tâm tình sám hối - Hiện sinh của lời cầu xin và mầu nhiệm của sự tín thác

THỨ TƯ TUẦN THỨ 1 MÙA CHAY

 TÂM TÌNH SÁM HỐI – VẤN ĐỀ SỐNG CÒN TRONG ĐỜI SỐNG ĐỨC TIN

Anh chị em thân mến,

Có những thời khắc trong đời người mà Thiên Chúa không đến với ta bằng những phép lạ ngoạn mục,
không đến bằng những ánh sáng rực rỡ trên bầu trời,
nhưng đến bằng một tiếng gọi âm thầm trong lương tâm:

“Hãy trở về.”

Tiếng gọi ấy không phải là một mệnh lệnh luân lý khô khan.
Đó là một tiếng gọi sinh tồn.
Một tiếng gọi chạm đến chính câu hỏi căn bản của đời người:

Ta muốn sống hay chỉ tồn tại?

Các bài đọc hôm nay cho thấy một chân lý rất sâu:
sám hối không phải là một việc đạo đức phụ thêm,
nhưng là vấn đề sống còn trong đời sống đức tin.

I. NI-NI-VÊ: KHI MỘT THÀNH PHỐ BIẾT QUAY VỀ ĐỂ ĐƯỢC SỐNG

Bài đọc sách Giô-na kể cho ta một trong những câu chuyện kỳ diệu nhất của Kinh Thánh:
một thành phố tội lỗi đã sám hối.

Ni-ni-vê không chỉ là một địa danh lịch sử.
Ni-ni-vê là hình ảnh của tâm hồn con người.

Trong mỗi chúng ta đều có những “thành phố nội tâm”:
những vùng bị chi phối bởi tham vọng,
bởi nỗi sợ,
bởi nhu cầu thống trị,
bởi những cơ chế tự vệ và biện minh cho chính mình.

Khi Thiên Chúa sai Giô-na đến,
ông không mang theo một hệ thống đạo đức mới,
cũng không đưa ra một triết lý tôn giáo tinh vi.

Ông chỉ mang một lời đơn sơ:

“Còn bốn mươi ngày nữa, Ni-ni-vê sẽ bị phá đổ.”

Đó không phải là lời đe doạ,
nhưng là một lời đánh thức hiện sinh.

Mọi cấu trúc đời sống không xây trên sự thật và tình yêu
đều mang trong mình mầm mống tự huỷ.
Một tâm hồn sống trong giả dối
sẽ sụp đổ từ bên trong.

Điều kỳ diệu là cả thành phố đã tin.
Từ vua đến dân, họ ăn chay, mặc áo vải thô.
Nhưng điều quan trọng nhất không phải là nghi thức bên ngoài,
mà là sự đổi hướng của trái tim.

Sám hối trong Kinh Thánh nghĩa là “quay trở về”.
Quay trở về với Thiên Chúa,
và cũng quay trở về với chính mình.

Về mặt tâm lý,
sám hối là khoảnh khắc con người dám nhìn vào bóng tối của mình
mà không còn chạy trốn.

Về mặt thiêng liêng,
sám hối là khoảnh khắc ta để cho Thiên Chúa
chạm vào chính nơi ta sợ hãi nhất.

Và đó là khởi đầu của sự sống.

II. TRÁI TIM TAN VỠ: NƠI THIÊN CHÚA BẮT ĐẦU SÁNG TẠO LẠI

Thánh vịnh 50 đưa ta vào chiều sâu của một linh hồn sám hối.

“Lạy Chúa, xin tạo cho con một quả tim trong sạch.”

Người sám hối không chỉ xin được tha thứ.
Họ xin được tái tạo.

Họ hiểu rằng tội lỗi không chỉ là những hành vi sai trái,
mà là một tình trạng nội tâm lệch lạc,
khiến con người xa lạ với chính mình và với Thiên Chúa.

Trong phân tâm học thiêng liêng,
con người chỉ thay đổi thật
khi trái tim bị chạm tới.

Không ai biến đổi chỉ bằng những quyết tâm luân lý.
Ta chỉ biến đổi khi cái tôi giả tạo của mình
bắt đầu sụp đổ.

“Tấm lòng tan nát giày vò”
không phải là mặc cảm tội lỗi bệnh hoạn.
Đó là khoảnh khắc ta thôi diễn kịch trước mặt Chúa
và trước mặt chính mình.

Một trái tim tan vỡ
là một trái tim đã thôi tự vệ.
Một trái tim tan vỡ
là một trái tim đã thôi đóng kín.
Một trái tim tan vỡ
là một trái tim có thể được chữa lành.

Thiên Chúa không khinh chê trái tim ấy,
bởi vì chỉ trong trái tim ấy
Ngài mới có chỗ để sáng tạo lại con người.

III. DẤU LẠ DUY NHẤT: DẤU LẠ CỦA HOÁN CẢI

Trong Tin Mừng, Đức Giêsu nói một câu rất mạnh:

“Thế hệ này sẽ không được thấy dấu lạ nào, ngoài dấu lạ ông Giô-na.”

Con người mọi thời đều tìm dấu lạ:
những phép lạ ngoạn mục,
những kinh nghiệm thiêng liêng mạnh mẽ,
những cảm xúc tôn giáo đặc biệt.

Nhưng dấu lạ lớn nhất của Thiên Chúa
không phải là thay đổi hoàn cảnh bên ngoài,
mà là biến đổi trái tim con người.

Dấu lạ của Giô-na không phải là con cá,
mà là một thành phố tội lỗi biết sám hối.

Theo cái nhìn hiện sinh,
phép lạ vĩ đại nhất không phải là người chết sống lại,
mà là một người đang sống
biết thức tỉnh.

Một con người không sám hối
có thể vẫn thành công, vẫn đạo đức bề ngoài,
nhưng nội tâm họ vẫn xa lạ với Thiên Chúa.

Đức Giêsu nói:
dấu lạ đã đủ rồi —
đó là lời mời gọi hoán cải.

Ai không đón nhận dấu lạ ấy
thì không dấu lạ nào khác có thể cứu họ.

IV. SÁM HỐI – HƠI THỞ CỦA ĐỜI SỐNG ĐỨC TIN

Anh chị em thân mến,

Nếu cơ thể cần thở để sống,
thì linh hồn cần sám hối để tồn tại.

Một đời sống đức tin không có sám hối
sẽ dần trở thành hình thức.
Một tôn giáo không có sám hối
sẽ trở thành ý thức hệ.

Sám hối giữ cho linh hồn mềm mại.
Sám hối giữ cho trái tim sống động.
Sám hối giữ cho tương quan với Thiên Chúa thật.

Không sám hối,
ta dễ rơi vào tự mãn thiêng liêng.

Có sám hối,
đức tin trở thành một cuộc gặp gỡ sống động
giữa con người yếu đuối và Thiên Chúa giàu lòng xót thương.

V. KẾT: TRỞ VỀ ĐỂ ĐƯỢC SỐNG

Mùa Chay không phải là mùa buồn.
Đó là mùa của sự tái sinh.

Thiên Chúa không mời gọi ta sám hối
để làm ta sợ hãi,
nhưng để cứu ta khỏi sự chết nội tâm.

Ngài không chờ ta hoàn hảo
mới yêu ta.
Ngài chỉ chờ
một trái tim dám mở ra.

Vì thế hôm nay,
Lời Chúa không hỏi ta:
“Con có phạm tội không?”

Nhưng hỏi ta:

Con còn khả năng sám hối không?

Bởi vì khi một con người còn biết sám hối,
họ còn sống.

Và khi một con người còn quay về với Thiên Chúa,
tương lai của họ vẫn còn mở ra vô hạn..

++++++++++++

THỨ NĂM – TUẦN I MÙA CHAY

“Khi con chẳng còn ai cứu giúp, ngoại trừ Ngài”
Hiện sinh của lời cầu xin và mầu nhiệm của sự tín thác**

Anh chị em thân mến,

Có những khoảnh khắc trong đời người mà mọi trụ đỡ nội tâm dường như sụp đổ.
Có những giờ phút mà những vai trò ta đảm nhận, những thành công ta tích lũy, những tương quan ta xây dựng — tất cả trở nên bất lực trước một biến cố vượt quá tầm kiểm soát.

Chính nơi đó, con người chạm vào một sự thật sâu xa nhất của thân phận mình:
ta không phải là Đấng cứu độ của chính mình.

Phụng vụ hôm nay dẫn chúng ta vào mầu nhiệm ấy —
mầu nhiệm của một linh hồn bị dồn đến chân tường,
nhưng không tuyệt vọng,
trái lại, mở ra trong lời cầu xin.

I. Kinh nghiệm hiện sinh của sự bất lực

Hoàng hậu Esther thưa lên:

“Lạy Chúa, con chẳng còn ai cứu giúp, ngoại trừ Ngài.”

Đây không chỉ là một lời đạo đức.
Đây là tiếng kêu của một hiện sinh bị đe dọa.

Trong chiều sâu tâm lý, khi con người mất kiểm soát, hai phản ứng thường xảy ra:

1. Cố gắng kiểm soát nhiều hơn
– lo âu gia tăng
– căng thẳng tích tụ
– nỗi sợ biến thành sự ám ảnh

2. Chấp nhận giới hạn và mở ra
– thừa nhận mình không toàn năng
– dám phó thác
– dám cầu xin

Esther đã chọn con đường thứ hai.

Thưa anh chị em, cầu xin không phải là thất bại.
Cầu xin là bước chuyển từ ảo tưởng toàn năng sang sự thật của thân phận thụ tạo.

Trong phân tâm học chiều sâu, nhiều rối loạn bắt nguồn từ ảo tưởng rằng ta phải tự mình gánh vác mọi thứ.
Trong thần học thiêng liêng, bình an bắt đầu khi ta dám nói:

“Con cần Ngài.”

Đó không phải là lời của kẻ yếu đuối.
Đó là lời của người đã bước vào sự thật.

II. Ký ức được cứu giúp: nền tảng của hy vọng

Thánh vịnh hôm nay tuyên xưng:

“Ngày con kêu cứu, Chúa đã thương đáp lại.”

Niềm tin không phải là lạc quan mơ hồ.
Niềm tin là ký ức sống động về lòng trung tín của Thiên Chúa.

Con người hiện đại có trí nhớ rất lạ:

* ta nhớ rất lâu những tổn thương

* nhưng lại quên rất nhanh những ân huệ

Trong khi đó, đời sống thiêng liêng mời gọi ta nuôi dưỡng một ký ức khác —
ký ức thần học.

Hãy tự hỏi:

* Đã bao lần ta tưởng mình không vượt qua nổi, nhưng rồi đã vượt qua?

* Đã bao lần ta tưởng mình cô độc, nhưng rồi có bàn tay vô hình nâng đỡ?

* Đã bao lần ta sợ hãi tương lai, nhưng rồi tương lai mở ra cách không ngờ?

Thiên Chúa không chỉ là Đấng của hiện tại.
Ngài là Đấng của lịch sử đời ta.

Vì thế, cầu nguyện không chỉ là xin cho ngày mai.
Cầu nguyện còn là nhớ lại những lần đã được cứu hôm qua.

Chính ký ức ấy chữa lành nỗi sợ bị bỏ rơi — một trong những nỗi sợ sâu thẳm nhất của linh hồn.

III. “Hãy xin”: mầu nhiệm của tương quan

Đức Giêsu nói:

“Hãy xin thì sẽ được, hãy tìm thì sẽ thấy, hãy gõ thì sẽ mở cho.”

Ngài không trao cho ta một công thức ma thuật.
Ngài mạc khải một tương quan.

1. Cầu xin là hành vi của người con

Trong triết lý nhân vị, con người chỉ thực sự là chính mình khi sống trong tương quan.
Tự do không phải là tự trị cô độc.
Tự do là khả năng yêu và được yêu.

Cầu xin là một hành vi nhân vị cao cả, vì nó nói lên:

* Tôi không khép kín.

* Tôi cần anh.

* Tôi tín nhiệm anh.

Thiên Chúa muốn ta cầu xin không phải vì Ngài thiếu thông tin.
Ngài muốn ta cầu xin vì Ngài muốn tương quan.

Người không bao giờ cầu xin ai
thường là người không muốn lệ thuộc ai.
Nhưng người không muốn lệ thuộc
cũng không thể yêu thật sự.

Trong thần học nhân vị, phụ thuộc không phải là nô lệ.
Phụ thuộc trong tình yêu là hiệp thông.

2. Thiên Chúa tốt lành hơn mọi người cha

Đức Giêsu hỏi:

“Có ai trong anh em, khi con xin bánh lại cho nó đá?”

Nơi đây, Ngài chữa lành một vết thương thiêng liêng rất phổ biến:
nỗi nghi ngờ về sự tốt lành của Thiên Chúa.

Nhiều người cầu nguyện nhưng trong lòng vẫn sợ:

* sợ bị từ chối

* sợ bị trừng phạt

* sợ bị hiểu lầm

Nhưng Đức Giêsu khẳng định:
Thiên Chúa không ban đá thay bánh.
Ngài không chế giễu những lời cầu xin chân thành.

Điều này có nghĩa gì về mặt thiêng liêng?

Nghĩa là:
cầu xin không phải là thuyết phục một Thiên Chúa miễn cưỡng.
Cầu xin là mở lòng trước một Thiên Chúa đã muốn ban.

IV. Mùa Chay: học lại nghệ thuật cầu xin

Mùa Chay không chỉ là từ bỏ.
Mùa Chay là trở về.

Trở về với:

* sự thật của thân phận thụ tạo

* sự thật của lòng mình

* sự thật của một Thiên Chúa yêu thương

Chúng ta sống trong một nền văn hóa tự lực.
Ta được dạy phải mạnh mẽ, độc lập, thành công.

Nhưng linh hồn không thể sống bằng ý chí thuần túy.
Nó cần ân sủng.

Mùa Chay dạy ta nói lại lời của Esther:

“Lạy Chúa, con chẳng còn ai cứu giúp, ngoại trừ Ngài.”

Không phải vì ta tuyệt vọng,
nhưng vì ta muốn sống trong sự thật.

Và khi ta sống trong sự thật ấy, một điều lạ lùng xảy ra:
nỗi sợ giảm đi,
căng thẳng dịu lại,
trái tim mềm ra.

Bởi vì ta biết:
ta không một mình gánh vác lịch sử đời mình.

V. Từ lời cầu xin đến bình an nội tâm

Anh chị em thân mến,

Không phải mọi lời cầu xin đều được đáp theo cách ta mong muốn.
Nhưng mọi lời cầu xin chân thành đều biến đổi người cầu xin.

Cầu nguyện không luôn thay đổi hoàn cảnh ngay tức khắc.
Nhưng nó luôn thay đổi trái tim.

Và khi trái tim được đặt lại trong tương quan với Thiên Chúa,
một bình an sâu thẳm xuất hiện —
không phải bình an của kiểm soát,
nhưng bình an của tín thác.

Giữa những bấp bênh của đời sống,
giữa những giới hạn của thân phận,
giữa những bất lực của con người,

chúng ta được mời gọi bước vào một hành vi hiện sinh can đảm:

dám cầu xin.

Vì chính trong lời cầu xin,
con người không hạ thấp mình,
nhưng được nâng lên —
từ cô độc sang hiệp thông,
từ lo âu sang bình an,
từ tự lực mệt mỏi sang ân sủng chữa lành.

Xin cho Mùa Chay này trở thành một trường học của cầu nguyện,
để mỗi chúng ta có thể nói bằng tất cả sự thật của lòng mình:

Lạy Chúa, con cần Ngài.
Và con tín thác nơi Ngài.

Amen.