GREELAND - Cha xứ Nuuk: ‘Ngôi hà của chúng tôi không phải để bán’
GREELAND - Cha xứ Nuuk: ‘Ngôi hà của chúng tôi không phải để bán’
“Chúng tôi muốn tự mình lựa chọn tương lai của Greenland.”
Một sự quyết tâm thầm lặng hiện hữu trên những con phố băng giá của Nuuk, thành phố chính của Greenland với 20.000 cư dân.
Đó là Cha Tomaž Majcen, một tu sỹ dòng Phanxicô người Slovenia, đang mô tả bầu không khí trên hòn đảo Bắc Cực này với Vatican Media. Trong khoảng hai năm rưỡi, ngài đã quản xứ của Nhà thờ Chúa Kitô Vua ở Nuuk—giáo xứ Công giáo La Tinh duy nhất trên hơn hai triệu km vuông đất và băng của Greenland.
Một dân tộc với lịch sử và văn hóa
Một hòn đảo chỉ có 56.000 cư dân giờ đây đã trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh địa chính trị toàn cầu về đất hiếm và tài nguyên năng lượng.
“Bầu không khí ở Nuuk hiện giờ bề ngoài khá yên tĩnh, nhưng bên trong lại căng thẳng,” Cha Majcen nói.
Kể từ khi nhận lời mời từ Đức Giám mục Copenhagen vào mùa hè năm 2023 để chăm sóc mục vụ cho cộng đồng Công giáo trên hòn đảo Bắc Cực, Cha Majcen đã có cơ hội hiểu rõ người dân nơi đây. “Người dân Greenland không ồn ào. Họ quan sát, lắng nghe và suy nghĩ trước khi nói. Gần đây, … những cuộc nói chuyện về chính trị diễn ra thường xuyên hơn ở những cửa hàng và bàn cà phê.”
Nhiều người, vị linh mục người Slovenia giải thích, cảm thấy “tổn thương” hơn là tức giận khi nghe những chính trị gia ngoại quốc nói về Greenland “như một thế lực hay tài sản.”
“Điều đó chạm đến lòng tự hào của họ,” cha nói. “Họ muốn được nhìn nhận như một dân tộc với câu chuyện, ngôn ngữ, văn hóa và đức tin riêng. Không có sự sợ hãi, nhưng người dân biết rằng những tiếng nói mạnh mẽ ở xa đang nói về Greenland mà không thực sự hiểu về nó.”
Cha Majcen nói rằng điều này mang lại cả cảm giác “yếu đuối” và “đoàn kết.”
Một cộng đồng Công giáo nhỏ nhưng sinh động
Cảm giác đoàn kết đó được nuôi dưỡng và củng cố trong các cộng đồng đức tin. Khoảng 90% người dân Greenland thuộc Giáo hội Tin Lành Lutheran, một giáo hội ăn sâu vào lịch sử và bản sắc của người dân nơi đây. “Người Công giáo chỉ chiếm một thiểu số rất nhỏ—ở Nuuk có khoảng 500 người Công giáo, và trên toàn Greenland khoảng 800 người—đến từ nhiều quốc gia, ngôn ngữ và hoàn cảnh khác nhau.” Nhiều người đến từ Phi Luật Tân và Âu châu. “Giáo xứ của chúng tôi nhỏ, nhưng rất sinh động.”
Giáo hội ở Greenland, dù số lượng ít ỏi, nhưng đóng một vai trò quan trọng, theo lời linh mục giáo xứ Nuuk, trong việc nhắc nhở mọi người rằng “đất đai không bao giờ chỉ là đất đai. Nó luôn gắn liền với con người, ký ức, tổ tiên và những thế hệ tương lai.”
Mỗi Chúa Nhật, các nhà thờ Lutheran đều cầu nguyện cho Vương quốc Đan Mạch và chính phủ tự trị của Greenland. Sáng kiến này, do Đức Giám mục Paneeraq Siegstad Munk của Giáo hội Tin Lành Lutheran Greenland tổ chức, diễn ra trong bối cảnh địa chính trị chưa từng có.
“Những nhà thờ,” Cha Majcen khẳng định, “mang đến điều gì đó thầm lặng nhưng mạnh mẽ: cầu nguyện, sự hiện diện, lắng nghe và nền tảng đạo đức. Khi chúng ta nói về tạo hóa như một món quà của Thiên Chúa và về phẩm giá con người, chúng ta đã nói lên một điều rất mạnh mẽ chống lại việc biến Greenland thành một mục tiêu chiến lược. Greenland không được trở thành bàn cờ cho những lợi ích toàn cầu.”
Vấn đề phẩm giá
Những sự kiện hiện tại có thể củng cố khát vọng độc lập của người dân Greenland. “Người dân rất thực tế,” vị linh mục người Slovenia nhận xét. “Họ biết rằng độc lập không chỉ là một giấc mơ, mà còn là một trách nhiệm lớn. Những vấn đề kinh tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe—tất cả đều quan trọng.”
Điều rất rõ ràng, trong mọi trường hợp, là người dân Greenland không muốn “đánh đổi” một hình thức phụ thuộc này lấy một hình thức phụ thuộc khác. “Ý tưởng bị đồng hóa hoặc thống trị bởi một cường quốc khác bị bác bỏ rộng rãi,” ngài nói. “Đối với nhiều người, độc lập là vấn đề về phẩm giá, sự tồn tại văn hóa và lòng tự trọng.”
Cha Majcen cũng mô tả những phản ứng trước sự xuất hiện của một nhóm nhỏ binh lính Âu châu và NATO. “Bất kỳ sự hiện diện quân sự nào cũng đều gây ra thắc mắc,” ngài nói, “nhưng điều này thường được nhìn nhận khác với lợi ích ngoại quốc mang tính xâm lược. Hầu hết mọi người hiểu điều đó trong khuôn khổ hợp tác và trách nhiệm chung về an ninh ở khu vực Bắc Cực. Không có sự hào hứng nào đối với việc quân sự hóa, nhưng mọi người nhận thức được rằng Bắc Cực đã trở nên quan trọng về mặt chiến lược.”
Hòa bình giữa băng giá
Tất cả những điều này chắc chắn dẫn trở lại vấn đề biến đổi khí hậu. “Ở đây,” cha xứ của Nuuk nói, “đó không phải là lý thuyết, mà là điều bạn có thể thấy bằng mắt thường. Cấu trúc của băng đang thay đổi, những mùa đang thay đổi, và những người thợ săn nói về việc thiên nhiên không còn vận hành như trước nữa.”
Cuộc sống giữa băng giá loại bỏ những gì thừa thãi. “Là một linh mục, tôi thường cảm thấy rằng chính vùng đất này dạy chúng ta cầu nguyện. Sự tĩnh lặng, sự bao la, sự mong manh—tất cả những điều này mời gọi sự khiêm nhường. Bảo tồn môi trường Greenland phải bắt đầu bằng sự tôn trọng: tôn trọng thiên nhiên, tôn trọng tri thức bản địa và tôn trọng những thế hệ tương lai.”
Ngài kết luận: “Chúng ta phải khôi phục quan niệm rằng Tạo Hóa không phải là thứ để chúng ta khai thác, mà là để chúng ta chăm sóc. Về mặt chính trị và kinh tế, những quyết định phải được đưa ra chậm rãi, thận trọng và dựa trên trách nhiệm lâu dài, chứ không phải lợi ích ngắn hạn. Bởi vì một khi vùng đất này bị tàn phá, nó sẽ khó có thể được phục hồi.”
Nguyễn Minh Sơn