ tu Ba Lan đã cứu người Do Thái trong Thế chiến II

Mặc dù đối mặt với án tử hình, hàng ngàn nữ tu, linh mục và các tu sỹ khác ở Ba Lan đã che chở hàng ngàn trẻ em và người lớn Do Thái trong Thế chiến II. Tại Ba Lan bị Đức chiếm đóng, bất cứ ai bị bắt quả tang che giấu người Do Thái đều có nguy cơ bị phát xít Đức giết chết. Ngày 24 tháng Ba là Ngày Tưởng niệm Quốc gia những người Ba Lan đã cứu giúp người Do Thái dưới thời Đức chiếm đóng.

Ngày tưởng niệm và ý nghĩa

Ngày này đánh dấu sự kiện năm 1944 ở Markowa, nơi quân Đức chiếm đóng, đã sát hại gia đình Ulma—Józef, Wiktoria và bảy người con của họ—cùng với những người Do Thái mà họ che giấu. Tội ác này giờ đây là một biểu tượng mạnh mẽ về sự trả thù tàn bạo mà những người giúp đỡ phải đối mặt.

Ngày tưởng niệm hôm nay có ý nghĩa rộng lớn hơn. Nó tôn vinh hàng ngàn người, dưới sự khủng bố có hệ thống, đã đưa ra những lựa chọn vượt ra ngoài tình đoàn kết thông thường. Những quyết định này đòi hỏi lòng trắc ẩn và sự sẵn sàng mạo hiểm, hoặc thậm chí hy sinh mạng sống của mình vì người khác.

Các nữ tu trong thực tế thời kỳ chiếm đóng

Bất chấp mối đe dọa bị sát hại thường trực, nhiều hội dòng đã tham gia vào nỗ lực giải cứu người Do Thái.

Các nữ tu đã sử dụng đời sống tu viện làm nơi ẩn náu. Những trại trẻ mồ côi, trường nội trú và nhà dưỡng lão trở thành những nơi trú ẩn bí mật, mang lại sự an toàn nhất định. Công việc này đòi hỏi lòng can đảm, kỹ năng, kỷ luật và sự kín đáo tuyệt đối. Bất kỳ sai lầm nào cũng có thể dẫn đến bị bại lộ và tử vong.

Chứng nhân của các Nữ tu Thánh Gia

Các Nữ tu Thánh Gia Nazareth ở Warsaw, tại ngôi nhà của họ trên phố Czerniakowska, đã che giấu các bé gái Do Thái và tiến hành giáo dục bí mật, điều cũng bị chính quyền chiếm đóng cấm.

Cộng đồng được lãnh đạo bởi Sơ Eutalia Jadwiga Wismont, bà đã duy trì cơ sở này dưới sự chiếm đóng. Những quyết định của bà không chỉ bao gồm việc tiếp nhận những người cần giúp đỡ mà còn cẩn thận tổ chức cuộc sống hàng ngày để tránh gây nghi ngờ.

Vì vai trò của bà trong việc giải cứu người Do Thái, bà đã được Yad Vashem truy tặng danh hiệu Người Công Chính Giữa Các Dân Tộc. Năm 2024, một tấm bia tưởng niệm đã được khánh thành trên tòa nhà tu viện, khôi phục lịch sử này trong ký ức cộng đồng của thành phố.

Matylda Getter và mạng lưới hỗ trợ

Những nỗ lực cứu hộ rộng lớn đã được thực hiện bởi Dòng Nữ tu Phanxicô Gia đình Đức Mẹ.

Dưới sự lãnh đạo của Mẹ Matylda Getter, sự trợ giúp đã được tổ chức cho khoảng 750 người, gồm hơn 500 trẻ em Do Thái ở Warsaw và những vùng lân cận.

Các nữ tu đã tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vượt ra ngoài việc cung cấp nơi trú ẩn. Nó bao gồm việc bảo đảm danh tính giả và cung cấp chăm sóc dài hạn—điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa cánhữngc cơ sở và việc liên tục di dời trẻ em khi nguy hiểm xảy ra.

Mẹ Getter còn được công nhận là Người Công Chính Giữa Các Dân Tộc, vẫn là một trong những nhân vật quan trọng nhất tượng trưng cho sự tham gia của những nữ tu trong việc cứu giúp người Do Thái.

Hai nghìn nữ tu

Những nỗ lực được thực hiện ở Warsaw là một phần của hiện tượng rộng lớn hơn trải khắp cả nước.

Các nhà nghiên cứu ước tính rằng hơn 2.000 nữ tu từ nhiều dòng tu khác nhau đã giúp đỡ người Do Thái. Công việc phân tán của họ rất khó ghi chép lại sau chiến tranh.

Mạng lưới cứu hộ mà họ tạo ra không có một cấu trúc thống nhất nào mà dựa trên sự tin tưởng, hợp tác và phản ứng nhanh chóng trước những thay đổi của hoàn cảnh. Điều này cho phép che giấu những người mà nếu không thì hầu như không có cơ hội sống sót.

Một minh chứng trường tồn

Lễ tưởng niệm ngày hôm nay không chỉ đơn thuần là nhắc lại những sự kiện lịch sử, mà còn nêu bật những thái độ được hình thành trong hoàn cảnh khắc nghiệt đòi hỏi sự kiên định về mặt đạo đức.

Câu chuyện về những người phụ nữ tận hiến này cho thấy tình yêu thương tha nhân được thể hiện một cách cụ thể, thường là thầm lặng—và được bộc lộ đầy đủ nhất qua những lựa chọn như vậy.

Cách giới giáo sỹ Ba Lan giúp đỡ người Do Thái

Là một phần công việc của Trung tâm Quan hệ Công giáo-Do Thái Abraham J. Heschel tại Đại học Công giáo Lublin (KUL), chuyên khảo đầu tiên bằng tiếng Anh về sự giúp đỡ mà giới giáo sỹ Ba Lan cung cấp cho người Do Thái trong thời kỳ Holocaust đã được xuất bản.

Ấn phẩm hai tập, “Sự cứu giúp người Do Thái trong thời chiến của giáo sỹ Công giáo Ba Lan” do Nhà xuất bản KUL phát hành và được viết bởi luật sư Ryszard Tyndorf, có sẵn để tải xuống miễn phí trực tuyến tại: https://tiny.pl/s8xxn5vc.

Cuốn sách dày hơn 1.200 trang, chủ yếu gồm lời kể của những người Do Thái được các nữ tu và linh mục cứu sống ở Ba Lan trong thời kỳ Holocaust. Sách cũng bao gồm một mục lục liệt kê hàng ngàn địa điểm và tên của cả những người cứu giúp lẫn những người được cứu sống.

J.NMS