ĐGH Leo: Công nghệ phải phục vụ con người chứ không thay thế con người
ĐGH Leo: Công nghệ phải phục vụ con người chứ không thay thế con người
Khuôn mặt và giọng nói là những đặc điểm độc đáo của mỗi người và tạo nên nền tảng của bản sắc và những mối quan hệ giữa con người. Suy tư về chân lý này, Đức Thánh Cha Leo XIV giới thiệu Thông điệp của ngài nhân Ngày Truyền thông Xã hội Thế giới lần thứ 60, sẽ được cử hành vào ngày 17 tháng Năm năm 2026, tập trung vào truyền thông kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo, nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ nhân phẩm trong thời đại ngày càng được định hình bởi sự đổi mới công nghệ.
Đức Thánh Cha nhắc lại rằng con người được tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa và được kêu gọi vào mối quan hệ thông qua Ngôi Lời. Do đó, bảo vệ khuôn mặt và giọng nói có nghĩa là bảo vệ dấu ấn thiêng liêng hiện diện trong mỗi người và duy trì ơn gọi không thể thay thế của mỗi cuộc đời con người.
Thách thức nhân loại học của công nghệ
Đức Thánh Cha Leo cảnh báo rằng công nghệ kỹ thuật số, đặc biệt là những hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng mô phỏng giọng nói, khuôn mặt và cảm xúc, có nguy cơ làm thay đổi những khía cạnh thiết yếu giao tiếp giữa con người.
Ngài nhấn mạnh rằng thách thức không chủ yếu là về công nghệ mà là về nhân loại học; đó là vấn đề bảo vệ bản sắc con người và những mối quan hệ chân thực.
Ngài nhấn mạnh tác động của các thuật toán mạng xã hội ưu tiên phản ứng cảm xúc nhanh chóng hơn là sự suy ngẫm, làm suy yếu tư duy phản biện và thúc đẩy sự phân cực xã hội.
Ngài nói thêm rằng, sự phụ thuộc ngày càng tăng vào trí tuệ nhân tạo để có được thông tin, sự sáng tạo và việc ra quyết định cũng có nguy cơ làm giảm những kỹ năng phân tích, trí tưởng tượng và trách nhiệm cá nhân.
Thực tế, mô phỏng và tác động xã hội
Đức Thánh Cha Leo nhấn mạnh khó khăn trong việc phân biệt giữa thực tế và mô phỏng trong môi trường kỹ thuật số, nơi những tác nhân tự động và chatbot có thể ảnh hưởng đến những cuộc tranh luận công khai và lựa chọn cá nhân, định hình những phản ứng cảm xúc và tương tác cá nhân.
Ngài lưu ý rằng, những động lực như vậy có thể ảnh hưởng không chỉ đến cá nhân mà còn đến đời sống xã hội và văn hóa.
Trách nhiệm, hợp tác và giáo dục
Để giải quyết những thách thức này, Đức Thánh Cha xác định trách nhiệm, hợp tác và giáo dục là những trụ cột thiết yếu. Những nhà phát triển công nghệ, chính quyền, những chuyên gia truyền thông và những nhà giáo dục được kêu gọi thúc đẩy tính minh bạch, bảo vệ phẩm giá con người và bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin.
Ngài viết rằng, sự hợp tác giữa những tổ chức và lĩnh vực là cần thiết để hướng dẫn đổi mới kỹ thuật số vì công ích.
Hiểu biết về truyền thông và nhận thức kỹ thuật số
Cuối cùng, Đức Thánh Cha Leo nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục về truyền thông, thông tin và hiểu biết về trí tuệ nhân tạo, nhằm nuôi dưỡng nhận thức phê phán, bảo vệ bản sắc cá nhân và hỗ trợ một nền văn hóa giao tiếp có trách nhiệm.
Ngài kết luận rằng, việc quan tâm hơn đến hình ảnh và giọng nói vẫn là yếu tố cốt lõi để bảo tồn chiều kích con người trong giao tiếp và định hướng tiến bộ công nghệ phục vụ con người.
Nguyễn Minh Sơn