Một và một tỷ - Sự hào phóng của kẻ tham lam

MỘT VÀ MỘT TỶ

(Thứ Năm sau Chúa Nhật XXXI TN – Lc 15,1-10)

Để xác định cái gì thực có và có bao nhiêu đơn vị, người ta thường dùng số đếm. Trong cơ số đếm thập phân thì con số một là tuy nhỏ nhất nhưng là đứng đầu. Vì thế người ta thường dùng nó làm biểu tượng để nói về sự trỗi vượt của một người hay một sự việc..: “số một”; “number one”…

Khi thấy nhiều người thu thuế và người tội lỗi lui tới với Chúa Giêsu để nghe Người giảng, nhiều người biệt phái và kinh sư thấy chướng mắt bèn xầm xì, bình phẩm thì Chúa Giêsu đã kể cho họ nghe dụ ngôn có người sẵn sàng bỏ chín mươi chín con chiên ngoài đồng để đi tìm con chiên bị thất lạc. Và khi tìm được thì người ấy vui mừng vác lấy nó trên vai, đi về khoe vui với xóm giềng. Kết thúc dụ ngôn, Người quả quyết: “Trên trời ai nấy sẽ vui mừng vì một người tội lỗi ăn ăn sám hối, hơn là vì chín mươi chín người công chính không cần sám hối ăn năn” (x.Lc 15,4-7).

Dù là đơn vị nhỏ nhất nhưng nếu bỏ đi con số một thì con số một trăm hay một tỷ chỉ còn là một dảy số không. Trong cuộc sống nhiều khi chúng ta quá chú trọng đến tập thể mà có khi là một tập hợp chung chung theo khái niệm mà bỏ quên từng người một cụ thể. Đây là chước cám dỗ mà nhiều vị lãnh đạo ngoài xã hội rất dễ bị vướng phải. Trong các tập thể tôn giáo thì vẫn tồn tại hiện tượng này dù rằng không quá rõ nét.

Đối với Thiên Chúa thì mỗi con người là một cá vị cụ thể, riêng có và không thể thay thế. Và dù là nghèo hèn hay bé mọn đến đâu thì mỗi người vẫn có chỗ đứng riêng trong tình yêu và nhà Cha trên trời. Tin mừng Matthêu khi tường thuật cũng câu chuyện dụ ngôn con chiên thất lạc này đã thêm lời khẳng định của Chúa Giêsu: “Cha anh em trên trời không muốn bất cứ ai trong những kẻ bé mọn này phải hư mất” (Mt 18,14). Với Thiên Chúa thì từng người, mỗi người là “số một”, “number one”, không ai có thể thay thế ai.

Tại một Hội Nghị Lương Nông Quốc Tế, mẹ Têrêxa thành Calcutta đã nói: “Quý vị đưa ra nhiều chương trình và kế hoạch phổ quát và lâu dài, còn chúng tôi chỉ biết yêu thương đón nhận từng người nghèo hèn, bị bỏ rơi. Từng người một, từng người một và sau hơn mười năm một cách nào đó chúng tôi xoa dịu nỗi đau của đồng loại dù khiêm tốn nhưng đã trên hàng chục ngàn người khao khát được yêu thương vì chính họ.”

Tình yêu có tính hiện sinh và riêng có. Yêu thương cách chung chung thì có thể là thương hại mà chưa hẳn đã là xót thương. Chúa Giêsu đã chấp nhận bị hiểu lầm, chấp nhận đánh đổi danh dự, phẩm vị của mình một cách nào đó theo quan niệm của người đời để rồi không ngại ngần tiếp xúc với những mảnh đời bất hạnh, những người tội lỗi công khai. Lý do là vì mỗi người trong số họ đích thực là em của Người, là con của Cha trên trời.

Xác tín chân lý này thì chúng ta không được phép ngã lòng thất vọng về bản thân dù mình tội lỗi đến đâu. Và chúng ta cần phải biết hy vọng và tôn trọng phẩm giá của tha nhân dù họ đang ở trong tình trạng tồi tệ đến mức nào. Anh em Phật tử xác quyết “Buông đao thành Phật. Quay gót là bờ”. Kitô hữu chúng ta tuyên xưng: Khi một người ăn năn sám hối thì cả thiên cung rộn rã tiếng cười vì tình yêu Thiên Chúa đang chan hòa khắp bốn cõi. Trong công cuộc “đánh lưới người ta”, hãy biết trân trọng và bắt đầu từ con số một, cách cụ thể và thực tế.

Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột

**********

SỰ HÀO PHÓNG CỦA KẺ THAM LAM

(Thứ Sáu sau Chúa Nhật XXXI TN – Lc 16,1-8)

Thật khó lý giải ý nghĩa của dụ ngôn “người quản gia bất lương” nếu chúng ta không xác định nhóm thính giả mà Chúa Giêsu trực tiếp nói với khi kể dụ ngôn này. Theo mạch văn Tin Mừng Luca phần tiếp theo (Lc 16,9-15) thì nhóm thính giả ở đây là các môn đệ và nhóm người Pharisêu. Thánh sử ghi rõ: “Người Pharisêu vốn ham hố tiền bạc, nên nghe những điều ấy, thì cười nhạo Chúa Giêsu” (c.14). Như thế chúng ta có thể nhận ra trọng tâm của câu chuyện dụ ngôn là cảnh báo lòng tham lam của tiền. Chính Chúa Giêsu sau kể chuyện dụ ngôn thì đã giải thích rõ ràng: “Không gia nhân nào có thể làm tôi hai chủ…Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi tiền của được” (c.13).

Tham lam tiền của thì muôn hình vạn trạng. Tuy nhiên một trong các kiểu dạng tham lam của tiền đáng cẩn trọng với bản thân và rất cần cảnh giác trước tha nhân đó là “sự hào phóng”. Dùng sự hào phóng để phục vụ cho lòng tham của mình thì rất dễ qua mặt người ta và nhiều khi lương tâm dần dà sẽ lệch lạc mà bản thân chẳng ngờ.

Với nhiều con nợ của chủ thì anh quản gia “bất lương” trong câu chuyện dụ ngôn quả là quá hào phóng. Chỉ cần vẽ vài nét bút, chỉ với một chữ ký của anh quản lý, thế là rất nhiều người được nhẹ gánh, thở phào, sung sướng vì được hưởng mối lợi khó mơ. Cái sự bất lương của anh quản gia này là hào phóng cái không phải thuộc sở hữu của mình nhưng lại để phục vụ cho lợi ích của mình.

Chuyện hào phóng cách bất lương vẫn nhan nhãn trước mặt thiên hạ, nhất là trong quan trường. Có được chút quyền lực thì người ta rất dễ lợi dụng để hào phóng công quỹ mà mục đích cuối cùng là phục vụ cho danh lợi của bản thân. Ở các xã hội văn mình và có nền dân chủ cao thì người ta canh phòng hiện tượng này khá nghiêm nhặt bằng nhiều thể chế, luật lệ và nhất là công luận. Đã từng có nhiều vị nguyên thủ quốc gia khi về vườn và có vị ngay khi đương nhiệm đã từng bị chất vấn, thậm chí truy tố về cái khoản “hào phóng” thiếu lương thiện này.

Ở đây xin mạn phép nghĩ suy về một hiện tượng đáng buồn của lịch sử Giáo hội. Chúng ta phải khiêm nhu và thành thật chân nhận rằng một trong những nguyên nhân gây ra sự ly khai của anh em Tin lành đó là “sự hào phóng ân sủng”. Dù với mục đích gì đi nữa thì thật khó biện minh vì đằng sau sự hào phóng ấy chính là những đồng tiền thu vào.

Dưới cái nhìn đức tin thì chỉ có Thiên Chúa mới thực sự là chủ của mọi thực tại, mọi hiện hữu. Chúng ta chỉ là những người quản lý những gì mình đang có, ngay cả sự sống của mình. Chức phận này, vai vị kia, tài năng nọ…thảy đều thuộc quyền của Đấng Tối Cao. Chính vì thế đã là người quản lý thì khi hành xử phải luôn tham vấn ý của Người Chủ đích thực.

Nếu giả như có hào phóng cách vượt quyền mà chỉ vị thiện ích của người lãnh nhận thì rất có thể được người chủ xí xóa, bỏ qua. Tuy nhiên nếu có hậu ý tham lam tiền bạc hay danh tiếng  thì chắc chắn sẽ có cái giá phải trả, phải đền. Xin đừng quên rằng đằng sau sự hào phóng ân sủng luôn có đó chước cám dỗ buôn thần, bán thánh. Đã là người, thật khó làm chủ cái lòng tham vô đáy. Đến đây chúng ta mới hiểu được lời cảnh giác nghiêm nghị của Chúa Giêsu: Anh em không thể làm tôi hai chủ…

Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột